Üreticilerin Yenilikleri Benimsemesinin Teknoloji Kabul Modeli Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Kırşehir İli Örneği

Başar Altuntaş; Nami Kaan Kızılcan; Serhan Candemir

doi:/ejae.1679696

Üreticilerin Yenilikleri Benimsemesinin Teknoloji Kabul Modeli Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Kırşehir İli Örneği

Öz

Önümüzdeki 25 yıl içerisinde dünya nüfusunun 9 milyarın üzerine çıkacağı tahmin edilmektedir. Nüfus artışı, gıda başta olmak üzere giyim, ilaç, kozmetik, kimya gibi birçok sektördeki talebin de artmasına yol açacaktır. Bu artan talebin karşılanabilmesi için mevcut tarımsal üretim yapısının, daha fazla katma değer üreten bir sisteme dönüştürülmesi gerekmektedir. Bu dönüşüm, üreticilerin iş yapma biçimlerinin geliştirilmesi ve yeni teknolojilerin etkin bir şekilde kullanılmasını sağlayacak stratejilerin uygulanması ile mümkün olacaktır. Tarımsal üretimde teknoloji kullanımı, sulama, ilaçlama, gübreleme, toprağın işlenmesi gibi karşılaşılan pek çok sorunun çözümünde önemli bir alternatif sunmaktadır. Ayrıca, teknoloji kullanımı kaynak tüketimini asgariye indirmenin yanı sıra, sürdürülebilir tarıma da önemli katkılar sağlayacaktır. Firmaların rakiplerine göre sektörde ön plana çıkabilmeleri için yenilik yapmak önemli bir stratejidir. Yenilikler ise ancak ve ancak tüketicilerin o yenilikleri benimsemesi ile anlam kazanmaktadır. Bu çalışmada, üreticilerin yeni teknolojileri tercih etmelerini ve kullanmalarını etkileyen faktörler incelenmiştir. Teknoloji Kabul Modeli (TKM) çerçevesinde teorik olarak kurgulanan model test edilmiştir. Veri analizinde ise, kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Böylelikle, üreticilerin iş yapışlarında teknolojiyi kullanma yönündeki tutumları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonunda, üreticilerin daha verimli, çevreci, bilgiye dayalı, yenilikçi ve teknoloji temelli tarımsal üretim yapabilmeleri için gerekli unsurlar belirlenmiştir. Araştırma bulguları, politika geliştiricilere, üreticilere ve tarımsal yayım faaliyetleri yürütenlere yönelik çeşitli tavsiyelerle sonlandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Malatya Turgut Özel Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Etik Kurul Başkanlığının 34 sayılı toplantısı 06 karar numarası ile etik kurul izni alınmıştır

Kaynakça

Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50(2), 179-211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
Alambaigi, A., & Ahangari, I. (2016). Technology acceptance model (TAM) as a predictor model for explaining agricultural experts behavior in acceptance of ICT. International Journal of Agricultural Management and Development (IJAMAD), 6(2), 235-247.
Al-Suqri, M. N. (2014). Perceived usefulness, perceived ease-of-use and faculty acceptance of electronic books: An empirical investigation of Sultan Qaboos University, Oman. Library Review, 63(4/5), 276-294. https://doi.org/10.1108/LR-05-2013-0062
Altuntaş, B. (2017). Y kuşağının mobil öğrenme uygulama tercihini etkileyen faktörlerin incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(6), 89-104.
Altuntaş, B. (2024). Teknoloji Kabul Modeli ve Genişletilmiş Teknoloji Kabul Modeli. Tüketici Davranışlarında Kullanılan Modeller (B.Armutçu ve A.Tan Ed.). Eğitim Yayınevi, Konya, pp.105-131.
Avcı, İ., & Yıldız, E. (2021). Covid-19 pandemi sürecinde uzaktan eğitimi kullanan öğrencilerin memnuniyet ve davranışlarının teknoloji kabul modeli çerçevesinde incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(3), 814-830.
Bagozzi, R. P. (1992). The self-regulation of attitudes, intentions, and behavior. Social psychology quarterly, 178-204. https://doi.org/10.2307/2786945
Bentler, P. M. & Bonett, D. G. (1980). Significance tests and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88(3), 588-606. https://doi.org/10.1037/0033-2909.88.3.588

Bhattacherjee, A. (2001). Understanding information systems continuance: An expectation-confirmation model. MIS quarterly, 351-370. https://doi.org/10.2307/3250921
Chen, L., Gillenson, M. L. ve Sherrell, D. L. (2002). Enticing online consumers: An extended technology acceptance perspective. Information ve Management, 39 (8), 705-719. https://doi.org/10.1016/S0378-7206(01)00127-6
Cronin, J. J., Jr., Brady, M. K., & Hult, G. T. M. (2000). Assessing the effects of quality, value, and customer satisfaction on consumer behavioral intentions in service environments. Journal of Retailing, 76(2), 193-218. https://doi.org/10.1016/S0022-4359(00)00028-2
Davis, F. D. (1985) A Technology Acceptance Model for Empirically Testing New End-User Information Systems: Theory and Results. Sloan School of Management, Massachusetts Institute of Technology. https://dspace.mit.edu/handle/1721.1/15192
Deng, Z., Lu, Y., Wei, K. K., & Zhang, J. (2010). Understanding customer satisfaction and loyalty: An empirical study of mobile instant messages in China. International journal of information management, 30(4), 289-300. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2009.10.001
Fichman, R. G., & Kemerer, C. F. (1997). The assimilation of software process innovations: An organizational learning perspective. Management Science, 43(8), 1092-1106. https://doi.org/10.1287/mnsc.43.10.1345
Flett, R., Alpass, F., Humphries, S., Massey, C., Morriss, S., & Long, N. (2004). The technology acceptance model and use of technology in New Zealand dairy farming. Agricultural Systems, 80(2), 199-211. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2003.08.002
Gefen, D., & Straub, D. W. (2000). "The Relative Importance of Perceived Ease of Use in IS Adoption: A Study of E-Commerce Adoption." Journal of the Association for Information Systems, 1(1). https://doi.org/10.17705/1jais.00008
Harms, F., Rohmann, S., Heinrich, M. Druener, M., & Trommsdorff, V. (2002). Innovative Marketing: Changes in the pharmaceutical marketing and selling; Direct to consumer (DTC) or the new P’s of marketing, Pharmaceuticals Policy and Law 5, 135-149.
Hirschman, E. C. (1980). Innovativeness, Novelty Seeking, and Consumer Creativity. Journal of Consumer Research, 7(3), 283-295. https://doi.org/10.1086/208816
Hsu, C. L., Yu, C. C., & Wu, C. C. (2014). Exploring the continuance intention of social networking websites: an empirical research. Information Systems and e-Business Management, 12, 139-163. https://doi.org/10.1007/s10257-013-0214-3
Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
Kılıç, A., & Yılmaz, R. (2021). Youtube’un eğitsel amaçlı kabul durumunun incelenmesi. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 69-89. https://doi.org/10.38151/akef.2021.10
Koç, T., & Turan, A. H. (2014). Mobil SABİS kabul ve kullanımı: Sakarya Üniversitesinde ampirik bir değerlendirme. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 9(2), 163-175.
Köse, B. (2012). Tüketici Yenilikçiliği ve Yeniliklerin Benimsenmesi: Bir Yenilik Olarak Mobil İnternet. [Doktora tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Mohr, S., & Kühl, R. (2021). Acceptance of artificial intelligence in German agriculture: an application of the technology acceptance model and the theory of planned behavior. Precision Agriculture, 22(6), 1816-1844. https://doi.org/10.1007/s11119-021-09814-x
Moore, G. C., & Benbasat, I. (1991). Development of an insPleva, C., Troshani, I., Francis, A., & Rampersad, G. (2012). Technology adoption and performance impact in innovation domains. Industrial Management ve Data Systems, 112 (5), 748-765. https://doi.org/10.1108/02635571211232316
Rogers, E. M. (1983). Diffusion of innovations (3rd ed.). New York: Free Press of Glencoe. https://teddykw2.wordpress.com/wp-content/uploads/2012/07/everett-m-rogers-diffusion-of-innovations.pdf
trument to measure the perceptions of adopting an information technology innovation. Information Systems Research, 2(3), 192-222. https://doi.org/10.1287/isre.2.3.192
Serçemeli, M., & Kurnaz, E. (2016). Denetimde bilgi teknoloji ürünleri kullanımının teknoloji kabul modeli (TKM) ile araştırılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 45(1), 43-52.
Szeto, E. (2000). Improving Innovation Within an Inter-Organizational Network, The TQM Magazine. 12 (2), 149-157. https://doi.org/10.1108/09544780010318415
Şenol, C. (2021). İnovasyon, Destek, Sürdürülebilirlik: Türkiye Ekonomisi ve Tarım. lnternational Journal of Geography and Geography Education, (44), 475-488. https://doi.org/10.32003/igge.926785
Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2013). Using Multivariate Statistics A Practical Approach to using Multivariate Analyses, Pearson Education, Boston, MA, ss. 983.
Tarım ve Orman Bakanlığı, (2022). Kırşehir Tarımsal Yatırım Rehberi. (Erişim tarihi: 02.12.2024). https://www.tarimorman.gov.tr/TRGM/TARYAT/Belgeler/il_yatirim_rehberleri/kirsehir.pdf
Taylor, S., & Todd, P. A. (1995). Understanding information technology usage: A test of competing models. Information Systems Research, 6(2), 144-176. https://doi.org/10.1287/isre.6.2.144
Todtling, F., & Trippl, M. (2004), One Size Fits All? Towards a Differentiated Regional Innovation Policy Approach, Research Policy 34. 1203-1219. https://doi.org/10.1016/j.respol.2005.01.018
Tohidi, H., & Jabbari, M. M. (2012). The important of innovation and its crucial role in growth, survival and success of organizations. Procedia technology, 1, 535-538. https://doi.org/10.1016/j.protcy.2012.02.116
Turan, A. H. (2008). İnternet alışverişi tüketici davranışını belirleyen etmenler: geliştirilmiş Teknoloji Kabul Modeli (E-TAM) ile bir model önerisi. Akademik Bilişim, 8, 723-731.
Türker, A., & Türker, Ö. G. (2013). Turistik ürün satın alma davranışının teknoloji kabul modeli ile incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 281-312.
Uzkurt, C. (2008). Pazarlamada Değer Aracı Olarak: Yenilik Yönetimi ve Yenilikçi Örgüt Kültürü. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım.
Venkatesh, V. & Davis, F. D. (2000). A theoretical extension of the Technology Acceptance Model: Four longitudinal field studies. Management Science, 46(2), 186-204. https://doi.org/10.1287/mnsc.46.2.186.11926
Venkatesh, V., Morris, M. G., Davis, G. B., & Davis, F. D. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS quarterly, 425-478. https://doi.org/10.2307/30036540
Verma, P., & Sinha, N. (2018). Integrating perceived economic wellbeing to technology acceptance model: The case of mobile based agricultural extension service. Technological forecasting and social change, 126, 207-216. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2017.08.013
Yang, H. C. (2013). Bon Appétit for apps: young American consumers' acceptance of mobile applications. Journal of Computer Information Systems, 53(3), 85-96. https://doi.org/10.1080/08874417.2013.11645635
Zeybek, H. İ., & Çam, H. (2020). Mobil coğrafi bilgi sistemlerinin kullanımını etkileyen faktörlerin teknoloji kabul modeli çerçevesinde incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(Ek), 14-26.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tarımsal Yönetimde Pazarlama, Tarım İşletmeciliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Başar Altuntaş ^*
0000-0002-3714-7570
Türkiye

Nami Kaan Kızılcan
0009-0009-3554-2129
Türkiye

Serhan Candemir
0000-0003-4248-7024
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

19 Nisan 2025

Kabul Tarihi

23 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 5 Sayı: 1

DOI

https://doi.org//ejae.1679696

IZ

https://izlik.org/JA48PY79CC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Altuntaş, B., Kızılcan, N. K., & Candemir, S. (2025). Üreticilerin Yenilikleri Benimsemesinin Teknoloji Kabul Modeli Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Kırşehir İli Örneği. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE), 5(1), 24-41. https://doi.org//ejae.1679696

AMA

1.Altuntaş B, Kızılcan NK, Candemir S. Üreticilerin Yenilikleri Benimsemesinin Teknoloji Kabul Modeli Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Kırşehir İli Örneği. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE). 2025;5(1):24-41. doi:/ejae.1679696

Chicago

Altuntaş, Başar, Nami Kaan Kızılcan, ve Serhan Candemir. 2025. “Üreticilerin Yenilikleri Benimsemesinin Teknoloji Kabul Modeli Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Kırşehir İli Örneği”. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE) 5 (1): 24-41. https://doi.org//ejae.1679696.

EndNote

Altuntaş B, Kızılcan NK, Candemir S (01 Nisan 2025) Üreticilerin Yenilikleri Benimsemesinin Teknoloji Kabul Modeli Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Kırşehir İli Örneği. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE) 5 1 24–41.

IEEE

[1]B. Altuntaş, N. K. Kızılcan, ve S. Candemir, “Üreticilerin Yenilikleri Benimsemesinin Teknoloji Kabul Modeli Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Kırşehir İli Örneği”, Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE), c. 5, sy 1, ss. 24–41, Nis. 2025, doi: /ejae.1679696.

ISNAD

Altuntaş, Başar - Kızılcan, Nami Kaan - Candemir, Serhan. “Üreticilerin Yenilikleri Benimsemesinin Teknoloji Kabul Modeli Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Kırşehir İli Örneği”. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE) 5/1 (01 Nisan 2025): 24-41. https://doi.org//ejae.1679696.

JAMA

1.Altuntaş B, Kızılcan NK, Candemir S. Üreticilerin Yenilikleri Benimsemesinin Teknoloji Kabul Modeli Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Kırşehir İli Örneği. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE). 2025;5:24–41.

MLA

Altuntaş, Başar, vd. “Üreticilerin Yenilikleri Benimsemesinin Teknoloji Kabul Modeli Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Kırşehir İli Örneği”. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE), c. 5, sy 1, Nisan 2025, ss. 24-41, doi:/ejae.1679696.

Vancouver

1.Başar Altuntaş, Nami Kaan Kızılcan, Serhan Candemir. Üreticilerin Yenilikleri Benimsemesinin Teknoloji Kabul Modeli Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Kırşehir İli Örneği. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE). 01 Nisan 2025;5(1):24-41. doi:/ejae.1679696