-

Öz

The relationship between humans and water has existed since the beginning of human history. The effective ability to use water has caused the development or the decline of many civilizations in history. The ruins found in numerous Turkish settlements, especially in the Anadolu region, have proved the cultural richness of water use among Turks. As a result of this richness, many definitions and terms such as water, water cycle, soil-water-plant relationships and water use have been made. In this study, the words taken from “Derleme Sözlüğü” related to water and water use in Turkey Turkish are investigated and classified into seven groups. These groups are: hydrologic processes for water input, headwaters, qualification of water, soil-water-plant relationships, water transport and irrigation. Finally, this paper demonstrates that Turkish has a large word pool from which possible problems of nominating water related terms are solved.

Anahtar Kelimeler

• Water, water use, term, Collective Vocabulary (Derleme Sözlüğü)

Türkiye Türkçesi'nde su ve kullanımı üzerine geleneksel kavramlar

Öz

         İnsanlığın ortaya çıkışı ile birlikte, insanın suyla olan ilişkileri başlamıştır. Suyun kullanımındaki beceri, tarihteki pek çok uygarlığın gelişmesine veya çökmesine neden olmuştur. Türklerin su ve su kullanımı ile ilgili kültürel geçmişi başta Anadolu olmak üzere, yaşadıkları pek çok coğrafyada bulunan kalıntılardan anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, su, suyun döngüsü, toprak ve bitkilerle olan ilişkileri ve suyun kullanımı ile ilgili pek çok konuda tanımlar yapılmıştır. Araştırmada, Derleme Sözlüğünden faydalanılarak, su ve kullanımı üzerine Türkiye Türkçesi'nde yer alan sözcükler yedi ayrı grup altında incelenmiş ve sunulmuştur. Bu gruplar, su girdisini oluşturan hidrolojik süreçler, suyun kaynağı, nitelikleri, toprak ve bitkilerle ilişkileri, biriktirilmesi, taşınması ve sulama ile ilgili kelimelerden oluşmaktadır. Sonuç olarak, Türkçe'nin su ve kullanımı kavramları üzerine olası isimlendirme sorunlarında yardımcı olabilecek geniş bir kelime havuzuna sahip olduğu görülmüştür.

 

Anahtar Kelimeler: Su, su kullanımı, terim, Derleme Sözlüğü

Anahtar Kelimeler

• Su, su kullanımı, terim, Derleme Sözlüğü

Kaynakça

1. Çepel, N., 1993. Toprak-Su-Bitki İlişkileri. İ.Ü. Basımevi ve Film Merkezi, Üniversite Yayın No: 3794, Enstitü Yayın No: 5, İstanbul, 975-404-320-5.
2. Gulhati,N.D., W.C. Smith, 1967. Irrigated Agriculture: An Historical Review. “Irrigation of Agricultural Lands, Edit. Hagan, R.M, ve ark. ASA Monograf, 11, Madison, Wisconsin, Sec.1, s. 3-11
3. Güngör, Y., Erözel, A.Z., Yıldırım, O., 1996. Sulama. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Yayın No: 1443, Ders kitabı: 424, Ankara.
4. Kanber, R., 1999. Sulama. Ç.Ü.Ziraat Fakültesi Yayınları, Genel Yayın No:174, Ders Kitapları Yayın No: A-52, Adana.
5. Öziş Ü., 2002. Dörtbin yıl boyunca Türkiye'de su yapıları. Türkiye Mühendislik Haberleri, J.47, N.419, s.17Özyuvacı, N., 1999. Meteoroloji ve Klimatoloji. İ.Ü. Orman Fakültesi Yayınları, Rektörlük No: 4196, Fakülte No: 460, İstanbul, 975-404-544-5.
6. Palaz E. H., 2011, Eski Türklerde su ve su ulaşımı. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 6/2 Spring 2011, p. 819-836, Turkey
7. Seçkin, Ö. B., H.E. Çelik, 2003. Sulamaya Giri. İ.Ü. Orman Fakültesi Yayınları, İ.Ü. Yayın No:4421, O.F.Yayın No:472, İstanbul, 975-404-689-1.
8. TDK, 19633-1993. Derleme Sözlüğü. 12 Cilt, Türk Dil Kurumu, Ankara.

9. Ulugür, M.E., 1972. Su Mühendisliği, Çağlayan Kitabevi, İstanbul.