Türkiye Sanayi Sektörlerinde Ekonomik Şoklara Karşı Kırılganlık ve Dayanıklılık: 2000-2025 Dönemi Panel Veri Analizi
Öz
Bu çalışma, Türkiye sanayi sektörlerinin 2000-2025 döneminde ekonomik şoklara karşı gösterdiği kırılganlık ve dayanıklılık örüntülerini panel veri yöntemiyle incelemiştir. Analiz, Türkiye İstatistik Kurumu Ulusal Hesaplar Sistemi'nde sanayi ana sektörü kapsamında yer alan madencilik, imalat sanayi, enerji ve su- atık yönetimi faaliyetlerini içeren 23 alt sektör ve 26 yıldan oluşan dengeli panel veri setine dayanmaktadır. Kullanılan veri altyapısı, Türkiye İstatistik Kurumu’nun 1998, 2002, 2012 ve 2023 yılları resmi girdi-çıktı tablolarının ortak sektörel yapıya uyumlaştırılması, ara yılların RAS yöntemiyle kalibre edilmesi ve ulusal hesaplar ile kontrol toplamlarıyla tutarlılık testlerinin yapılmasıyla oluşturulmuştur. Veri setinde yıllık ortalama sapma oranı %0,0 ile %0,9 arasında değişmiş, genel ortalama sapma oranı %0,3 düzeyinde gerçekleşmiştir. Bu yönüyle çalışma makro-tutarlı uzun dönemli bir sektörel panel veri altyapısı kullanmıştır. Çalışmada 2009 Küresel Finansal Krizi, 2016 Darbe Girişimi ve Olağanüstü Hâl dönemi ile 2020 pandemi şoku farklı aktarım kanallarına sahip ekonomik şoklar olarak modellenmiştir. Temel bağımlı değişken sanayi sektörünün safi katma değer büyümesidir. İhracat, ithalat, hane halkı tüketimi ve istihdam büyümeleri ise sağlamlık analizlerinde kullanılmıştır. Model seçim testleri sabit etkiler modelini desteklemiş; otokorelasyon, değişen varyans ve yatay kesit bağımlılığı nedeniyle nihai tahminlerde Driscoll-Kraay dirençli standart hataları kullanılmıştır. Bulgular, 2009, 2020 ve 2016 yılları şok göstergelerinin sanayi sektörü Gayri Safi Katma Değer büyümesinin sırasıyla yaklaşık 24,4, 20,0 ve 6,5 puan daha düşük olmasıyla ilişkili bulunduğunu göstermiştir. Etkileşimli model sonuçları, şok etkilerinin ihracat yoğunluğu, ithalat bağımlılığı, iç talep bağlantısı ve emek yoğunluğu gibi yapısal özelliklere göre farklılaştığını ortaya koymuştur. Çalışma, Türkiye sanayisinde krizlere karşı kırılganlığın tekil bir sektör özelliği değil, dış talep, ithal girdi, iç talep, emek yapısı ve uzun dönemli yapısal dönüşümün birlikte oluşturduğu çok kanallı bir süreç olduğunu göstermiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Akyüz, Y., & Boratav, K. (2003). The making of the Turkish financial crisis. World Development, 31(9), 1549-1566. https://doi.org/10.1016/S0305-750X(03)00108-6
- Bacharach, M. (1970). Biproportional matrices and input-output change. Cambridge University Press.
- Baltagi, B. H. (2021). Econometric analysis of panel data (6th ed.). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-53953-5
- Baqaee, D. R., & Farhi, E. (2022). Supply and demand in disaggregated Keynesian economies with an application to the COVID-19 crisis. American Economic Review, 112(5), 1397-1436. https://doi.org/10.1257/aer.20201229
- Bayar, A. A., Günçavdı, Ö., & Levent, H. (2023). Evaluating the impacts of the COVID-19 pandemic on unemployment, income distribution and poverty in Turkey. Economic Systems, 47(1), 101046. https://doi.org/10.1016/j.ecosys.2022.101046
- Bonadio, B., Huo, Z., Levchenko, A. A., & Pandalai-Nayar, N. (2021). Global supply chains in the pandemic. Journal of International Economics, 133, 103534. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2021.103534
- Boschma, R. (2015). Towards an evolutionary perspective on regional resilience. Regional Studies, 49(5), 733-751. https://doi.org/10.1080/00343404.2014.959481
- Brinca, P., Duarte, J. B., & Faria-e-Castro, M. (2021). Measuring labor supply and demand shocks during COVID-19. European Economic Review, 139, 103901. https://doi.org/10.1016/j.euroecorev.2021.103901
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ekonometrik ve İstatistiksel Yöntemler, Uygulamalı Makro Ekonometri, Kurumsal İktisat Teorisi, Sanayi Ekonomisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Kamil Taşcı
*
0000-0002-2693-6187
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
26 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
25 Mayıs 2026
Kabul Tarihi
21 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1