TÜRKİYE’DE EĞİTİM GÖÇÜ VE KENTSEL BÜTÜNLEŞME: ULUSLARARASI ÖĞRENCİ POLİTİKALARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Küreselleşme ve yükseköğretimin uluslararasılaşması ekseninde eğitim hareketliliği, sembolik sermaye inşası ve kamu diplomasisini içeren stratejik bir eğitim göçüne dönüşmüştür. Kökleri Osmanlı'dan Cumhuriyet reformlarına uzanan, 1980’lerde YÖS ve 1990’larda Büyük Öğrenci Projesi ile ivme kazanan Türkiye'nin uluslararası öğrenci politikası, günümüzde YÖK stratejileri ve Türkiye Bursları ile küresel bir boyut kazanmıştır. Bu çalışma; Türkiye’nin uluslararası öğrenci politikasını, eğitim göçünün güncel demografik yapısını ve öğrencilerin kentsel bütünleşme süreçlerini kamu yönetimi ve kentleşme politikaları bağlamında incelemektedir. YÖK verilerine dayalı analizler, son beş yılda uluslararası öğrenci sayısının %39 artarak 362 bini aştığını; en yüksek artışın ön lisans kademesinde gerçekleştiğini ve öğrenci profilinin ağırlıklı olarak Türk Cumhuriyetleri ile komşu ülkelerden oluştuğunu göstermektedir. Araştırmada, merkezi düzeydeki makro politikalar ile yerel düzeyde karşılaşılan barınma, dil bariyeri ve kentsel aidiyet gibi mikro sorunlar arasındaki eşgüdüm eksikliği tartışılmaktadır. Sonuç olarak; uluslararası öğrenci politikasının sürdürülebilirliği için sürecin salt niceliksel hedeflerle sınırlı kalmayıp üniversite-belediye iş birliğini ve kapsayıcı kentsel uyum mekanizmalarını merkeze alan politikalarla desteklenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Uluslararası Öğrenci Politikası
• Eğitim Göçü
• Kentsel Bütünleşme
• Yükseköğretim
• Kamu Diplomasisi
• Türkiye.

Educational Migration and Urban Integration in Turkey: An Evaluation of International Student Policies

Öz

Driven by globalization and the internationalization of higher education, student mobility has evolved into a strategic form of educational migration linked to symbolic capital accumulation and public diplomacy. Rooted in historical Ottoman practices and early Republican reforms, Turkey's international student policy gained momentum through the Foreign Student Examination (YÖS) in the 1980s and the Great Student Project in the 1990s, evolving into a global hub through current Council of Higher Education (YÖK) strategies and Türkiye Scholarships. This study analyzes Turkey’s international student policies, the contemporary demographics of educational migration, and foreign students' urban integration processes from a public administration and urban policy perspective. Official YÖK data reveal that the international student body grew by 39% over the past five years to surpass 362,000, with associate degree programs recording the highest expansion and students originating primarily from Turkic Republics and neighboring regions. The paper highlights an institutional gap between macro-level recruitment strategies directed by central authorities and micro-level urban challenges such as housing shortages, language barriers, and limited urban belonging. Ultimately, the study underscores that sustaining this educational migration vision requires shifting beyond quantitative recruitment targets toward collaborative municipal-university partnerships and inclusive urban integration frameworks.

Anahtar Kelimeler

• International Student Policy
• Educational Migration
• Urban Integration
• Higher Education
• Public Diplomacy
• Turkey.

Kaynakça

1. Akyol, B. (2024). Sınır ötesi yükseköğretim hareketliliği ve kültürlerarası etkileşim. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(1), 115-132.
2. Alıcı, S. (2010). Küreselleşme ve yükseköğretimin uluslararasılaşması. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 317-334.
3. Balcı, A. (2014). Eğitim Yönetimi: Kuram ve Uygulama. Ankara: Pegem Akademi.
4. Başaran Alagöz, S. ve Geçkil, T. (2017). Uluslararası öğrencilerin sosyokültürel uyum süreçleri ve akademik başarıları. Eğitim ve Bilim, 42(191), 277-293.
5. Bhuiyan, M. A., Siwar, C., Ismail, S. M., & Islam, R. (2010). International student mobility and intercultural education: Institutional perspectives. American Journal of Applied Sciences, 7(6), 842-849.
6. Bolat, A. (2017). Yükseköğretimde uluslararasılaşma ve Türkiye’deki yabancı uyruklu öğrencilerin durumu. Yükseköğretim Dergisi, 7(2), 1-12.
7. Cakir, S. G. (2014). International students' adjustment to college: A qualitative inquiry. Journal of Higher Education Theory and Practice, 14(2), 85-98.
8. Demir, H. ve Kaya, T. (2025). Türkiye’nin eğitim göçü profili: Afrika ve Orta Doğu eksenli bir analiz. Göç Araştırmaları Dergisi, 11(1), 19-38.

9. de Wit, H., & Deca, L. (2020). Internationalization of higher education, challenges and opportunities for the next decade. In A. Curaj, L. Deca, & R. Pricopie (Eds.), European Higher Education Area: Challenges for a New Decade (pp. 3-12). Cham: Springer.
10. Kadıoğlu, İ., Çetinsaya, G. ve Durgun, Ş. (2015). Türkiye’nin Yükseköğretimde Çekim Merkezi Olma Stratejisi. Ankara: T.C. Kalkınma Bakanlığı Araştırma Raporu.
11. Kalın, İ. (2012). Türk dış politikası ve kamu diplomasisi. Akademik İncelemeler Dergisi, 7(2), 141-152.
12. Karadirek, C. ve Kara, M. (2021). Uluslararası öğrencilerin kentsel ve akademik entegrasyonu: Kültürel mesafe perspektifi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (46), 1045-1058.
13. Kavak, Y. ve Baskan, G. A. (2001). Eğitim alanında uluslararası işbirlikleri ve Büyük Öğrenci Projesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20, 108-117.
14. Kaya, Z. (2023). Eğitim göçü ve mekânsal adaptasyon: Bartın örneği. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 24(51), 53-68.
15. Mete, M. ve Özgenel, M. (2021). Yumuşak güç aracı olarak uluslararası öğrenci hareketliliği: Türkiye örneği. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, (20), 739-752.
16. Metin, M. ve Sevinç, S. (2024). Uluslararası öğrenci hareketliliğinin eğitsel ve kentsel yansımaları. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 24(58), 387-402.
17. Moralı, G. (2019). Dünyada ve Türkiye’de Uluslararası Öğrenci Hareketliliği. İstanbul: SETA Yayınları. Nuriyev, E. ve Tuncer, A. (2025). Uluslararası öğrencilere yönelik sosyal hizmet uygulamaları ve psiko-sosyal destek modelleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 36(1), 85-104.
18. OECD. (2008). Education at a Glance 2008: OECD Indicators. Paris: OECD Publishing.
19. Özbay, Ö. ve Arslan, K. (2025). Küresel yükseköğretim pazarında yükselen trendler ve Türkiye. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 15(1), 88-102.
20. Özer, M. (2012). Türkiye’de yükseköğretimin uluslararasılaşması: Fırsatlar ve tehditler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 2(1), 10-15.
21. Özkan, Y. ve Acar Güvendir, M. (2015). Yabancı uyruklu üniversite öğrencilerinin kentsel ve kurumsal uyum sorunları. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 3(3), 45-63.
22. Özlük, E., Başer, M. ve Çetin, İ. (2019). Türkiye’nin uluslararası öğrenci politikalarının kurumsal gelişimi. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 74(1), 145-164.
23. Sezgin, F. (2002). Bilgi toplumunda yükseköğretimin işlevleri ve kalkınma ilişkisi. Milli Eğitim Dergisi, (155), 112-124. Şahbudak, E. ve Akıl, S. (2024). Anadolu üniversitelerinde eğitim göçü ve sosyo-ekonomik uyum dinamikleri. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(1), 171-192.
24. Şahin, İ. ve Eriçok, B. (2023). Türkiye’deki uluslararası öğrencilerin yükseköğretime erişimi ve niceliksel dönüşüm. Journal of Social Sciences, 10(4), 1915-1930
25. Şeker, B. D. ve Akman, Ç. (2016). Yabancı uyruklu üniversite öğrencilerinin psikososyal uyum düzeyleri. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 6(46), 503-518.
26. Taşçı, S. ve Kızılkaya, E. (2025). Küresel Yükseköğretim Dinamikleri ve Uluslararası Öğrenci Hareketliliği. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
27. UNESCO. (2022). Global Education Monitoring Report: International Student Mobility Flows. Paris: UNESCO Institute for Statistics.
28. Yıldıran, M., Aslan, H. ve Çelik, E. (2016). Yükseköğretimde uluslararası öğrenci mobilitesi ve ekonomik etkileri. Yükseköğretim Dergisi, 6(1), 18-29.
29. YÖK. (2017). Türkiye Yükseköğretimi İçin Uluslararasılaşma Strateji Belgesi 2018-2022. Ankara: Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yayınları.
30. Yüce, K. ve Doğan, H. (2024). Eğitim kurumlarında çok kültürlü uyum dinamikleri ve toplumsal yansımaları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 32(2), 385-399.
31. Zheng, P. (2010). The perceived cultural capital and symbolic value of international degrees: A career investment perspective. International Journal of Educational Development, 30(4), 430-438.