Teşcir Terimi Bağlamında Ormancılık Dilinde Terim Üretememe Sorunu

Öz

Bu çalışmada teşcir terimi bağlamında ormancılıkta Türkçe terim üretmeme sorunu ele alınmıştır. Osmanlı’da teknik ormancılık eğitimi Fransız uzmanların öncülüğünde başlamıştır. Fransızlar ülkeden ayrıldıktan sonra bir kısım aydın Fransızca terimlere karşılık bulmaya çalışmıştır. Ancak ilerleyen süreçte Alman kökenli ormancıların görev almasıyla Almanca terimler öne çıkmıştır. Bazı durumlarda ormancılık dilinde genel olarak terim üretmek yerine mevcut terimleri farklı alanlarda kullanmayı tercih edilmiştir. Örneğin teşcir gençleştirme, ağaçlandırma, baltalık gibi geniş bir alana hitap etmektedir. Buna benzer başka ormancılık terimleri de mevcuttur. Bununla birlikte ormancılıkta Türkçe terim üretmek ve meslekte terim birliği sağlamak için çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Ancak bu istenen başarı sağlayamamış ve yabancı terimleri değiştirmek mümkün olmamıştır. Zaman zaman terim konusu meslek mensupları arasında görüş ayrılıklarına neden olmuştur. Yaşanan kargaşa sonucu tarafların tükenen enerjisi, İngilizce ormancılık terimlerin ormancılık mesleğine girmesini kolaylaştırmıştır. Saatçioğlu’nun ortaya koyduğu Türkiye’ye özgü ormancılık çalışmaları kapsamında çığır açan bilimsel çalışmalarının yapılması ve üretilen terimlerin çalışmada kullanılması terimlerin yaşamasını ve kabul görmesini sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Teşcir
• Gençleştirme
• Ağaçlandırma
• Terim
• Ormancılık

The Problem of Terminological Inadequacy In Forestry Discourse: The Case of The Term “Teşcir”

Öz

In this study, the issue of the lack of Turkish term production in forestry—examined through the concept of teşcir—is addressed. Technical forestry education in the Ottoman Empire began under the leadership of French experts. After their departure, some intellectuals attempted to find Turkish equivalents for French terminology. However, with the subsequent involvement of forestry professionals of German origin, German terms came to the fore. In some cases, rather than producing new terminology specific to forestry, existing terms were used across different fields. For example, teşcir came to encompass a wide range of practices, including regeneration, afforestation, and coppice management. Similar cases can be found with other forestry terms as well. Despite various efforts to produce Turkish terminology and to establish terminological unity within the profession, these initiatives were not fully successful, and replacing foreign terms proved difficult. At times, terminology itself became a point of contention among forestry professionals. The energy exhausted during these disputes ultimately facilitated the entry of English forestry terms into the field. Within the scope of Saatçioğlu’s pioneering, nationally oriented scientific contributions to Turkish forestry, the continued use of the terms he introduced will support their survival and acceptance.

Anahtar Kelimeler

• Teşcir
• Regeneration
• Forestation
• Term
• Forestry

Kaynakça

1. Akıncı, M.Y., 1970. Orman Sınırlandırılmasında Fiili Durum. Orman Mühendisliği Dergisi, 9(9): 6-10.
2. Ali Rıza., 1884. Ormancı Cüzdanı. İstanbul: Mihran Matbaası.
3. Ali Rıza., 1917. Amenajman. Dersaadet: Kanaat Matbaası.
4. Anıl, Y., 1974. Ormancının Dili. Orman Mühendisliği Dergisi, 13(8): 26-28.
5. Anıl, Y., 1977a. Ormancılık Terimlerini Türkçeleştirme Denemesi. Orman Mühendisliği Dergisi, 14 (10): 35-39.
6. Anıl, Y., 1977b. Ormancılık Terimlerini Türkçeleştirme Denemesi II. Orman Mühendisliği Dergisi, 14 (11): 35-36.
7. Anıl, Y., 1978a. “Meşcere” değil “Bük”. Orman Mühendisliği Dergisi, 15 (2): 49-51.
8. Anıl, Y., 1978b. Kung- Fu ve Ormancılık Terimleri. Orman Mühendisleri Dergisi, 15 (6): 49-51.

9. Anonim. (1918). Adapazarı Devlet Ormanlarının Hendek Nâhiyesi İdâre Mıntıkasına Ait Amenajman Lâyiha-i Fenniyesidir. Dersaadet Hilâl Matbaası, Bâbıâlî karşısında 1334.
10. Anonim. (1943). Ormancılık Terimleri. Orman ve Av Dergisi, 15(2): 58.
11. Boydak, M., Çalışkan, S., 2014. Ağaçlandırma. Ankara: OGEM-VAK Yayınları.
12. Eler, U., 1979. Dil Sorunu. Orman Mühendisliği Dergisi, 16(1): 36-38.
13. Fazlıoğlu, İ., 2020. Kendini Bulmak. İstanbul Ketebe Yayınlar: 243, ISBN: 9786257014342, 224 Sayfa, İstanbul.
14. Fırat, F., 1959. İlmi Terimleri Kullanmakta Dikkatli Olalım. Yeşil Ufuk Dergisi, 1(10): 3-4.
15. Kalafat, Ş., 2023. Meslek Dili Oluşturmada Bir Örnek Kitap: Ormancılık Terimbilimi. Avrasya Terim Dergisi, 11(3): 135-138.
16. Keskin, Ö., 2005. Orman ve Ma'adin Nezareti'nin Kuruluşu ve Faaliyetleri. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Danışman: Ali İhsan Gencer, 248 sayfa, İstanbul.
17. Kılıç, E., 2020. Osmanlı Ormancılığının Zor Yılları. OGEM-Vak Yayınları, ISBN: 97860580000506, 138 Sayfa, Ankara.
18. Kılıç, E., 2025. Osmanlı’dan Türkiye Cumhuriyeti’ne Silvikültür Tarihi (1840-1963). Bursa Teknik Üniversitesi Lisansüstü Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Danışman: Mustafa Yılmaz, 200 sayfa, Bursa.
19. Kılıç, E., Yılmaz, M., 2019. Osmanlı Döneminde Yayınlanan Ormancılıkla İlgili İlk Eserlerde Geçen Bazı Terimler ve Önemi. Avrasya Terim Dergisi, 7 (1): 10-17.
20. Genç, M., 2001. Orman Bakımı (Asli Orman Ağacı Türlerimizin Saf ve Karışık Meşcerelerinin Bakımı). SDÜ Orman Fakültesi Yayınları Nu: 14, ISBN: 9757929301, 216 Sayfa, Isparta.
21. Kuvaki, N., 1977. Ormancılık Terim ve Sözcükleri İçin Yeni Öneriler. Orman Mühendisliği Dergisi, 14 (12): 45-47.
22. Mazhar. M., 1929. Orman Istılahları. Orman ve Av Dergisi, 20: 3-6.
23. Neşet., 1923. Teşcir-i Sun’i. İÜC Orman Fakültesi Kütüphanesi, Nr. OX2.
24. Neşet. 1927. Teşcir-i Sun’i. İstanbul: Orman Mekteb-i Alisi Neşriyatı.
25. Neşet., ty. Ormancılıkta Teşcir. İÜC Orman Fakültesi Kütüphanesi, OFK2029.
26. Nizamoğlu, A., 2024. Osmanlı’da Orman İdaresi ve Ormancılık Politikaları (1840-1918). Akademisyen Kitabevi, ISBN: 9786253999131, 410 Sayfa, Ankara.
27. Oksal, E. M., 1937. Teşciri Sun’i. YZE Orman Fakültesi Roto Baskı. İÜC Orman Fakültesi Kütüphanesi, Nr.4214/2.
28. Özkan, H., 1979, Ormancılık Terimlerinin Türkçeleşmesini Dilerken, Orman Mühendisliği Dergisi, 15 (6): 52-54.
29. Receb., 1928. Ormancılık Istılah ve Tabirleri. Orman ve Av Dergisi, S.5: 18-19.
30. Saatçioğlu, F., 1946. Sun’i Orman Gençleşdirmesi ve Ağaçlandırma Tekniği. İstanbul: Hüsnü Tabiat Basımevi.
31. Sakman, E., 1976. Ormancılık ve İlgili Bilimler Terimleri. Orman ve Av Dergisi, 48 (1): 8-12.
32. Selçuk, H. 1967. Silvikültürel Terimler Anlamları. Teknik Haberler Bülteni, 6(23):155-175.
33. Sevgi, O., 2023. Ormancılık Terimbilimi. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Yayınevi Nu: 13, E-ISBN: 978-605-7880-27-7, 148 Sayfa, İstanbul..
34. Ürgenç, S., 1998. Ağaçlandırma Tekniği. İ.Ü Rektörlüğü yayın Nu: 3994; Orman Fakültesi Yayın Nu: 441, 600 Sayfa, İstanbul:
35. Zülfikar, H., 2011. Terim Sorunları ve Terim Yapma Yolları. Türk Dil Kurumu Yayınları:569, ISBN: 975-16-0398-6, 213 sayfa.