Gagavuz Türkçesinin Ses Bilgisi Terimleri

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 3, 199 - 213, 29.12.2025

Mehmet Fatih Dinçaslan

https://doi.org/10.31451/ejatd.1820168

Öz

Bu çalışma, Gagavuz Türkçesinin fonetik ve fonolojik sisteminde yer alan temel gramer terimlerini tespit etmeyi, sistematikleştirmeyi ve Türkiye Türkçesindeki karşılıklarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemiyle doküman incelemesi tekniği kullanılarak yürütülmüştür. Veriler, alanın dört temel kaynağı ile Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu adlı eserin detaylı taranması ve kaynaklardan elde edilen verilerin karşılaştırmalı analiziyle oluşturulmuştur. Söz konusu kaynaklardan yapılan tarama ve elde edilen verilerin karşılaştırılmaları sonucunda, Gagavuz Türkçesinin fonolojik sistemine (ünlü-ünsüz dizgesi, uyum kuralları, ses değişmeleri ve vurgu özellikleri) ilişkin çok sayıda ses bilgisi terimi tespit edilmiştir. Elde edilen terimler alfabetik olarak düzenlenerek “Gagavuz Türkçesi Ses Bilgisi Terimleri Sözlüğü” için kapsamlı bir veri seti oluşturulmuştur. Bu çalışmanın, Türk dili araştırmaları alanında çalışan akademisyen ve araştırmacılara standart, karşılaştırmalı ve terminolojik bir başvuru kaynağı olması hedeflenmektedir. Son olarak Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu adlı kaynakta yer almayan Gagavuz Türkçesi ses bilgisi alanına ait birçok terim ve ifade tespit edilmiş ve araştırmacıların dikkatine sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Gagavuz Türkçesi , Fonetik , Fonoloji , Ses Bilgisi Terimleri , Sözlük

Phonological Terms In Gagauz Turkish

Öz

This study aims to identify, systematize, and determine the equivalents in Turkish of Turkey of the fundamental grammatical terms found in the phonetic and phonological system of Gagauz Turkish. The study was conducted using qualitative research methods and document analysis techniques. The data were established through a detailed scanning of the four fundamental sources in the field, along with the work titled Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu, and by means of the comparative analysis of the data obtained from these sources. As a result of the scanning of the said sources and the comparison of the obtained data, a large number of phonetic and phonological terms related to the phonological system of Gagauz Turkish (vowel-consonant inventory, harmony rules, sound changes, and stress features) were identified. The resulting terms were arranged alphabetically to create a comprehensive dataset for the ‘Gagauz Turkish Phonology Terminology Dictionary’. This dictionary is intended to serve as a standard, comparative and terminological reference source for academics and researchers working in the field of Turkish language studies. Finally, numerous terms and expressions pertaining to the phonology of Gagauz Turkish, which are not included in the resource titled Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu have been identified and brought to the attention of researchers.

Anahtar Kelimeler

Gagauz Turkish , Phonetics , Phonology , Terms of Phonetics , Dictionary

Kaynakça

• Baboglu N. İ., Baboglu İ. İ., 1999. Gagauzçanın grammatikası. fonetika, leksika, morfologiya, sintaksis. Eksperimental üürenmäk kiyadı. Ştiinţa, Chişinău.
• Balcı, O., 2010. Kazak Türkçesinin ses ve şekil bilgisi terimleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 3 (1): 61-75.
• Efendioğlu, S., Yavuz, E., 2018. Kazak Türkçesinin söz dizimi terimleri. Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(6): 1-32.
• Gökçür, E., 2020. Türkmen Türkçesi gramer terimleri. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi,(49): 115-135.
• Naskali Gürsoy E., 1997. Türk dünyası gramer terimleri kılavuzu. Türk Dil Kurumu Yayınları, ISBN:975-16-0845-7, 190 sayfa, Ankara.
• Özkan, N., 2019. Gagavuz Türkçesi grameri. Türk Dil Kurumu Yayınları, ISBN: 978-975-16-0795-9, 475 sayfa, Ankara.
• Pokrovskaya, L.A., 1964. Grammatika gagauzskogo yazıka. fonetika i morfologiya. Nauka, Moskva.
• Soroçanu, E., Şarşov, T., 2015. Lingvistika Terminneri Danışma Sözlüü Gagauzça-Rusça-Romınca, CEP USM, Kişinöv.
• Şavk Çelik, Ü., 2000a. Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzuna Ek Karakalpakça Gramer Terimleri. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, (9): 288-305.
• Şavk, Ü. Ç. 2000b. Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzuna Ek-2 Kırım Tatarcası Gramer Terimleri. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, (10): 553-576.