TR
EN
Sağlık Hizmetlerinde Erişim ve Eşitsizlik Sorunu
Öz
Bu çalışmada, sağlık hizmetlerinde erişim ve eşitsizlik sorununa kaynaklık eden etkenler anlatısal derleme ve kavramsal inceleme yöntemiyle konuya ilişkin literatür taranarak ortaya konmaya çalışılmıştır. Özellikle yaşam koşullarında yaşanan eşitsizlik birçok eşitsizlik gibi insanları, yaşadıkları ülkelerde sağlıklarıyla ilgili de eşitsizliğe mahkûm etmektedir. Sebep-sonuç ilişkisindeki bu karmaşık ilişki sorunun çok yönlü, uzun soluklu ve eleştirel bir bakış açısıyla ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Çalışma, sağlık hizmetlerine erişimi temel bir insan hakkı olarak ele alarak, erişim ve eşitsizlik kavramlarını sosyal adalet, refah, gelir dağılımı ve kaynak paylaşımı gibi kavramlarla ilişkilendirmek suretiyle küresel ve kronik hale gelen bu sorunun hangi toplumsal eşitsizliklerin sonucu olduğuna odaklanmaktadır. Sorun, birbirini besleyen siyasi, sosyolojik ve ekonomik boyutlarıyla çok katmanlı bir sorundur ve çözüm politikalarında yaşanan yetersizlik de bu çok boyutlu bakış açısından mahrum olunması ile revizyonist bir anlayışın ihmal edilmesinden kaynaklanmaktadır. Sağlık hizmetlerine erişim, hizmetin arzı, finansmanı ve hizmet standartlarının belirlenmesi gibi birçok bağlamda kamu yatırımlarının ve sağlık politikalarının ilgi alanına giren bir konudur. Bu açıdan bir ülkenin sosyal devlet misyonu, refah devleti uygulamaları ve ekonomi politikaları ile doğrudan ilişkili bir konudur. Sağlığın insanların en temel ihtiyacı olduğu değerlendirildiğinde erişim sorunun ülkelerin politik önceliklerinden biri olarak ele alınmasının önemi ortaya çıkmaktadır. Kamu politikaları ve tercihleriyle yakın ilişkisi nedeniyle çalışmada, sağlık hizmetlerinde erişim sorunu özellikle politik ekonomi çerçevesinde ele alınmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed, S. M., Lemkau, J. P., Nealeigh, N., & Mann, B. (2001). Barriers to Healthcare Access in a Non-elderly Urban Poor American Population. Health & Social Care in the Community. 9 (6), 445–453. https://doi.org/10.1046/j.1365-2524.2001.00318.x
- Arblaster, L., Lambert, M., Entwistle, V., Forster, M., Fullerton, D., Sheldon, T. & Watt, I. (1996). A Systematic review of the Effectiveness of Health Service Interventions Aimed at Reducing Inequalities in Health. Journal of Health Services Research & Policy, 1 (2), 93-103. https://doi.org/10.1177/135581969600100207
- Belek, İ. (2004). Sosyoekonomik Konumda ve Sağlıkta Sınıfsal Eşitsizlikler: Antalya’da Beş Yıllık Bir Araştırma. Ankara: Türk Tabipleri Birliği Yayınları.
- Birleşmiş Milletler. (1948). İnsan hakları Evrensel Beyannamesi. Madde 25. https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights
- Bland, Y. (1994). The Economics of Imperialism and Health: Malta’s Experience. International Journal of Health Services. 24 (3), 549-566. https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/105702
- Bosma, H., Van De Mheen, H. D. & Mackenbach, J. P. (1999). Social Class in Childhood and General Health in Adulthood: Questionnaire Study of Contribution of Psychological Attributes. British Medical Journal. 318, 18-22. https://doi.org/10.1136/bmj.318.7175.18
- Braveman, P., Egerter, S., & Williams, D. R. (2011). The Social Determinants of Health: Coming of Age. Annual Review of Public Health. 32, 381–398. https://doi.org/10.1146/annurev-publhealth-031210-101218
- Cookson, R., Propper, C., Asaria, M. & Raine, R. (2016), Socio-Economic Inequalities in Health Care in England. Fiscal Studies. 37: 371-403. https://doi.org/10.1111/j.1475-5890.2016.12109
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Ekonomisi
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
26 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
28 Nisan 2026
Kabul Tarihi
5 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1
APA
Sönmez, Ü. Y. (2026). Sağlık Hizmetlerinde Erişim ve Eşitsizlik Sorunu. Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi, 8(1), 94-115. https://doi.org/10.70506/eisrcdergi.1939347
AMA
1.Sönmez ÜY. Sağlık Hizmetlerinde Erişim ve Eşitsizlik Sorunu. Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi. 2026;8(1):94-115. doi:10.70506/eisrcdergi.1939347
Chicago
Sönmez, Ümit Yaşar. 2026. “Sağlık Hizmetlerinde Erişim ve Eşitsizlik Sorunu”. Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi 8 (1): 94-115. https://doi.org/10.70506/eisrcdergi.1939347.
EndNote
Sönmez ÜY (01 Temmuz 2026) Sağlık Hizmetlerinde Erişim ve Eşitsizlik Sorunu. Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi 8 1 94–115.
IEEE
[1]Ü. Y. Sönmez, “Sağlık Hizmetlerinde Erişim ve Eşitsizlik Sorunu”, Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi, c. 8, sy 1, ss. 94–115, Tem. 2026, doi: 10.70506/eisrcdergi.1939347.
ISNAD
Sönmez, Ümit Yaşar. “Sağlık Hizmetlerinde Erişim ve Eşitsizlik Sorunu”. Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi 8/1 (01 Temmuz 2026): 94-115. https://doi.org/10.70506/eisrcdergi.1939347.
JAMA
1.Sönmez ÜY. Sağlık Hizmetlerinde Erişim ve Eşitsizlik Sorunu. Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi. 2026;8:94–115.
MLA
Sönmez, Ümit Yaşar. “Sağlık Hizmetlerinde Erişim ve Eşitsizlik Sorunu”. Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi, c. 8, sy 1, Temmuz 2026, ss. 94-115, doi:10.70506/eisrcdergi.1939347.
Vancouver
1.Ümit Yaşar Sönmez. Sağlık Hizmetlerinde Erişim ve Eşitsizlik Sorunu. Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi. 01 Temmuz 2026;8(1):94-115. doi:10.70506/eisrcdergi.1939347