ANALYSING INFORMATION DISORDER DURING BANGLADESH’S JULY 2024 QUOTA REFORM MOVEMENT EVIDENCE FROM RUMOR SCANNER

Öz

This article explores how fact-checking documented and made sense of the information disorder that unfolded during Bangladesh’s July 2024 Quota Reform Movement. To do this, the study examines fact-check reports published by Rumour Scanner, one of Bangladesh’s most widely recognised fact-checking platforms, between 10 July and 10 August 2024. During this period, 213 reports were identified, of which 134 were directly related to the movement and selected for close qualitative content analysis. Drawing on Wardle and Derakhshan’s framework, the study classifies misleading content as misinformation, disinformation, and malinformation, and examines platform source, emotional tone, content format, and likely impact. The findings show that Facebook was by far the main platform for circulating misleading content, appearing in 122 of the 134 movement-related cases. Posts combining text with photographs or videos were especially common, showing how visual material can make false or misleading claims more persuasive during moments of political unrest. In emotional terms, anger and joy stood out most clearly, suggesting that misleading content spread not only through fear, but also through outrage, mockery, symbolic victory, and public celebration. Overall, the study shows that Rumor Scanner functioned not only as a corrective tool but also as an important record of how digital falsehoods moved through Bangladesh’s online political environment during a time of crisis.

Anahtar Kelimeler

• Fact-checking platform
• Information disorder
• July Uprising in Bangladesh
• Rumor Scanner
• Disinformation

BANGLADEŞ’İN TEMMUZ 2024 KOTA REFORMU HAREKETİ SÜRECİNDE ENFORMASYON DÜZENSİZLİĞİNİN İNCELENMESİ: RUMOR SCANNER ÖRNEĞİ

Öz

Bu makale, Bangladeş’te Temmuz 2024 Kota Reformu Hareketi sırasında ortaya çıkan enformasyon düzensizliğinin doğrulama platformu tarafından nasıl belgelendiğini ve anlamlandırıldığını incelemektedir. Bu amaçla, Bangladeş’in önde gelen doğrulama platformlarından Rumor Scanner’ın 10 Temmuz ile 10 Ağustos 2024 tarihleri arasında yayımladığı raporlar analiz edilmiştir. İncelenen 213 rapordan, hareketle doğrudan ilişkili 134’ü nitel içerik analizine dâhil edilmiştir. Wardle ve Derakhshan’ın kuramsal çerçevesi temel alınarak yanıltıcı içerikler misinformation, disinformation ve malinformation (yanlış bilgi, dezenformasyon ve kötü amaçlı bilgi) olarak sınıflandırılmış; ayrıca içerikler platform kaynağı, duygusal ton, biçim ve muhtemel etkileri açısından değerlendirilmiştir. Bulgular, yanıltıcı içeriğin dolaşımında Facebook’un açık ara baskın mecra olduğunu ve 134 vakanın 122’sinde yer aldığını göstermektedir. Metinle birlikte fotoğraf ya da video içeren paylaşımlar özellikle öne çıkmış, böylece görsel unsurların siyasal kriz dönemlerinde yanlış veya yanıltıcı iddiaları daha ikna edici hâle getirdiği anlaşılmıştır. Duygusal düzlemde ise öfke ve neşe en belirgin temalar olarak öne çıkmıştır. Sonuç olarak, Rumor Scanner, yalnızca düzeltici bir araç değil, aynı zamanda kriz dönemindeki dijital yanlış bilgilendirme dinamiklerini belgeleyen önemli bir arşiv işlevi görmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Doğrulama platformu
• Enformasyon düzensizliği
• Bangladeş’te Temmuz ayaklanması
• Rumor Scanner
• Dezenformasyon

Kaynakça

1. Al-Zaman, Md. Sayeed, Sifat Al Sife, Musfika Sultana, Mahbuba Akbar, Kazi Taznahel Sultana Ahona, and Nandita Sarkar. 2020. “Social Media Rumors in Bangladesh.” JOURNAL OF INFORMATION SCIENCE THEORY AND PRACTICE 8(3):77–90. doi:10.1633/JISTaP.2020.8.3.6.
2. Bastick, Zach. 2021. “Would You Notice If Fake News Changed Your Behavior? An Experiment on the Unconscious Effects of Disinformation.” Computers in Human Behavior 116:106633. doi:10.1016/j. chb.2020.106633.
3. Berinsky, Adam J. 2017. “Rumors and Health Care Reform: Experiments in Political Misinformation.” British Journal of Political Science 47(2):241–62. doi:10.1017/ S0007123415000186.
4. Elo, Satu, and Helvi Kyngäs. 2008. “The Qualitative Content Analysis Process.” Journal of Advanced Nursing 62(1):107–15. doi:10.1111/j.1365- 2648.2007.04569.x.