Araştırma Makalesi

Dönüştürücü-Tabanlı Kaynakların Arıza Davranışı ve Negatif Bileşen Büyüklüklerine Dayalı Koruma Sistemleri Üzerindeki Etkisi

Cilt: 16 Sayı: 2 31 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

Dönüştürücü-Tabanlı Kaynakların Arıza Davranışı ve Negatif Bileşen Büyüklüklerine Dayalı Koruma Sistemleri Üzerindeki Etkisi

Öz

Rüzgâr türbini (RT) ve fotovoltaik (PV) hücre teknolojilerindeki son gelişmelerle birlikte, rüzgâr ve güneş enerjisinin güç sistemlerindeki penetrasyon seviyeleri ile rüzgâr ve güneş enerji santrallerinin kurulu güçleri önemli ölçüde artmıştır. Bu yenilenebilir enerji kaynakları, güç elektroniği dönüştürücüleri aracılığıyla elektrik şebekelerine entegre edilmekte ve dönüştürücü tabanlı kaynaklar (IBR – Inverter-Based Resources) olarak adlandırılmaktadır. IBR’ler, geleneksel senkron jeneratörlere (SJ) kıyasla, arıza akımı karakteristikleri ve dinamik davranışları bakımından belirgin farklılıklar sergilemektedir. Bu farklılıklar, senkron jeneratörlerin baskın olduğu güç sistemleri varsayımı altında geliştirilmiş olan geleneksel koruma elemanlarının, IBR’lerin yüksek penetrasyon seviyelerinde yer aldığı modern iletim sistemlerinde istenen performansı sağlayamamasına neden olabilmektedir. Bu makalede, IBR’lerin arıza davranışı bileşen ağ eşdeğer devreleri kullanılarak analiz edilmekte ve bu davranışın negatif bileşen büyüklüklerine dayalı koruma fonksiyonları üzerindeki etkileri ortaya konulmaktadır. Ayrıca, bahse konu koruma sistemlerinin doğru ve güvenilir işletiminin sağlanmasına yönelik öneriler de sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] G. Kou, L. Chen, P. VanSant, F. Velez-Cedeno and Y. Liu, Fault Characteristics of Distributed Solar Generation, IEEE Trans. Power Del., vol. 35, no. 2, pp. 1062–1064, Apr. 2020.
  2. [2] Fault Current Contribution from Wind Plants – IEEE PSRC/Machinery/T&D Committees Report. Available online:https://www.pes-psrc.org/kb/ published/reports/Fault%20Current%20Contributions%20from%20Wind%20Plants.pdf.
  3. [3] T. Kauffmann, U. Karaagac, I. Kocar, S. Jensen, E. Farantatos, and A. Haddadi, Short-circuit model for type-IV wind turbine generators with decoupled sequence control, IEEE Trans. Power Del., vol. 34, no. 5, pp. 1998–2007, Oct. 2019.
  4. [4] T. Kauffmann, U. Karaagac, I. Kocar, S. Jensen, J. Mahseredjian, and E. Farantatos, An accurate type III wind turbine generator model for short circuit applications, IEEE Trans. Power Del., vol. 32, no. 6, pp. 2370–2379, December 2017.
  5. [5] U. Karaagac, J. Mahseredjian, R. Gagnon, H. Gras, H. Saad, L. Cai , I. Kocar, A. Haddadi, E. Farantatos, S. Bu, K. W. Chan, L. Wang, “A Generic EMT-type Simulation Model for Wind Parks with Permanent Magnet Synchronous Generator Full Size Converter Wind Turbines,” IEEE Power Energy Technol. Syst. J., vol. 6, no. 3, pp. 131-141, Sept. 2019.
  6. [6] Y. Seyedi, U. Karaagac, J. Mahseredjian, A. Haddadi, K. Jacobs, H. Karimi, “Detailed modeling of inverter-based resources” (Energy Engineering, IET, 2022), “Advances in Power System Modelling, Control and Stability Analysis”, 2nd ed., Chap. 5, pp. 175-203.
  7. [7] IEEE/NERC. Task Force on Short-Circuit and System Performance Impact of Inverter Based Generation, Impact of Inverter Based Generation on Bulk Power System Dynamics and Short-Circuit Performance; Report No. PES-TR68; IEEE: New York, NY, USA, September 2018.
  8. [8] Power System Relaying and Control Committee (Subcommittee C). System Protection Working Group C32, Protection Challenges and Practices for Interconnecting Inverter Based Resources to Utility Transmission Systems; Report No. PES-TR-81; IEEE: New York, NY, USA, July 2020.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Elektrik Enerjisi Taşıma, Şebeke ve Sistemleri, Elektrik Enerjisi Üretimi (Yenilenebilir Kaynaklar Dahil, Fotovoltaikler Hariç)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

14 Şubat 2026

Kabul Tarihi

25 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Karaağaç, U., Firuzi, K., & Kul, S. (2026). Dönüştürücü-Tabanlı Kaynakların Arıza Davranışı ve Negatif Bileşen Büyüklüklerine Dayalı Koruma Sistemleri Üzerindeki Etkisi. EMO Bilimsel Dergi, 16(2), 79-89. https://izlik.org/JA77XL39LY
AMA
1.Karaağaç U, Firuzi K, Kul S. Dönüştürücü-Tabanlı Kaynakların Arıza Davranışı ve Negatif Bileşen Büyüklüklerine Dayalı Koruma Sistemleri Üzerindeki Etkisi. EMO Bilimsel Dergi. 2026;16(2):79-89. https://izlik.org/JA77XL39LY
Chicago
Karaağaç, Ulaş, Keyvan Firuzi, ve Seda Kul. 2026. “Dönüştürücü-Tabanlı Kaynakların Arıza Davranışı ve Negatif Bileşen Büyüklüklerine Dayalı Koruma Sistemleri Üzerindeki Etkisi”. EMO Bilimsel Dergi 16 (2): 79-89. https://izlik.org/JA77XL39LY.
EndNote
Karaağaç U, Firuzi K, Kul S (01 Mayıs 2026) Dönüştürücü-Tabanlı Kaynakların Arıza Davranışı ve Negatif Bileşen Büyüklüklerine Dayalı Koruma Sistemleri Üzerindeki Etkisi. EMO Bilimsel Dergi 16 2 79–89.
IEEE
[1]U. Karaağaç, K. Firuzi, ve S. Kul, “Dönüştürücü-Tabanlı Kaynakların Arıza Davranışı ve Negatif Bileşen Büyüklüklerine Dayalı Koruma Sistemleri Üzerindeki Etkisi”, EMO Bilimsel Dergi, c. 16, sy 2, ss. 79–89, May. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA77XL39LY
ISNAD
Karaağaç, Ulaş - Firuzi, Keyvan - Kul, Seda. “Dönüştürücü-Tabanlı Kaynakların Arıza Davranışı ve Negatif Bileşen Büyüklüklerine Dayalı Koruma Sistemleri Üzerindeki Etkisi”. EMO Bilimsel Dergi 16/2 (01 Mayıs 2026): 79-89. https://izlik.org/JA77XL39LY.
JAMA
1.Karaağaç U, Firuzi K, Kul S. Dönüştürücü-Tabanlı Kaynakların Arıza Davranışı ve Negatif Bileşen Büyüklüklerine Dayalı Koruma Sistemleri Üzerindeki Etkisi. EMO Bilimsel Dergi. 2026;16:79–89.
MLA
Karaağaç, Ulaş, vd. “Dönüştürücü-Tabanlı Kaynakların Arıza Davranışı ve Negatif Bileşen Büyüklüklerine Dayalı Koruma Sistemleri Üzerindeki Etkisi”. EMO Bilimsel Dergi, c. 16, sy 2, Mayıs 2026, ss. 79-89, https://izlik.org/JA77XL39LY.
Vancouver
1.Ulaş Karaağaç, Keyvan Firuzi, Seda Kul. Dönüştürücü-Tabanlı Kaynakların Arıza Davranışı ve Negatif Bileşen Büyüklüklerine Dayalı Koruma Sistemleri Üzerindeki Etkisi. EMO Bilimsel Dergi [Internet]. 01 Mayıs 2026;16(2):79-8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA77XL39LY

EMO BİLİMSEL DERGİ
Elektrik, Elektronik, Bilgisayar, Biyomedikal, Kontrol Mühendisliği Bilimsel Hakemli Dergisi
TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI 
IHLAMUR SOKAK NO:10 KIZILAY/ANKARA
TEL: +90 (312) 425 32 72 (PBX) - FAKS: +90 (312) 417 38 18
bilimseldergi@emo.org.tr