Wallerstein ve Dünya-Sistem Yaklaşımı: Bir Yeniden Değerlendirme

Understanding the dynamics and its economic, social, and economic implications of capital accumulation is one of the most important and alive areas in the social sciences. The different conceptual, theoretical backgrounds and analysis tools used in searching for an answer on this subject have created a wide literature. The world-system approach put forward by Wallerstein was also one of the approaches that had a great impact on the social sciences literature especially during 1970-1990, but it was largely neglected, especially in the 2000s. However, it is still an approach that will be able to provide important tools in understanding the continuities and transformations in the world economy, historicize the actors and which allows to create interdisciplinary interaction. For this reason, in this study, the fundamentals of the world-systems approach have been opened for discussion. In this direction, a framework has been put forward on how to re-evaluate theoretical criticism against the approach and to re-synthesize the world-system approach for the macro history studies in the 21st century.

Sermaye birikim sürecinin dinamiklerinin ve bunun ekonomik, sosyal ve kültürel yansımalarının anlaşılması, sosyal bilimlerin en önemli ve güncel tartışma alanlarından biridir. Bu konuya ilişkin yanıt ararken kullanılan kavramsal, teorik arka plan ve analiz aracı farklılıkları çok geniş bir literatür yaratmıştır. Wallerstein tarafından ortaya konan dünya-sistemi yaklaşımı da özellikle 1970-1990 yılları boyunca sosyal bilimler literatürüne büyük etki etmiş yaklaşımlardan biridir, ancak özellikle 2000’li yıllarda büyük ölçüde gözden düşmüştür. Buna rağmen bu yaklaşım, dünya ekonomisindeki süreklilik ve dönüşümlerin kavranmasında, analize konu olan aktörlerin tarihselleştirilmesinde önemli araçlar sağlayabilecek ve disiplinler arası etkileşimi mümkün kılan analiz araçlarına sahip bir yaklaşımdır. Bu nedenle bu çalışmada, dünya sistemleri yaklaşımının temel dayanakları tartışmaya açılmış, bu doğrultuda kurama yönelik eleştirilerin yeniden değerlendirilerek ve 21. yüzyıl makro tarih çalışmalarına kılavuzluk edecek biçimde nasıl yeniden sentezlenebileceğine ilişkin bir çerçeve ortaya konulmuştur.