Araştırma Makalesi

Tarım-gıda tedarik zincirlerinde blokzincir tabanlı dijital izlenebilirlik: BERTopic ve bilim haritalama yaklaşımıyla bilişim sistemleri perspektifinden bir analiz

Cilt: 6 Sayı: 2 23 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Tarım-gıda tedarik zincirlerinde blokzincir tabanlı dijital izlenebilirlik: BERTopic ve bilim haritalama yaklaşımıyla bilişim sistemleri perspektifinden bir analiz

Öz

Tarım-gıda tedarik zincirlerinde bilgi asimetrisi, yetersiz izlenebilirlik, tağşiş ve gıda sahteciliği gibi sorunlar, tüketici güveni ve tedarik zinciri yönetimi açısından önemli riskler oluşturmaktadır. Blokzincir teknolojisi, merkezi olmayan ve değiştirilemez kayıt yapısıyla bu sorunların çözümüne yönelik önemli bir dijital altyapı sunmaktadır. Bununla birlikte literatür, teknik altyapı tartışmalarının ötesine geçerek IoT, yapay zekâ, tüketici güveni, veri yönetişimi ve karar destek sistemlerini kapsayan daha bütüncül bir bilişim sistemleri perspektifine yönelmektedir. Bu çalışma, 2016–2026 döneminde Scopus veri tabanından elde edilen 1107 yayını bibliyometrik analiz ve BERTopic tabanlı konu modelleme yaklaşımıyla incelemektedir. Bibliyometrik analizler R/bibliometrix, konu modellemesi ise Python/Google Colab ortamında gerçekleştirilmiştir. Bulgular, literatürün özellikle 2019 sonrasında belirgin bir büyüme eğilimi gösterdiğini; Hindistan ve Çin'in yayın sayısı bakımından, Birleşik Krallık, Kanada ve ABD'nin ise atıf etkisi bakımından öne çıktığını göstermektedir. BERTopic analizi, literatürün blokzincir altyapısı, IoT entegrasyonu, yapay zekâ tabanlı izleme, tüketici güveni ve benimseme, tedarik zinciri karar modelleri, sektörel uygulamalar, bibliyometrik eğilimler, Endüstri 4.0 ve sürdürülebilirlik olmak üzere dokuz ana tema etrafında yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Bulgular, blokzincir tabanlı dijital izlenebilirlik araştırmalarının teknik odaklı çalışmalardan veri yönetişimi ve karar destek mekanizmalarını kapsayan bütünleşik bir bilişim sistemleri alanına doğru geliştiğine işaret etmektedir. Ayrıca Türkiye'nin sınırlı yayın sayısına karşın yayın başına atıf bakımından dikkat çekici bir potansiyele sahip olduğu, ancak uluslararası araştırma iş birliklerinin geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğu değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ali, M. H., Chung, L., Kumar, A., Zailani, S., & Tan, K. H. (2021). A sustainable blockchain framework for the halal food supply chain: Lessons from Malaysia. Technological Forecasting and Social Change, 170, Article 120870. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2021.120870
  2. Alonso, R. S., Sittón-Candanedo, I., García, Ó., Prieto, J., & Rodríguez-González, S. (2020). An intelligent Edge-IoT platform for monitoring livestock and crops in a dairy farming scenario. Ad Hoc Networks, 98, Article 102047. https://doi.org/10.1016/j.adhoc.2019.102047
  3. Anastasiadis, F., Manikas, I., Apostolidou, I., & Wahbeh, S. (2022). The role of traceability in end-to-end circular agri-food supply chains. Industrial Marketing Management, 104, 196–211. https://doi.org/10.1016/j.indmarman.2022.04.021
  4. Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959–975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007
  5. Bager, S. L., Singh, C., & Persson, U. M. (2022). Blockchain is not a silver bullet for agro-food supply chain sustainability: Insights from a coffee case study. Current Research in Environmental Sustainability, 4, Article 100163. https://doi.org/10.1016/j.crsust.2022.100163
  6. Cao, Y., Yi, C., Wan, G., Hu, H., Li, Q., & Wang, S. (2022). An analysis on the role of blockchain-based platforms in agricultural supply chains. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 163, Article 102731. https://doi.org/10.1016/j.tre.2022.102731
  7. Caro, M. P., Ali, M. S., Vecchio, M., & Giaffreda, R. (2018). Blockchain-based traceability in agri-food supply chain management: A practical implementation. In 2018 IoT Vertical and Topical Summit on Agriculture - Tuscany (IOT Tuscany) (pp. 1–4). IEEE. https://doi.org/10.1109/IOT-TUSCANY.2018.8373021
  8. Collart, A. J., & Canales, E. (2022). How might broad adoption of blockchain-based traceability impact the U.S. fresh produce supply chain? Applied Economic Perspectives and Policy, 44(1), 219–236. https://doi.org/10.1002/aepp.13134

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sürdürülebilir Tarımsal Kalkınma

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

23 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

11 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

28 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Büyükeke, A. (2026). Tarım-gıda tedarik zincirlerinde blokzincir tabanlı dijital izlenebilirlik: BERTopic ve bilim haritalama yaklaşımıyla bilişim sistemleri perspektifinden bir analiz. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE), 6(2), 157-171. https://izlik.org/JA43XT32SW
AMA
1.Büyükeke A. Tarım-gıda tedarik zincirlerinde blokzincir tabanlı dijital izlenebilirlik: BERTopic ve bilim haritalama yaklaşımıyla bilişim sistemleri perspektifinden bir analiz. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE). 2026;6(2):157-171. https://izlik.org/JA43XT32SW
Chicago
Büyükeke, Ahmet. 2026. “Tarım-gıda tedarik zincirlerinde blokzincir tabanlı dijital izlenebilirlik: BERTopic ve bilim haritalama yaklaşımıyla bilişim sistemleri perspektifinden bir analiz”. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE) 6 (2): 157-71. https://izlik.org/JA43XT32SW.
EndNote
Büyükeke A (01 Ekim 2026) Tarım-gıda tedarik zincirlerinde blokzincir tabanlı dijital izlenebilirlik: BERTopic ve bilim haritalama yaklaşımıyla bilişim sistemleri perspektifinden bir analiz. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE) 6 2 157–171.
IEEE
[1]A. Büyükeke, “Tarım-gıda tedarik zincirlerinde blokzincir tabanlı dijital izlenebilirlik: BERTopic ve bilim haritalama yaklaşımıyla bilişim sistemleri perspektifinden bir analiz”, Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE), c. 6, sy 2, ss. 157–171, Eki. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA43XT32SW
ISNAD
Büyükeke, Ahmet. “Tarım-gıda tedarik zincirlerinde blokzincir tabanlı dijital izlenebilirlik: BERTopic ve bilim haritalama yaklaşımıyla bilişim sistemleri perspektifinden bir analiz”. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE) 6/2 (01 Ekim 2026): 157-171. https://izlik.org/JA43XT32SW.
JAMA
1.Büyükeke A. Tarım-gıda tedarik zincirlerinde blokzincir tabanlı dijital izlenebilirlik: BERTopic ve bilim haritalama yaklaşımıyla bilişim sistemleri perspektifinden bir analiz. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE). 2026;6:157–171.
MLA
Büyükeke, Ahmet. “Tarım-gıda tedarik zincirlerinde blokzincir tabanlı dijital izlenebilirlik: BERTopic ve bilim haritalama yaklaşımıyla bilişim sistemleri perspektifinden bir analiz”. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE), c. 6, sy 2, Ekim 2026, ss. 157-71, https://izlik.org/JA43XT32SW.
Vancouver
1.Ahmet Büyükeke. Tarım-gıda tedarik zincirlerinde blokzincir tabanlı dijital izlenebilirlik: BERTopic ve bilim haritalama yaklaşımıyla bilişim sistemleri perspektifinden bir analiz. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE) [Internet]. 01 Ekim 2026;6(2):157-71. Erişim adresi: https://izlik.org/JA43XT32SW