AYNI ŞOK, FARKLI ETKİLER: TÜRKİYE’DE ENFLASYON BEKLENTİLERİNDEKİ AYRIŞMANIN PARA POLİTİKASI AKTARIMINDAKİ ROLÜ
Öz
Bu çalışma, Türkiye’de enflasyon beklentilerindeki ayrışmanın para politikası şoklarının aktarımını nasıl etkilediğini incelemektedir. 2014–2025 dönemine ait aylık TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi verilerinin kullanıldığı analizde, beklenti ayrışması 12 ay sonrası enflasyon tahminlerinin yatay kesit standart sapmasıyla ölçülmekte ve para politikası şoklarının düşük ve yüksek ayrışma koşullarındaki etkileri Yumuşak Geçişli Yerel Projeksiyonlar (Smooth-Transition Local Projections, STLP) yöntemiyle tahmin edilmektedir. Bulgular, kümülatif enflasyon tepkisinde kısa vadede belirgin bir farklılaşma bulunmadığını, yüksek ayrışma koşullarında negatif etkinin 12 ve 18 aylık ufuklarda güçlendiğini göstermektedir. Bununla birlikte, kümülatif enflasyon tepkisine ilişkin bu farklılaşma 2021 sonrası yapısal değişimlerin kontrolüne duyarlıdır. Enflasyon beklentilerinde ise özellikle 12 aylık ufukta gözlenen durum bağımlılığı alternatif kontrol setleri, yumuşatma parametreleri ve para politikası şoku tanımları altında daha dirençli bir görünüm sergilemektedir. Reel aktivite açısından ise sistematik bir rejim farklılaşmasına rastlanmamıştır. Sonuçlar, beklenti ayrışmasının para politikası aktarımındaki rolünün özellikle enflasyon beklentilerinin tepkisi üzerinden belirginleşebileceğine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Enflasyon beklentilerindeki ayrışma, para politikası aktarımı, yumuşak geçişli yerel projeksiyonlar.
Destekleyen Kurum
Destekleyen Kurum Yoktur.
Kaynakça
- Akarsu, O. & Aktuğ, E. (2026). “How Do Monetary Policy and Inflation Announcements Affect Firm Expectations in High Inflation?”. Journal of the European Economic Association, Advance Online Publication. https://doi.org/10.1093/jeea/jvag036
- Andrade, P., Crump, R. K., Eusepi, S. & Moench, E. (2016). “Fundamental Disagreement”. Journal of Monetary Economics, 83: 106–128. https://doi.org/10.1016/j.jmoneco.2016.08.007
- Auerbach, A. J. & Gorodnichenko, Y. (2013). “Output Spillovers from Fiscal Policy”. American Economic Review, 103(3): 141–146. https://doi.org/10.1257/aer.103.3.141
- Aydın, H. İ., Ocakverdi, E. & Başpınar, V. (2025). “Para Politikası ve Beklentilerin Çıpalanması”. Merkezin Güncesi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. Erişim: https://www.tcmb.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 10.08.2026).
- Ballantyne, A., Gillitzer, C., Jacobs, D. & Rankin, E. (2016). Disagreement About Inflation Expectations (Research Discussion Paper No. 2016-02). Sydney: Reserve Bank of Australia.
- Barbera, A., Xia, D. & Zhu, S. (2023). The Term Structure of Inflation Forecasts Disagreement and Monetary Policy Transmission (BIS Working Papers No. 1114). Basel: Bank for International Settlements.
- Beechey, M. J., Johannsen, B. K. & Levin, A. T. (2011). “Are Long-Run Inflation Expectations Anchored More Firmly in the Euro Area Than in the United States?”. American Economic Journal: Macroeconomics, 3(2): 104–129. https://doi.org/10.1257/mac.3.2.104
- Bernanke, B. S. (2007). “Inflation Expectations and Inflation Forecasting” [Konuşma]. Monetary Economics Workshop of the National Bureau of Economic Research Summer Institute, 10 Temmuz 2007, Cambridge, MA.
- Board of Governors of the Federal Reserve System (2026). Federal Funds Effective Rate [FEDFUNDS]. Federal Reserve Bank of St. Louis, FRED. Erişim: https://fred.stlouisfed.org/series/FEDFUNDS (Erişim Tarihi: 10.08.2026).
- Brito, S., Carriere-Swallow, Y. & Gruss, B. (2018). Disagreement About Future Inflation: Understanding the Benefits of Inflation Targeting and Transparency (IMF Working Paper No. 18/24). Washington, DC: International Monetary Fund. https://doi.org/10.5089/9781484339718.001