Siyasi Elit Teorileri Bağlamında Ankara Belediye Başkanlarının Demografik Analizi (1984-2026)

Öz

Türkiye’nin başkenti olması sebebiyle ulusal ve yerel siyasetin kesiştiği önemli politik coğrafyalardan birisi olan Ankara’nın Büyükşehir Belediye Başkanları ile yapılmış sosyolojik profil ve yerel siyasi elitler konulu çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmanın temel amacı 1984 ile 2026 yılları arasında gerçekleştirilen dokuz yerel seçim döneminde büyükşehir belediye başkanlığı yapmış kişilerin sosyo-demografik profillerini elit teorileri kapsamında değerlendirmektir. Değerlendirilen değişkenler arasında doğum yeri ve bölgesi, seçilme yaşı, cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, siyasi deneyim ve meslek bulunmaktadır. Çalışmanın temelinde doküman incelenmesi yöntemi benimsenmiştir. Yüksek Seçim Kurulu verileri, Resmi kurumların belgeleri, belediye başkanlarının biyografileri ve konuyla ilgili akademik kaynaklarda çalışmanın veri kaynağını oluşturmaktadır. Değerlendirme sonucunda elde edilen veriler Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlarının belirli demografik nitelikler bakımından homojen elit profili sergilediğini göstermektedir. Ayrıca eğitim seviyesinin lisans ve üstü olması ile uzun süreli siyasi tecrübenin siyasi elit oluşumunda belirleyici olduğu görülmektedir. Bu veriler Ankara’da belediye başkanlarının klasik elit teorisinin belirli niteliklere sahip kapalı yönetici azınlık savını ve demokratik elit teorisinin rekabetçi seçim ile kurumsal yapılar yoluyla elit dolaşımına imkan sağladığı varsayımını kısmen destekleyen karma örüntü sergilediğini işaret etmektedir. Ankara'nın başkent özelliğine sahip olması nedeniyle yerel yöneticilerin siyasi temsil özellikleri ve kariyer örüntüleri üzerinde diğer büyükşehirlerden belirli ölçülerde farklılaştırmış olabileceği değerlendirilmektedir. Siyasi elitlerin oluşumunu elit teorileri kapsamında analiz etmesi ve başkent Ankara üzerinden yerel siyasetle toplumsal yapı arasındaki ilişkiyi ortaya koyması açısından bu çalışma siyaset bilimine özgün katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ankara
• Siyasi Elit
• Yerel Seçimler
• Demografik Analiz

A Demographic Analysis of Ankara Mayors in the Context of Political Elite Theories (1984–2026)

Öz

Ankara, being the capital of Turkey, is a significant political hub where national and local politics intersect. However, studies on the sociological profiles and local political elites of Ankara Metropolitan Municipality Mayors are limited. The main objective of this study is to evaluate the socio-demographic profiles of individuals who served as metropolitan mayors during nine local election periods between 1984 and 2026, within the framework of elite theories. The variables evaluated include place and region of birth, age at election, gender, age, education level, political experience, and occupation. The study employs a document analysis method. Data from the Supreme Election Board, official institutional documents, mayors' biographies, and relevant academic sources constitute the data source. The results show that Ankara Metropolitan Municipality Mayors exhibit a homogeneous elite profile in terms of certain demographic characteristics. Furthermore, having a bachelor's degree or higher and long-term political experience appear to be decisive factors in the formation of the political elite. These data indicate that mayors in Ankara exhibit a mixed pattern that partially supports both the classical elite theory's assertion of a closed ruling minority with specific qualifications and the democratic elite theory's assumption that competitive elections and institutional structures allow for the circulation of elites. This study makes a unique contribution to political science by analyzing the formation of political elites within the framework of elite theories and revealing the relationship between local politics and social structure through the example of the capital city, Ankara.

Anahtar Kelimeler

• Ankara
• Political Elite
• Local Election

Kaynakça

1. Almond, G. A., & Verba, S. (1989). The Civic Culture: Political Attitudes and Democracy in Five Nations. SAGE Publications.
2. Ankara Büyükşehir Belediyesi. (2026). Başkan. https://www.ankara.bel.tr/baskan (Erişim Tarihi: 16.07.2026)
3. Ankara Büyükşehir Belediyesi. (2024). Tarihçe. https://www.ankara.bel.tr/kurumsal/tarihce
4. Arslan, D. A. (2003). Eşitsizliğin teorik temelleri: Elit teorisi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 115-135.
5. Arslan, D. A. (2006). Sınıf teorisinin açmazları ve iktidar analizinde bir alternatif olarak elit teorisi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 364-381.
6. Arslan, D. A. (2007). Elit sosyolojisi. Phoenix Yayınevi.
7. Bachrach, P. (1967). The theory of democratic elitism: A critique. Little, Brown and Company.
8. Başa, Ş. (2012). Şehircilik ve imar tarihinden bir sayfa: Ankara Şehri İmar Müdüriyeti. Denetim Dergisi, 25(117), 67-71.

9. Buran, H. (2009). Siyasal rejim sınıflamalarının yeniden gözden geçirilmesi üzerine. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 69-97.
10. Cengizkan, A. (2010). Türkiye için modern ve planlı bir başkent kurmak: Ankara 1920-1950. Goethe-Institut Ankara. http://www.goethe.de/ins/tr/ank/prj/urs/geb/sta/trindex.htm
11. Çankaya Belediyesi. (2026). Tarihçe. https://www.cankaya.bel.tr/sayfalar/tarihce
12. Erol, Ş. (2023). Yerel yönetimlerin elitist yaklaşım kapsamında değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi).
13. Etzioni-Halevy, E. (1993). The elite connection. Polity Press.
14. Farabi. (2011). İdeal devlet: El-Medinetü'l Fazıla. Divan Kitap.
15. Güler, F. (2023). Büyükşehir belediye meclisi üyeliği seçim sisteminin sebep olduğu sorunlar. Akademik İzdüşüm Dergisi, 8(1), 155-184.
16. Güngör, S. (1995). Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması ve kurumsallaşması sürecinde siyasal elit-aydın elit ilişkisi: Ahmet Ağaoğlu örneği (Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi).
17. Kapani, M. (2015). Politika bilimine giriş. BB101 Yayınları.
18. Kışlalı, A. T. (1994). Siyaset bilimi. İmge Kitabevi.
19. Mills, C. W. (1974). İktidar seçkinleri (Ü. Oskay, Çev.). Bilgi Yayınevi.
20. Oyen, E. (1990). Comparative methodology: Theory and practice in international social research. Sage Publications.
21. Parry, G. (1993). Elite theory and democracy. In R. A. Young, C. Binns, M. Burch, D. Jaenicke & M. Moran (Eds.), Introducing government: A reader. Manchester University Press.