THE IMPORTANCE OF DIGITALIZATION IN PREVENTING TAX LOSS AND EVASION IN TURKEY

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 162 - 180, 29.12.2025

Adnan Erdal , Ayşe Nur Sandal

https://doi.org/10.70506/eisrcdergi.1808370

Öz

Today, digitalization has become one of the most important tools for enhancing transparency, efficiency, and audit capacity in public administration. The prevention of tax losses and evasion in Turkey is of critical importance for both the sustainability of public revenues and the achievement of tax justice. In this context, digital transformation accelerates the flow of information between the tax administration and taxpayers, facilitates the detection of unregistered activities, and strengthens audit processes. Applications such as e-Government, e-Invoice, e-Archive, e-Ledger, e-Declaration, and e-VDO have enabled taxpayers to conduct their transactions transparently in an electronic environment, while also providing the tax administration with opportunities for large-scale data analysis. With digitalization, the traceability of cash flows has increased, making it easier to detect methods that lead to tax losses-such as issuing fraudulent documents and undeclared employment. Moreover, the effectiveness of digitalization is directly related to strengthening technological infrastructure, ensuring data security, and improving taxpayers' level of digital literacy. Ultimately, digitalization serves as a strategic tool in combating tax losses and evasion in Turkey, playing a significant role in maintaining fiscal discipline and accelerating the transition to a formal economy.

Anahtar Kelimeler

Digital Transformation , Tax Loss , Tax Evasion

Türkiye’de Vergi Kayıp Ve Kaçaklarının Önlenmesinde Dijitalleşmenin Önemi

Öz

Günümüzde dijitalleşme, kamu yönetiminde şeffaflık, etkinlik ve denetim kapasitesini artıran en önemli araçlardan biri haline gelmiştir. Türkiye’de vergi kayıp ve kaçaklarının önlenmesi, hem kamu gelirlerinin sürdürülebilirliği hem de vergi adaletinin sağlanması açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda dijital dönüşüm, vergi idaresi ile mükellefler arasındaki bilgi akışını hızlandırmakta, kayıt dışı faaliyetlerin tespit edilmesini kolaylaştırmakta ve denetim süreçlerini güçlendirmektedir. e-Devlet, e-Fatura, e-Arşiv, e-Defter, e-Beyanname ve e-VDO gibi uygulamalar, mükelleflerin işlemlerini elektronik ortamda şeffaf biçimde gerçekleştirmesine olanak sağlamış, aynı zamanda vergi idaresine geniş çaplı veri analizi imkânı sunmuştur. Dijitalleşme ile birlikte nakit hareketlerinin izlenebilirliği artmış, sahte belge düzenleme ve kayıt dışı istihdam gibi vergi kayıplarına yol açan yöntemler daha kolay tespit edilebilir hale gelmiştir. Bununla birlikte, dijitalleşmenin etkinliği; teknolojik altyapının güçlendirilmesi, veri güvenliğinin sağlanması ve mükelleflerin dijital okuryazarlık düzeyinin artırılması ile doğrudan ilişkilidir. Sonuçta, dijitalleşme Türkiye’de vergi kayıp ve kaçaklarıyla mücadelede stratejik bir araç olup, mali disiplinin sağlanması ve kayıtlı ekonomiye geçiş sürecinin hızlandırılmasında önemli bir rol üstlenmektedir.

Anahtar Kelimeler

: Dijital Dönüşüm , Vergi Kaybı , Vergi Kaçağı

Kaynakça

• Asquith, R. (2024). New Models of Artificial Intelligence (AI) and Machine Learning (ML) are Being Evaluated by Global Tax Authorities to Tackle Fraud. Vat Calc. https://www.vatcalc.com/artificial-intelligence/tax-authorities-adopt-ai-for-tax-fraud-andefficiencies/ (Erişim: 25.11.2025)
• Avcı, M. A. (2021). Dijital vergi egemenliği. Maliye Araştırmaları 4, Bursa: Ekin Yayınevi (15-39). Bakmaz, Z. (2007). Son düzenlemeler ışığında tüm yönleriyle e-Beyanname uygulaması. Mali Çözüm Dergisi, 83, 99-210.
• Ber, A. S. (2022). Blokzincir (blockchain) teknolojisi kapsamında elektronik çek. Journal of Marine and Engineering Technology, 2(1), 1-20.
• Bozkurt, R., & Durgun Kaygısız, A. (2024). Dijitalleşme ve vergi uygulamalarında dijital teknolojilerin kullanılması. Bilge Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(2), 30-39.
• Çiftçi, A., ve Karakaş, Y. (2019). Dijitalleşen Zamanın İzdüşümünde: Kimliğin, Bedenin ve İletişimin Dönüşümü. AJIT-e: Bilişim Teknolojileri Online Dergisi, 10 (37), 7-30.
• Digitalisation of tax: International perspectives (2022). https://www.icaew.com/technical/technology/technology-and-theprofession/digitalisation-of-tax-international-perspectives. ( Erişim: 30.09.2025).
• Doğan, U. (2012). Kdv iadesi risk analiz sistemi (KDVİRA). Vergi Sorunları Dergisi, 288, 53-61.
• Erdağ, N. (2015). Artık vergide "E"li dönemdeyiz. https://www.nevzaterdag.com/artik-vergide-e-li-donemdeyiz/. (Erişim: 30.09.2025)
• Faúndez-Ugalde, A., Mellado-Silva, R. & Aldunate-Lizana, E. (2020). Use of Artificial Intelligence… Taxpayers’ Rights by Tax Administrations: An Analysis Regarding Taxpayers’ Rigths in Latin American Countries. Computer Law & Security Review 38, Elsevier, 105441, 1-13.
• Fidelangeli, A., & Galli, F. (2021). Artificial intelligence and tax law: Perspectives and challenges (Rapor No. 4/2021). CERIDAP. https://ceridap.eu/artificial-intelligence-and-tax-law-perspective-and-challenges/?lng=en. (Erişim: 01.10.2025).
• Gelir İdaresi Başkanlığı. (2015). 2015 yılı performans programı. tarihinde http://www.sp.gov.tr/upload/xSPRapor/files/eFjW4+GIB_2015_Performans_Programi.pdf . (Erişim: 29.09.2025).
• Gelir İdaresi Başkanlığı. (2018). 2017 faaliyet raporu. https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportalfile/file/getFileResources?objectKey=arsiv/fileadmin/faaliyetraporlari/2017/2017_faaliyet_raporu.pdf. (Erişim: 05.10.2025).
• Gölçek, A. (2023). Dijital Ekonomide Vergi Planlaması: Vergilemede Zorluklar ve Fırsatlar, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16 (2), 543-573.
• Gupta, S., Keen, M., Shah, A., ve Verdier, G. (2017). lntroduction; Reshaping Public Finance. S. Gupta, M. Keen, A. Shah ve G. Verdier (Eds.), In: Digital Revolutions in Public Finance (pp. 1-21). International Monetary Fund.
• Güven, V. ve Şahinöz, E. (2018), Blok Zincir Kripto Paralar Bitcoin Satoshi Dünyayı Değiştiriyor, İstanbul: Kronik Kitap.
• Hazine ve Maliye Bakanlığı. (2018). Faaliyet raporu 2018. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı. https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2019/04/VDK-2018-Birim-Faaliyet-Raporu-1102019-002.pdf (Erişim: 03.10.2025).
• İlgün, M. F. (2020). Vergi Denetim Sürecinde Büyük Veri Analitiği. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 8(1), s. 1-24
• Karakoç, Y. (2004, 10-14 Mayıs). Hukuki nedenlerden kaynaklanan vergi kayıp ve kaçakları (düzenleme-uygulama-yargılama) [Sempozyum bildirisi]. 19. Türkiye Maliye Sempozyumu, Belek, Antalya, Türkiye, 90.
• Lansiti, M., & Lakhani, K. R. (2017). The truth about blockchain. Harvard Business Review, 95(1), 118-127.
• Maciejewski, M. (2017). To Do More, Better, Faster and More Cheaply: Using Big Data in Public Administration. International Review of Administrative Sciences, 83(1), s. 120-135.
• Memiş, M. Ü., Çürük, T. ve Ünal, Y. (2019). Elektronik uygulamaların vergi denetimi üzerine etkisi: Denetimin tarafları üzerine bir araştırma, Maliye Dergisi, 176, 474- 504.
• Miah, S.U., Rahman, S.H., Al Ahsan A. (2020), Introduction to Blockchain, Cambridge Scholars Publishing.
• OECD. (2020). Tax Administration 3.0: The Digital Transformation of Tax Administration. Paris : OECD Publishing.
• OECD. (2022). Tax Administration 2022: Comparative Information on OECD and Other Advanced and Emerging Economies. Paris: OECD Publishing.
• OECD. (2023). Tax Administration 2023: Comparative Information on OECD and other Advanced and Emerging Economies. Paris: OECD Publishing.
• Şakar, A. Y. (2011). Türkiye’de e-Devlet uygulamalarının vergi hukuku alanına yansımaları: E- Haciz uygulaması ve karşılaşılan sorunlar. Mali Çözüm, (106), 69-87.
• Şentürk, S. H. (2014). Vergiye gönüllü uyum sağlanmasında fayda ilkesinin rolü. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 9 (3), 129-143.
• Tokdemir, S. (2019). Elektronik vergi uygulamalarının vergi maliyeti ve vergi uyumu üzerindeki etkileri [Yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Turan, D. (2020). Yapay Zekâ ve Vergi Uygulamalarına Etkisi. Anadolu Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 2 (1), 55-70.
• Varnalı T., Kete H. (2024). Dijital Ekonomi ve Vergilendirme: Trendler ve Zorluklar. Gümrük ve Ticaret Dergisi. 11(36). doi: 10.70490/gumrukticaretdergisi.1439825.
• Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı. (2025). 1 Ekim 2025 Sahte Belgeyle Mücadele Stratejisi – Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Rehberi (Sürüm 1.0). Hazine ve Maliye Bakanlığı. (Erişim: 25.11.2025)
• Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 492). (2018, 28 Şubat). Resmi Gazete (Sayı: 30346). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/02/20180228-6.htm.
• Yoruldu, M., Turan, G. (2024). Akaryakıta bağlı vergi kaçakçılığı suçunun kaçakçılık ve organize suçlarla mücadele raporları kapsamında incelenmesi. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 17(1), 13-33.