Kahramanmaraş Depremlerinin Mikro Veriye Dayalı Ekonomik Etki Analizi
Öz
Bu çalışmada, 6 Şubat 2023’te meydana gelen Kahramanmaraş depremlerinin bölgesel ve ulusal düzeydeki ekonomik etkileri firma düzeyinde mikro veri kullanılarak incelenmektedir. Üretimde doğrudan ve dolaylı kayıplar, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Girişimci Bilgi Sistemi (GBS) verileriyle desteklenen üç farklı hasar senaryosu altında nicel olarak değerlendirilmektedir. Bulgular, ekonomik kayıpların yaklaşık %75’inin en çok hasar gören Adıyaman, Kahramanmaraş, Hatay ve Malatya illerinde yoğunlaştığını göstermektedir. Üretim birimleri üzerindeki doğrudan etki sonucunda, 50.000-88.000 arasında istihdam, 13,7-23,1 milyar ABD doları arasında net satış ve 2-3,8 milyar ABD doları arasında doğrudan katma değer kaybı olduğu hesaplanmaktadır. Bu tahminler depremin yarattığı doğrudan katma değer kaybının sınırlı kaldığını düşündürse de ulaşım altyapısındaki hasar ve tedarik zincirindeki kırılmalar sonucunda ekonomik zarar katlanarak artmakta, üretim ağları aracılığıyla ulusal düzeyde gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) %10’unu aşma potansiyeli taşımaktadır. Çalışmanın sonuçları, dayanıklı yapılara ve altyapıya yatırım, etkilenen sektörlere finansal destek ve kapsamlı afet hazırlık planlarını içeren hedefli iyileşme stratejilerinin önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Deprem, Doğal afetler, Ekonomik etki, Tedarik zinciri, Türkiye ekonomisi.
Kaynakça
- Akdemir, Ş., Sahli, Z., Kougnigan, E., Tuna, K. E., Örtülü, M., Akinci, S., & Narci, G. (2023). Socio-economic impact of the earthquakes of February 2023 on agricultural production of Türkiye. Scientific Papers Series Management, Economic Engineering in Agriculture & Rural Development, 23(2).
- Aydın-Özüdoğru, B. (2023). 2023 Yılında Gerçekleşen Kahramanmaraş Merkezli Depremin Etkileri Ve Politika Önerileri. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı, Politika Notu No. 202306, Mart, Ankara. (https://tepav.s3.eu-west-1.amazonaws.com/upload/mce/2023/notlar/2023_yilinda_gerceklesen_kahramanmaras_merkezli_depreminin_etkileri_ve_politika_onerileri.pdf).
- Aydoğdu-Gürbüz, İ. ve Aslan, B. (2023). Kahramanmaraş Depreminde Hasar Tespit Çalışmaları Üzerine Bir Değerlendirme. Çevre, Şehir ve İklim Dergisi, 2(4), 180-195.
- Botzen, W. J. W., Deschenes, O., ve Sanders, M. (2019). The Economic Impacts of Natural Disasters: A review of Models and Empirical studies. Review of Environmental Economics and Policy, 13(2), 167–188.
- Can, U. (2024). Kahramanmaras Depremleri Sonrasi Bölgesel İhracattaki Toparlanma Egilimi (No. 2402). Research and Monetary Policy Department, Central Bank of the Republic of Turkey.
- SBB (Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı) (2024). Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu, Şubat, Ankara. (https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2024/02/Kahramanmaras-ve-Hatay-Depremleri-Yeniden-Imar-ve-Gelisme-Raporu-1.pdf)
- ______. (2023). 2023 Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Raporu, 17 Mart, Ankara. (https://www.sbb.gov.tr/2023-kahramanmaras-ve-hatay-depremleri-raporu/)
- DPT (Devlet Planlama Teşkilatı). (1999). Depremin Ekonomik ve Sosyal Etkileri, Muhtemel Finansman İhtiyacı ve Kısa-Orta ve Uzun Vadede Alınabilecek Tedbirler, 8 Eylül, Ankara.
- Dinçer, A. E., Dincer, N. N., Tekin-Koru, A., Yaşar, B., ve Yilmaz, Z. (2024). The impact of Kahramanmaraş (2023) earthquakes: A comparative case study for Adıyaman and Malatya. International Journal of Disaster Risk Reduction, 110, 104647.
- Dünya Bankası. (2023). Global Rapid Post-Disaster Damage Estimation (GRADE) Report: February 6, 2023, Kahramanmaraş Earthquakes - Türkiye Report, 20 Şubat, Washington, D.C. (https://www.gfdrr.org/en/publication/grade-report-february-2023-kahramanmaras-turkiye-earthquakes)