Yetişkin Kekemelik: Psiko-Sosyal Deneyimler ve Kendilik Algısı Üzerine Derinlemesine Bir İnceleme

Yıl 2026, Cilt: 14 Sayı: 1, 23 - 32, 09.01.2026

Işık Sibel Küçükünal , Pelin Ceylan , Emre Sönmez

https://doi.org/10.30720/ered.1689323

Öz

Amaç: Kekemelik yalnızca konuşma akıcılığı ile ilgili bir bozukluk değil; sosyal, duygusal ve bilişsel süreçleri etkileyen çok boyutlu bir olgudur. Bireyler günlük iletişimde zorluklar yaşayabilmekte; bu durum sosyal kaçınma davranışlarına ve özgüven kaybına yol açabilmektedir. Bu çalışma, yetişkin kekemeliği olan bireylerin psiko-sosyal deneyimlerini ve kendilik algılarını derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Araştırmada nitel yöntem ve fenomenolojik desen kullanılmış; yaşları 20 ile 30 arasında değişen, en az 5 yıldır kekemelik deneyimi olan altı erkek katılımcıyla yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. Veriler tematik analiz ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Bulgular, kekemeliğin sosyal yaşam, duygusal iyi oluş, akademik ve mesleki deneyimler üzerinde önemli etkileri olduğunu göstermektedir. Katılımcılar, toplumsal stigmatizasyonun önemli bir sorun olduğunu, başa çıkma stratejileri geliştirdiklerini ancak çevresel desteğin yetersiz kaldığını belirtmiştir. Kekemeliğin kimlik gelişimi, benlik algısı ve kişilerarası ilişkiler üzerindeki uzun vadeli etkileri dikkat çekicidir. Tartışma ve Sonuç: Bulgular, literatürde rapor edilen sosyal kaygı, kaçınma ve özgüven düşüşü ile uyumludur. Terapilerin, bireylerin iletişim becerilerini geliştirdiği ve yaşam kalitesini artırdığı görülmektedir. Çalışma, kekemeliğin sadece konuşma bozukluğu olmadığını, sosyal ve duygusal yaşamı da derinden etkilediğini ortaya koymaktadır. Toplumsal farkındalık ve kapsayıcı yaklaşımların artırılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kekemelik , sosyal etkileşim , nitel araştırma , Kendi algısı

Adult Stuttering: An In-Depth Study of Psychosocial Experiences and Self-Perception

Öz

Purpose: Stuttering is not merely a speech fluency disorder but a multidimensional phenomenon affecting social, emotional, and cognitive processes. Individuals may face daily communication difficulties, leading to social avoidance and reduced self-confidence. This study aims to examine the psycho-social experiences and self-perceptions of adults who stutter. Material and Methods: A qualitative method with a phenomenological design was employed. In-depth semi-structured interviews were conducted with six male participants aged 20–30, all with at least five years of stuttering history. Data were analyzed using thematic analysis. Results: Findings indicate that stuttering significantly affects social life, emotional well-being, academic, and professional experiences. Participants reported societal stigmatization, the use of coping strategies, and insufficient environmental support. Stuttering's long-term effects on identity, self-perception, and interpersonal relationships were notable. Discussion and Conclusion: The results align with the literature reporting social anxiety, avoidance, and decreased self-confidence. Therapy improved communication skills and quality of life. The study demonstrates that stuttering is a speech disorder and profoundly impacts social and emotional life. It underscores the need to raise societal awareness and promote inclusive approaches.

Anahtar Kelimeler

Stuttering , self-perception , social interaction

Kaynakça

• Afzal, M., Saleem, T., Manzoor, F., Saleem, A., & Saleem, S. (2023). Comparative study in adults who stutter with and without social anxiety. Pakistan Journal of Medical & Health Sciences, 17(3), 534–538. https://doi.org/10.53350/pjmhs2023173534
• Akçay, S., & Küçük, M. N. (2020). “Hayatta kendimi çok yalnız hissettim”: Kekemeliği olan bireylere yönelik nitel bir araştırma. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(3), 85–104. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.601042
• Amerikan Psikiyatri Birliği. (2014). Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı, Beşinci Baskı (DSM-5). Tanı Ölçütleri Başvuru Elkitabı. Çeviri editörü: Köroğlu E. Ankara: Hekimler Yayın Birliği.
• Bauerly, K. R. (2024). Characteristics associated with social anxiety in adults with developmental stuttering: A review. Medical Research Archives, 12(10), 5876. https://doi.org/10.18103/mra.v12i10.5876
• Bogdan, R., & Biklen, S. (2022). Eğitimde nitel araştırma: Teori ve metodlara giriş (Çev. S. Balcı & B. Ahi). Ankara: Pegem.
• Boyle, M. P. (2015). Relationships between psychosocial factors and quality of life for adults who stutter. American Journal of Speech-Language Pathology, 24(1), 1–12. https://doi.org/10.1044/2014_AJSLP-14-0089
• Boyle, M. P., Cheyne, A., & Rosen, N. (2023). Self-stigma of stuttering: Implications for communicative participation and mental health. Journal of Communication Disorders, 105, 106308. https://doi.org/10.1044/2023_JSLHR-23-00098
• Connery, A., McCurtin, A., & Robinson, K. (2020). The lived experience of stuttering: A synthesis of qualitative studies with implications for rehabilitation. Disability and Rehabilitation, 42(16), 2232–2242. https://doi.org/10.1080/09638288.2018.1555623
• Craig, A., Blumgart, E., & Tran, Y. (2009). The impact of stuttering on the quality of life in adults who stutter. Journal of Fluency Disorders, 34(2), 61–71. https://doi.org/10.1016/j.jfludis.2009.05.002
• Eliküçük, Ç., Köse, A., Dinç, A. S. K., & Eryılmaz, A. (2020). Adölesan ve genç yetişkin kekeme bireylerde akıcılık yapılandırma terapisi (speech restructuring) yaklaşımının “Camperdown kekemelik müdahale programı” ile uygulanması. Journal of Ear Nose Throat and Head Neck Surgery, 28(3).
• Fransella, F. (1971). A personal construct theory and treatment of stuttering. Journal of Psychosomatic Research, 15(4), 433–438. https://doi.org/10.1016/0022-3999(71)90024-9
• Freud, D., Kichin-Brin, M., Ezrati-Vinacour, R., Roziner, I., & Amir, O. (2017). The relationship between the experience of stuttering and demographic characteristics of adults who stutter. Journal of Fluency Disorders, 52, 53-63.
• Gattie, M., Lieven, E., & Kluk, K. (2025). Adult stuttering prevalence II: Recalculation, subgrouping and estimate of stuttering community engagement. Journal of Fluency Disorders, 83, 106086. https://doi.org/10.1016/j.jfludis.2024.106086
• Hocaoğlu, G. E., & Cangi, M. E. (2024). Kekemeliği olan çocukların ebeveynlerinin bilişsel çarpıtmaları ve ebeveyn tutumları ile çocuklarındaki kekemelik şiddetini algılama düzeyleri arasındaki ilişki. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, 7(1), 1–18. https://doi.org/10.58563/dkyad-2024.71.1
• Isaacs, D., & Swartz, L. (2021). Lived experience of people who stutter: A descriptive review of qualitative studies from 1990–2017. Disability & Society, 36(1), 81–99. https://doi.org/10.1080/09687599.2020.1735304
• Iverach, L., Menzies, R. G., O’Brian, S., Packman, A., & Onslow, M. (2011). Anxiety and stuttering: Continuing to explore a complex relationship. American Journal of Speech-Language Pathology, 20(3),221-232. https://doi.org/10.1044/1058-0360(2011/10-0091)
• Lei, X., Nguyen-Feng, V., & Sasisekaran, J. (2024). Stuttering severity and social anxiety among adults who stutter: A multilevel analysis. Journal of Fluency Disorders, 82, 106088. https://doi.org/10.1016/j.jfludis.2024.106088
• Maguire, G. A., Nguyen, D. L., Simonson, K. C., & Kurz, T. L. (2020). The pharmacologic treatment of stuttering and its neuropharmacologic basis. Frontiers in Neuroscience, 14, 158. https://doi.org/10.3389/fnins.2020.00158
• Parsons, V., Ntani, G., Muiry, R., Madan, I., & Bricker-Katz, G. (2022). Assessing the psychosocial impact of stammering on work. Occupational Medicine, 72(2), 125–131. https://doi.org/10.1093/occmed/kqab169
• Plexico, L. W., Erath, S., Shores, H., & Burrus, E. (2019). Self-acceptance, resilience, coping and satisfaction of life in people who stutter. Journal of Fluency Disorders, 59, 52–63. https://doi.org/10.1016/j.jfludis.2018.10.004
• Quesal, R. W. (1989). Stuttering research: Have we forgotten the stutterer? Journal of Fluency Disorders, 14(3), 153–164. https://doi.org/10.1016/0094-730X(89)90033-8
• Sarani Yaztappeh, J., Lorestani, E., Zaheri, Y., Rezaei, M., Mohammadi, H., Kakabraee, K., Rajabi, M., Kianimoghadam, A. S., Fatollahzadeh, S., & Mohebi, M. D. (2024). A study of emotion regulation difficulties, repetitive negative thinking, and experiential avoidance in adults with stuttering: A comparative study. Iranian Journal of Psychiatry, 19(1), 79–88. https://doi.org/10.18502/ijps.v19i1.14341
• Scheurich, J. A., Beidel, D. C., & Vanryckeghem, M. (2019). Exposure therapy for social anxiety disorder in people who stutter: An exploratory multiple baseline design. Journal of Fluency Disorders, 59, 21–32. https://doi.org/10.1016/j.jfludis.2018.12.001
• Swift, M. C., Depasquale, M., & Chen, J. (2024). Cognitive processing biases of social anxiety in adults who do and do not stutter. Journal of Communication Disorders, 112, 106472. https://doi.org/10.1016/j.jcomdis.2024.106472
• Tichenor, S., & Yaruss, J. S. (2018). A phenomenological analysis of the experience of stuttering. American Journal of Speech-Language Pathology, 27(3S), 1180–1194. https://doi.org/10.1044/2018_AJSLP-ODC11-17-0192
• Tichenor, S., Palasik, S., & Yaruss, S. (2023). Understanding the broader impact of stuttering: Suicidal ideation. American Journal of Speech-Language Pathology, 1–24. https://doi.org/10.1044/2023_AJSLP-23-00007
• Türkili, S., Türkili, S., & Aydın, Z. (2022). Mental well-being and related factors in individuals with stuttering. Heliyon, 8. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2022.e10446
• Van Riper, C. G., & Emerick, L. L. (1990). Speech correction: An introduction to speech pathology and audiology. 8th ed. Englewood Cliffs, N.J: Prentice Hall.
• Yairi, E., & Ambrose, N. (2013). Epidemiology of stuttering: 21st century advances. Journal of Fluency Disorders, 38(2), 66-87. https://doi.org/10.1016/j.jfludis.2012.11.002
• Werle, D., Winters, K. L., & Byrd, C. T. (2021). Preliminary study of self-perceived communication competence amongst adults who do and do not stutter. Journal of Fluency Disorders, 70, 105848. https://doi.org/10.1016/j.jfludis.2021.105848