PETROL RANTLARI ve KENTLEŞME GELİR EŞİTSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? SEÇİLMİŞ ÜLKELERDEN KANITLAR

Doğal kaynak gelirlerindeki artışın bir ülkenin sosyo-ekonomik dengelerini değiştirmesi, kuşkusuz beklenen bir olgudur. Bir yanda hızla büyüyen sektörlerin varlığı, diğer yanda ise gerileme sürecine giren sektörlerin bulunması, bu durumu kaçınılmaz hale getirmektedir. Bu durumun en belirgin sonucu, gelir dağılımındaki değişimdir. Son yıllarda petrol gelirleri ile gelir eşitsizliği arasındaki ilişki giderek daha fazla önem kazanmıştır. Bu bağlamda, petrol gelirlerinin gelir eşitsizliği üzerindeki etkilerine dair elde edilen içgörüler ve kanıtlar büyük bir değer taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı zengin petrol kaynaklarına sahip olan ülkelerden, İran, Kazakistan ve Rusya’da 1995-2023 yılları arasında petrol gelirlerinin gelir eşitsizliğini nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Ayrıca gayri safi yurt içi hasıla ve kentsel nüfus oranı değişkenleri de kontrol değişkenleri olarak kullanılmış, bu faktörlerin de gelir eşitsizliği üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Driscoll-Kraay standart hatalar ile tahmin edilmiş sabit etkiler modeli ile yapılan analizden elde edilen bulgular petrol rantlarında meydana gelen artışın gelir eşitsizliğini artırdığını, gayri safi yurt içi hasıla ve kentli nüfus artışının ise eşitsizliği azalttığını göstermektedir. Petrol gelirleri yüzde 1 arttığında, eşitsizlik yüzde 0.042 oranında artarken, gayri safi yurt içi hasıladaki yüzde 1 artış, eşitsizliği yüzde 0.122 azaltmakta, kentli nüfus oranında yüzde 1 artış da, eşitsizliği yüzde 0.651 azaltmaktadır. Bu çalışmada kentleşmenin eşitsizliği azaltan en güçlü dinamik olduğu saptanmıştır.

It is undoubtedly expected that an increase in natural resource revenues will alter a country's socio-economic balance. The presence of rapidly growing sectors on one hand, and sectors in decline on the other, makes this situation inevitable. The most prominent consequence of this situation is the change in income distribution. In recent years, the relationship between oil revenues and income inequality has gained increasing importance. In this context, insights and evidence obtained regarding the effects of oil revenues on income inequality are of great value. The aim of this study is to reveal how oil revenues affected income inequality in İran, Kazakhstan and Russian country with rich oil resources, between 1995 and 2023. In addition, gross domestic product and urban population rate were used as control variables, and the effect of these factors on income inequality was investigated. The findings obtained from the fixed effects model estimated with Driscoll-Kraay standard errors indicate that an increase in oil rents exacerbates income inequality, whereas growth in gross domestic product and the urban population tends to reduce it When oil revenues increase by 1 percent, inequality increases by 0.042 percent, while a 1 percent increase in gross domestic product reduces inequality by 0.122 percent, and a 1 percent increase in the urban population reduces inequality by 0.651 percent. The findings of this study suggest that urbanization is the most potent dynamic in reducing inequality.