COVID 19 SALGINININ TURİZM VE ULAŞTIRMA SEKTÖRLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: BORSA İSTANBUL'DAN KANITLAR

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 91 - 111, 30.06.2025

İbrahim Halil Uçar , Erkan Alsu

https://doi.org/10.46737/emid.1560605

Öz

Covid-19 salgını, son yüzyılın en önemli salgınlarından biri olarak kabul edilmekte ve tüm sektörleri farklı şekillerde etkileyerek küresel bir durgunluk ve gerilemeye yol açmıştır. Bu çalışmada, değişkenler arasındaki oynaklık yayılımı incelenmektedir. Bu kapsamda, Covid günlük vaka sayısı, Borsa İstanbul turizm ve ulaştırma endeksleri arasındaki oynaklık yayılımı, 15 Mart 2020 - 31 Mayıs 2022 dönemini kapsayan günlük veriler kullanılarak EGARCH modeliyle incelenmiştir. EGARCH modelinden çıkarılan koşullu varyans denklemi sonuçlarına göre Covid değişkeninden turizm ve ulaştırma endekslerine doğru bir oynaklık yayılımının olduğu, ancak bu oynaklık etkileşiminin asimetrik bir yapıda olmadığı, pozitif ve negatif şokların söz konusu endekslerin oynaklığı üzerinde herhangi etkiye sahip olmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Covid , Turizm , Ulaştırma , EGARCH

THE IMPACT OF COVID 19 PANDEMIC ON THE TOURISM AND TRANSPORTATION SECTORS: EVIDENCE FROM BORSA ISTANBUL

Öz

The Covid-19 pandemic is recognized as one of the most important pandemics of the last century and has led to a global recession and decline, affecting all sectors in different ways. In this study, volatility spillovers between variables are analyzed. In this context, Covid daily case count, volatility spillovers between Borsa Istanbul tourism and transportation indices are examined with the EGARCH model using daily data covering the period 15 March 2020- 31 May 2022. According to the results of the conditional variance equation derived from the EGARCH model, it is determined that there is a volatility spillover from the Covid variable to the tourism and transport indices, but this volatility interaction is not asymmetric and positive and negative shocks do not have any effect on the volatility of these indices.

Anahtar Kelimeler

Covid , Tourism , Transportation Index , EGARCH

Kaynakça

• Akat, Ö. (2000). Pazarlama Ağırlıklı Turizm İşletmeciliği. Ekin Kitabevi, Bursa
• Altun, S. & Dinçer. M. (2020). “Covid-19 Öncesi, Süreci ve Sonrasında Turist Rehberlerinin Ekonomik Kazançlarına ve Beklentilerine Yönelik Bir Araştırma”. Journal of Tourism & Adventure, 3(1): 50-75.
• Arıkan, İ. (1998). “Havayolu Ulaşımı ile Turizm İlişkisi ve Havaalanları”. Anatolia:Turizm Araştırmaları Dergisi, 9(3): 46-54.
• Arısoy, B. & Bağcı, E. (2024). “Pandeminin Turizm Sektörü Çalışma Koşullarına Etkisi”. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 25(1): 17-34.
• Çoban, O. & Özcan, C. C. (2013). “Türkiye’de Turizm Gelirleri Ekonomik Büyüme İlişkisi: Nedensellik Analizi (1963-2010)”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 8(1): 243-261.
• Dilber, İ. (2007). “Turizm Sektörünün Türkiye Ekonomisi Üzerindeki Etkisinin Girdi-Çıktı Tablosu Yardımıyla Değerlendirilmesi”. Yönetim ve Ekonomi, 14(2): 205-220.
• Ghosh, S. (2020). “Asymmetric Impact of COVID-19 Induced Uncertainty on Inbound Chinese Tourists in Australia: Insights from Nonlinear ARDL Model”. Quantitative Finance and Economics, 4(2): 343–364.
• Gössling, S., Scott, D. & Hall, M. (2021). “Pandemics, Tourism and Global Change: A Rapid Assessment of Covıd-19”. Journal of Sustaınable Tourısm, 29(1): 1-20.
• Gümüş, A. & Hacıevliyagil, N. (2020). “Covid-19 Salgın Hastalığının Borsaya Etkisi: Turizm ve Ulaştırma Endeksleri Üzerine Bir Uygulama”. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 11(1): 76-98.
• Kaya, A. & Canlı, B. (2013). ‘’Türkiye’ye Yönelik Uluslararası Turizm Talebinin Belirleyenleri: Panel Veri Yaklaşımı, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,13(1): 43-54.
• Khan, A., Khan, N. & Shafiq, M. (2021). ‘’The Economic Impact of COVID-19 From a Global Perspective’’, Contemporary Economıcs, 15(1): 64-75.
• Korınth, B. & Ranasınghe, R. (2020). ‘’Covid-19 Pandemic’s Impact on Tourism in Poland in March 2020’’, GeoJournal of Tourism and Geosites, 31(3): 987-990.
• Korkut,Y., Eker, M., Zeren, F. & Altunışık, R. (2020). ‘’Covid-19 Pandemisinin Turizm Üzerindeki Etkileri: Borsa İstanbul Turizm Endeksi Üzerine Bir Inceleme’’, Gaziantep Ünıversity Journal of Social Sciences 2020 Special Issue: 71-86.
• Oktayer, N., Susam, N. & Çak, M. (2007). Türkiye’de Turizm Ekonomisi, İstanbul Ticaret Odası Yayını, İstanbul
• Özcan, M. (2021). “COVID 19 Pandemisinin Turizm ve Ulaştırma İşletmelerinin Finansal Performansına Etkisi”. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi,11(17):3544-3567.
• Öztürk, Ö., Şişman, M.Y., Uslu, H. & Çıtak, F. (2020). “Effects of Covid-19 Outbreak on Turkish Stock Market: A Sectoral-Level Analysis”. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,13(1): 57-68.
• Purba, J.H.V., Fathiah, R. & Steven, S. (2021). “The Impact of Covid-19 Pandemic on The Tourism Sector in Indonesia”. Riset:Jurnal Aplikasi Ekonomi Akuntasi dan Binis, 3(1): 389-401.
• Şengel, Ü., Çevrimkaya, M., Genç, G., Işkın, M., Zengin, B. & Sarışık.M (2020). “An Assessment on The News About The Tourism Industry During The COVID-19 Pandemic”. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 5(1): 15-31.
• Skare, M., Soriano, D.R. & Rochon, P.M. (2021). “Impact of COVID-19 on The Travel and Tourism Industry”. Technological Forecasting & Social Change, 163(120469): 1-14.
• Tayar, T., Gümüştekin, E., Dayan, K. & Mandi, E. (2020). “Covid-19 Krizinin Türkiye’deki Sektörler Üzerinde Etkileri: Borsa İstanbul Sektör Endeksleri Araştırması”. Van YYU The Journal of Social Sciences Institute Issue: Outbreak Diseases Special Issue: 293-320.
• Taşdelen, S., Bakacak, P.K. & Taşdelen, U. (2022). “Covid-19 Pandemisinin Denizyolu Taşımacılığına Etkisi: Türkiye Örneği”. Sakarya University of Applied Science, Journal of Marine and Engineering Technology, 2(2): 111-121.
• Toskay, T. (1987). Turizm Olaylarına Genel Yaklaşım, Araştırma ve Eğitim Başkanlığı İnceleme ve Araştırma Dizisi, Ankara
• Uçar, İ.H. & Alsu.E. (2023). “Pay Piyasaları Arasındaki Oynaklık Yayılımı: Doğu Asya Piyasaları Örneği”. Kapanaltı Dergisi, 1(4): 95-111.
• Uddin, M., Chowdhury, A., Anderson, K. & Chaudhuri, K. (2021). “The Effect of COVID-19 Pandemic on Global Stock Market Volatility: Can Economic Strength Help to Manage The Uncertainty?”. Elsevier Journal of Business Research, 128(2021):31-44.
• Uğur, N.G. & Akbıyık, A. (2020). “Impacts of COVID-19 on Global Tourism Industry: A Cross-Regional Comparison”. Tourism Management Perspectives, 36(100744): 1-13.
• Ulak, N. (2020). “COVID-19 Pandemic and Its Impact on Tourism Industry in Nepal”. Journal of Tourism & Adventure, 3(1): 50-75.
• UNWTO Tourism Highlights, 2000, 2006, 2010, 2012, 2015, 2016, 2019 ,2022, 2023, 2024 Editions.
• Yağcı, Ö. (2003). Turizm Ekonomisi, Detay Yayıncılık, Eylül, 2003, Ankara
• Yavuzaslan, K. (2022). “Yeni Normal Dönemde Bireylerin Seyahat Tercihlerinin Davranışsal İktisat Teorileri Açısından Değerlendirilmesi: COVID-19”. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1):66-85.
• Zeren, F. & Hızarcı, A.A. (2020). “The Impact of Covid-19 Coronavirus on Stock Markets: Evidence From Selected Countries”. Bulletin of Accounting and Finance Review, 3(1): 78-84.
• Zhanga, D., Hua, M. & Ji, C. (2020). “Financial Markets Under The Global Pandemic of COVID-19”. Finance Research Letters 36(101528): 1-6.