Uluslararası Göçün Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: PPML ile Çekim Modeli Analizi

Süreyya Nurdemir; Erhan Pişkin

doi:10.65653/ekonomitek.1840372

EN TR

The Effects of International Migration on Türkiye’s Foreign Trade: A Gravity Model Analysis Using PPML

Öz

This study examines the impact of international migration on Türkiye’s foreign trade using a gravity model specification. A bilateral dataset covering Türkiye’s exports to 175 countries and imports from 161 countries over the 2012–2023 period is employed to estimate the gravity model by the Poisson Pseudo Maximum Likelihood method. The results show that both the total migrant stock and foreign workers holding work permits have a statistically significant and positive effect on exports and imports. The stronger effect of migrant stock on exports indicates that migrant networks facilitate trade through channels such as information flows, cultural linkages, and market integration. On the other hand, the stronger positive effect of foreign workers on imports suggests that production-related demand for intermediate goods and inputs tends to increase import flows along with preference-driven demand. In general, the findings highlight the importance of coordinating migration policies with foreign trade and labour market policies.

Anahtar Kelimeler

International Migration, Foreign Trade, Gravity Model, PPML

Etik Beyan

Bu çalışma bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır.

Uluslararası Göçün Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: PPML ile Çekim Modeli Analizi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’deki uluslararası göçün dış ticaret üzerindeki etkisini çekim modeli çerçevesinde incelemektedir. Analizlerde, 2012–2023 döneminde Türkiye’nin 175 ülkeye ihracatını ve 161 ülkeden ithalatını içeren ikili veri seti kullanılmış ve tahminler Poisson Pseudo Maximum Likelihood yöntemiyle yapılmıştır. Sonuçlar hem toplam göçmen stoğunun hem de çalışma izni sahibi yabancı işgücünün ihracatı ve ithalatı anlamlı ve pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Göçmen stoğundaki artışın özellikle ihracat üzerinde daha güçlü bir etki yaratması, göçmen ağlarının bilgi akışı, kültürel bağlantılar ve pazar entegrasyonu gibi kanallar üzerinden ticareti kolaylaştırdığına işaret etmektedir. Buna karşılık, yabancı işgücünün özellikle ithalat üzerindeki güçlü pozitif etkisi, tercih temelli talep artışının yanı sıra ara malı ve girdilere yönelik üretim kaynaklı talebi arttırdığı anlamına gelmektedir. Genel olarak, bulgular, göç politikalarının dış ticaret ve istihdam politikalarıyla birlikte ele alınmasının önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Uluslararası Göç, Dış Ticaret, Çekim Modeli, PPML

Kaynakça

Alarçin, K. (2019). Uluslararası Göç Hareketlerinde Türkiye’nin Konumu; Uluslararası Göç ve İç Göçün Karşılaşması, Kentsel Gerilim: Şanlıurfa ve Gaziantep Örneği (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
Aleksynska, M., and Peri, G. (2014). Isolating the network effect of immigrants on trade. The World Economy, 37(3), 434–455.
Arranz, A. O. (2019). When gravity hits: projecting Ireland’s migration (Working Paper No.11). Irish Fiscal Advisory Council.
Bacarreza, G., and Ehrlich, L. (2006). The impact of migration on foreign trade: a developing country approach (MPRA Paper No. 1090). Munich Personal RePEc Archive.
Blanes, J. V. (2005). Does immigration help to explain intra‐industry trade? evidence for Spain. Review of World Economics, 141(2), 244–270.
Caro, L.P. (2020). Türk işgücü piyasasında Suriyeli mülteciler. ILO Türkiye Ofisi. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@europe/@ro-geneva/@ilo-ankara/documents/publication/wcms_739463.pdf
Chamberlain, G. (1982). Multivariate regression models for panel data. Journal of Econometrics, 18(1), 5–46. Conte, M., Cotterlaz, P., and Mayer, T. (2022). The CEPII gravity database (Vol. 5). Paris, France: CEPII.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. (2025). Çalışma İzni İstatistikleri. https://www.csgb.gov.tr/ıstatistikler/calisma-hayati-ıstatistikleri/resmi-ıstatistik-programi/calisma-izni-istatistikleri/
Çelebi Boz, F., and Durmaz, A. (2016). Göçmenlerin uluslararası ticaret üzerindeki etkisi: Mena bölgesi’ndeki Türk göçmenler üzerine bir uygulama. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 17, 259-272.
Demirtaş, G., and Çakırca, Ş. Y. (2019). Uluslararası Göçün Dış Ticaret Üzerine Etkisi: Türkiye İçin Ampirik Bir Analiz. Siyasal: Journal of Political Sciences, 28(2), 141-163. https://doi.org/10.26650/siyasal.2019.28.2.0055

Demirtaş, G., and Turan, E. (2020). Endüstri- içi ticaretin belirleyicisi olarak uluslararası göç akımları: Türkiye’de giyim sektörü üzerine ampirik bir analiz. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 16(4), 794-816.
Deniz, T. (2014). Uluslararası göç sorunu perspektifinde Türkiye. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 18(1), 175-204.
Dünya Bankası. (2025). World Development Indicators. https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators
Egger, P. H., Erhardt, K., and Lassmann, A. (2019). Immigration and firms’ integration in international production networks. European Economic Review, 111, 1–25.
Emirhan, N. P. (2014). Uluslararası emek göçü ve dış ticaret arasındaki ilişki: Türkiye için bir uygulama. Ege Akademik Bakış, 14(4), 611-620.
Erdoğan, M. M., and Kaya, A. (2015). Türkiye’nin Göç Tarihi 14. Yüzyıldan 21. Yüzyıla Türkiye’ye Göçler. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Faustino, H. C., and Leitão, N. C. (2008). Using the gravity equation to explain the Portuguese immigration–trade link (Working Paper No. 12). ISEG.
Faustino, H. C., and Peixoto, J. (2013). Immigration, trade links: evidence from Portugal. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 26(1), 155–170.
Felbermayr, G. J., and Toubal, F. (2008). Revisiting the trade-migration nexus: evidence from new OECD data. World Development, 40(5), 928-937.
Gaulier, G., and Zignago, S. (2010). Baci: international trade database at the product-level (the 1994-2007 version).
Genc, M., Gheasi, M., Nijkamp, P. ve Poot, J. (2011). The impact of immigration on international trade: a meta-analysis. Norface Migration Discussion Paper No. 2011-20.
Gençosmanoğlu, Ö. T. (2023). Immigrants, foreign workers and bilateral trade: evidence from Türkiye. Business and Economics Research Journal, 14(4), 465-477.
Girma, S., and Yu, Z. (2002). The link between immigration and trade: evidence from the United Kingdom. Weltwirtschaftliches Archiv, 138(1), 115–130.
Gould, D. (1994). Immigrant links to the home country: empirical implications for U.S. bilateral trade flows. The Review of Economics and Statistics, 76(2), 302–316.
Head, K., and Ries, J. (1998). Immigration and trade creation: econometric evidence from Canada. Canadian Journal of Economics, 31(1), 47–62.
Hatzigeorgiou, A. (2010). Does immigration stimulate foreign trade? evidence from Sweden. Journal of Economic Integration, 25(2), 376–402.
Horuztepe, G. S. (2021). Türkiye’de Çalışan Yabancıların İş Kanunundan Kaynaklanan Hak ve Yükümlülükleri [Uzmanlık Tezi, T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü] https://www.csgb.gov.tr/media/89560/gul-setenay-horuztepe_turkiye-de-calisan-yabancilarin-is-kanunundan-kaynaklanan-hak-ve-yukumlulukleri-1.pdf.
International Organization for Migration (IOM). (2024). Overview of migrant situation-annual report Jan-Dec 2023. IOM, Türkiye
İçduygu, A., and Aksel, D. B. (2013). Turkish migration policies: a critical historical retrospective. Perceptions: Journal of International Affairs, 18(3), 167-190.
Jut, A. (2015). The Effect of Trade on Migration to the Netherlands (Yüksek Lisans Tezi). Erasmus University Rotterdam, Rotterdam.
Karagöz, K. (2011). Göç-ticaret ilişkisi: panel çekim modeli. Sosyoekonomi, Özel Sayı, 56-68.
Kirişci, K. (2014), Syrian Refugees and Turkey’s Challenges: Beyond the Limits of Hospitality, Washington DC: Brookings Institution.
Montaner, J. M., Requena, F., & Serrano, G. (2014). International trade and migrant networks: Is it really about qualifications? Estudios de Economía, 41(2), 251–260.
Mundlak, Y. (1978). On the pooling of time series and cross section data. Econometrica, 46(1), 69–85.
Orefice, G., Rapoport, H., & Santoni, G. (2021). How do immigrants promote exports? (Working Paper No. 06). CEPII.
Parsons, C. (2011). Do migrants really foster trade? The trade-migration nexus, a panel approach 1960-2000 (Research Paper No. 10. The Leverhulme Centre for Research on Globalisation and Economic Policy, University of Nottingham.
Rauch, J. E., and Trindade, V. (2002). Ethnic Chinese networks in international trade. Review of Economics and Statistics, 84(1), 116–130.
Santos Silva, J. M. C., and Tenreyro, S. (2006). The log of gravity. The Review of Economics and Statistics, 88(4), 641–658.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Uluslararası göç istatistikleri. https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/search?q=Vatandaşlık%20ülkesine%20göre%20yabancı%20nüfus
United Nations. (2024). International Migration 2024 Report. New York: United Nations.
Uprety, D. (2020). The impact of international trade on migration by skill levels and gender in developing countries. International Migration, 58(2), 117-139.
Urbański, M. (2022). Comparing push and pull factors affecting migration. Economies, 10 (1), 21.
Ünsal, A. (2019). Uluslararası göç kavramı ve uluslararası göçün ülke ekonomileri üzerinde muhtemel etkileri. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, 18, 50-61.
White, R., and Tadesse, B. (2008). Cultural distance and the US immigrant- trade link. The World Economy, 31(8), 1078-1096.
White, R. (2009). Immigration, trade and product differentiation. Economic Issues, 14(1), 43-63.
Wooldridge, J. M. (2010). Econometric Analysis of Cross Section and Panel Data (2nd ed.). Cambridge, MA: MIT Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Panel Veri Analizi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Süreyya Nurdemir
0000-0002-5659-582X
Türkiye

Erhan Pişkin ^*
0000-0001-6580-7364
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

11 Aralık 2025

Kabul Tarihi

17 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 15 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.65653/ekonomitek.1840372

IZ

https://izlik.org/JA25WD49MC

APA

Nurdemir, S., & Pişkin, E. (2026). Uluslararası Göçün Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: PPML ile Çekim Modeli Analizi. Ekonomi-tek, 15(2), 192-216. https://doi.org/10.65653/ekonomitek.1840372

AMA

1.Nurdemir S, Pişkin E. Uluslararası Göçün Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: PPML ile Çekim Modeli Analizi. Ekonomi-tek. 2026;15(2):192-216. doi:10.65653/ekonomitek.1840372

Chicago

Nurdemir, Süreyya, ve Erhan Pişkin. 2026. “Uluslararası Göçün Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: PPML ile Çekim Modeli Analizi”. Ekonomi-tek 15 (2): 192-216. https://doi.org/10.65653/ekonomitek.1840372.

EndNote

Nurdemir S, Pişkin E (01 Eylül 2026) Uluslararası Göçün Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: PPML ile Çekim Modeli Analizi. Ekonomi-tek 15 2 192–216.

IEEE

[1]S. Nurdemir ve E. Pişkin, “Uluslararası Göçün Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: PPML ile Çekim Modeli Analizi”, Ekonomi-tek, c. 15, sy 2, ss. 192–216, Eyl. 2026, doi: 10.65653/ekonomitek.1840372.

ISNAD

Nurdemir, Süreyya - Pişkin, Erhan. “Uluslararası Göçün Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: PPML ile Çekim Modeli Analizi”. Ekonomi-tek 15/2 (01 Eylül 2026): 192-216. https://doi.org/10.65653/ekonomitek.1840372.

JAMA

1.Nurdemir S, Pişkin E. Uluslararası Göçün Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: PPML ile Çekim Modeli Analizi. Ekonomi-tek. 2026;15:192–216.

MLA

Nurdemir, Süreyya, ve Erhan Pişkin. “Uluslararası Göçün Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: PPML ile Çekim Modeli Analizi”. Ekonomi-tek, c. 15, sy 2, Eylül 2026, ss. 192-16, doi:10.65653/ekonomitek.1840372.

Vancouver

1.Süreyya Nurdemir, Erhan Pişkin. Uluslararası Göçün Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: PPML ile Çekim Modeli Analizi. Ekonomi-tek. 01 Eylül 2026;15(2):192-216. doi:10.65653/ekonomitek.1840372

The Effects of International Migration on Türkiye’s Foreign Trade: A Gravity Model Analysis Using PPML

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Uluslararası Göçün Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: PPML ile Çekim Modeli Analizi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster