TAX EVASION ETHICS IN TÜRKİYE AND AZERBAIJAN: A COMPARATIVE ANALYSIS USING WORLD VALUES SURVEY DATA

Bu çalışma, Dünya Değerler Araştırması'nın 7. Dalgası verilerini kullanarak Türkiye ve Azerbaycan'da vergi kaçırmanın ahlaki kabul edilebilirliği konusundaki tutumları incelemektedir. Dünya Değerler Araştırmasında, her iki ülkedeki katılımcılara, vergi kaçırmanın 1'in vergi kaçırmanın asla haklı görülemez olduğunu ve 10'un her zaman haklı görülebilir olduğunu gösterdiği 10 dereceli Likert ölçeği uygulanmıştır. Ortalama karşılaştırmaları ve p-değerleri, demografik değişkenlerin tutum farklılıklarıyla ilişkili olup olmadığını belirlemek amacıyla, genel olarak ve cinsiyet, yaş, eğitim seviyesi ve gelir seviyesi bazında Welch'in t-testi kullanılarak hesaplandı. Bulgular, her iki nüfusun da vergi kaçırmaya güçlü bir şekilde karşı çıktığını (ortalama puanlar 3'ün altında), ancak Azerbaycan örneğinin Türkiye örneğine göre önemli ölçüde daha az karşıt olduğunu göstermektedir. Ülke içi karşılaştırmalar, cinsiyet ve eğitim seviyesinin her iki ülkede de önemli demografik değişkenler olmadığını, yaşın yalnızca Azerbaycan'da 30-49 ile 50+ karşılaştırması için önemli olduğunu ve gelir seviyesinin her iki ülkede de yaklaşık olarak doğrusal bir desen sergilediğini, daha yüksek gelirin vergi kaçakçılığının daha büyük kabulü ile ilişkili olduğunu, ancak Azerbaycan'daki iki en yüksek gelir grubunun arasındaki farkın önemli olmadığını göstermektedir. Bu sonuçlar, vergi kaçırmanın etiği üzerine daha geniş literatür ve Türkiye ile Azerbaycan arasındaki kültürel, tarihi ve siyasi bağlantılar ışığında tartışılmaktadır.

This study examines attitudes toward the moral acceptability of tax evasion in Türkiye and Azerbaijan using data from Wave 7 of the World Values Survey. In the World Values Survey, participants in both countries were asked to rate their views on tax evasion using a 10-point Likert scale, where 1 indicated that tax evasion is never justifiable and 10 indicated that it is always justifiable. Mean comparisons and p-values were computed using Welch's t-test, overall and by gender, age, education level and income level, in order to identify whether demographic variables are associated with differences in attitudes. The findings indicate that both populations strongly oppose tax evasion (mean scores below 3), but the Azerbaijan sample is significantly less opposed than the Türkiye sample. Within-country comparisons indicate that gender and education level are not significant demographic variables in either country, age is significant only for the 30–49 versus 50+ comparison in Azerbaijan, and income level displays a roughly linear pattern in both countries, with higher income associated with greater acceptance of tax evasion, although the difference between the two highest income groups in Azerbaijan is not significant. These results are discussed in light of the broader literature on the ethics of tax evasion and the cultural, historical and political links between Türkiye and Azerbaijan.