TÜRKİYE AÇISINDAN ŞANGHAY İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ AVRUPA BİRLİĞİNİN ALTERNATİFİ OLABİLİR Mİ? PANEL ÇEKİM MODELİ YAKLAŞIMI İLE ANALİZİ

Son dönemlerde Avrupa Birliği ve Şanghay İşbirliği Örgütü çok fazla gündeme gelmiş ve özellikle Türkiye açısından örgütlerin birbirlerinin alternatifi olup olamayacağı tartışma konusu olmuştur. Bu çalışma ile Türkiye’nin her iki örgütle olan dış ticaret hacmi panel çekim modeli kullanılarak test edilmiş ve birbirlerinin alternatifi olup olamayacağı sınanmıştır. Yapılan analiz 2003-2019 dönemlerini kapsamaktadır. Bağımlı değişken olarak Türkiye’nin her iki örgütle gerçekleştirdiği ihracat ve ithalat toplamından oluşan dış ticaret hacmi kullanılmıştır. Bağımsız değişken olarak ise ülkelerin ekonomik büyüklüklerini temsilen gayri safi yurtiçi hasıla rakamları, ülkelerin birbirleriyle olan uzaklıklarını temsilen mesafe değişkeni ve 2008 ekonomik krizin etkilerini görebilmek için kukla değişken kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, ülkelerin ekonomik büyüklüklerinin dış ticareti pozitif, mesafe ile ekonomik kriz kukla değişkenlerinin ise dış ticareti negatif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, Avrupa Birliği ülkelerinin gelirlerindeki artışın Türkiye’nin toplam dış ticaret hacmi üzerine olan etkisinin daha büyük olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak Türkiye için, Şanghay İşbirliği Örgütünün Avrupa Birliğinin alternatifi olamayacağına karar verilmiştir

In recent years, the comparison of the European Union and Shanghai Cooperation Organization in Turkey has come to the fore. It has been discussed whether the organizations can be alternatives to each other, especially for Turkey. In this study, using the panel gravity model approach, Turkey's foreign trade volume with both organizations has been tested to determine whether they can be alternatives to each other. The analysis made covers the 2003-2019 periods. The dependent variable is the foreign trade volume consisting of the sum of Turkey's exports and imports with both organizations. The independent variables are the gross domestic product values representing the economic size of the countries and the "distance variable" representing the distances of the countries from each other. Additionally, a dummy variable is added to the model to represent the economic crisis in Turkey in 2008. According to the analysis results, the economic size of the countries affects foreign trade positively. In contrast, distance and financial crisis dummy variables affect foreign trade negatively. In addition, it has been determined that the increase in the incomes of the European Union countries has a more significant effect on Turkey's total foreign trade volume. As a result, Shanghai Cooperation Organization cannot be an alternative to the European Union for Turkey.