Mağrib-i Aksa’da Kurulan Son Berberi Devleti’ne Bir Bakış: Vattâsîler (1471-1554)

Bu Makalede, Merînîlerin, Mağrib-i Aksâ’yı ele geçirdiği süreçte Rîf bölgesini yurt tutan Berberi asıllı Vattâsî ailesinin, Merînî Devletinde vezir iken iktidarı ele geçirip, güçlenmesi incelenmektedir. Vattâsîlerin, kimi araştırmalarda “İkinci Merînî Devleti” olarak adlandırılmasına rağmen bağımsız bir hanedan olarak Fas tahtını ele geçirmeleri, bu çalışmanın temel odağını oluşturmaktadır. Çalışmada, Vattâsîlerin Hristiyan devletler ve Mağrib’deki Müslümanlara karşı tutum ve yaklaşımları, özellikle Endülüs Hristiyanlarının Reconquista (yeniden fetih) döneminde, onlarla olan mücadeleleri ele alınmıştır. Ayrıca Mağrib’de soylarını Hz. Muhammed’e dayandıran “Seyidlerin” kurmuş olduğu Müslüman gruplarla yaşadıkları çatışmalara da değinilmektedir. Türkçe literatürde, Vattâsîler çoğunlukla Merînî tarihinin devamı olarak irdelenmiştir. Ancak bu makale, Vattâsîlerin, Merînîlerden bağımsız bir siyasi yapı olarak irdeleyip literatüre katkı sağlamayı amaçlamıştır. Çalışma, daha çok siyasi tarih çerçevesinde kaleme alınmış olup dönemin kültürel ve sosyoekonomik boyutlarına sınırlı ölçüde temas etmiştir.

This study examines the rise of the Berber-origin Wattasid family, who settled in the Rif region during the Marinid conquest of the Maghrib al-Aqsa, and their consolidation of power after seizing control of the Marinid State while serving as viziers. Although the Wattasids are described in some studies as the “Second Marinid State,” their independent seizure of the Moroccan throne constitutes the main focus of this paper. The research explores the Wattasids’ attitudes and policies toward both Christian states and Muslim powers in the Maghrib, particularly their struggles against the Christian kingdoms of al-Andalus during the Reconquista period. It also addresses their conflicts with Muslim groups established by the “Sayyids,” who claimed descent from the Prophet Muhammad. In Turkish historiography, the Wattasids have largely been examined as a continuation of Marinid history. However, this study seeks to contribute to the literature by analyzing the Wattasids as an autonomous political entity. The paper is primarily written within the framework of political history, with limited reference to the cultural and socio-economic dimensions of the period.