ERMENİ SİYASAL DÜŞÜNCESİNDE TERÖRİZM
Öz
Ermeniler XIX. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı Develeti’ni yoketmeye çalışlan büyük güçlerin siyasi ve ekonomik desteğini arkasınaalarak Osmanlı’ya karşı ayaklanmışlardır. Bu ayaklanma önceleri sosyaliçerikli olsa da, daha sonra siyasi talepler ağırlık kazanmıştır. Ermenisiyasi eliti tarihi süreklilik içerisinde oluşan bir ortamda değil, büyükgüçlerin ‘serasında’ büyütülmüş, Osmanlı’ya karşı maşa olarakkullanılmış ve kendi milletinden daha çok onların çıkarlarına hizmetetmiştir. Fransız Devrimi’nin etkileri Osmanlı topraklarında hissedildiğinde, Avrupa’da eğitim almış Ermeniler Kilisenin de etkisi ileOsmanlı’da yeni siyasi arayış içine girmişlerdir. Ermeni siyasiteşkilatlanmaları sadece siyasi mücadelenin değil, aynı zamanda silahlımücadelenin de planlarını yapmış ve buldukları ilk fırsatta bu planlarınıhayata geçirmişlerdir. XIX. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı-Rus Savaşı,XX. yüzyılın başlarında Balkan Savaşı ve ardından Birinci Dünya Savaşıortamında Ermeni siyasi eliti karmaşık bölgesel ve uluslararasıgelişmelerden yararlanarak, siyasi mücadelede terör eylemlerinden dahasık kullanmaya başlamıştır. Ermenilerin siyasi talepleri ve terör eylemleriRusya, İngiltere, Fransa ve ABD tarafından desteklenmiş ve Osmanlı’yakarşı baskı aracı olarak kullanılmıştır. XIX. yüzyılın sonları, XX. yüzyılınbaşlarında Ermeni bağımsızlık mücadelesinin öncülüğünü yapanTaşnaksutyun Partisi sosyalist ideolojisine sahip olsa da, faaliyetideğerlendirildiği zaman genelde yarı askeri bir görünüm sergilemektedir.Parti siyasi teşkilatlanmadan daha çok askeri teşkilatlanmaya önemvermiş, bu konuda özellikle Rusya ve Fransa’nın desteğini almıştır.Ermenilerin son yüz yıllık siyasi tarihi değerlendirildiğinde genelde terörve kaba güçten asla vaz geçmedikleri anlaşılmaktadır. Birinci DünyaSavaşı’ndan sonra ‘Nemesis (Yunanca İntikam Tanrısı)’ terör örgütünükuran Ermeniler İttihat ve Terakki üyelerine karşı terör eylemlerigerçekleştirmiş, 80’li yıllarda ASALA adıyla yeniden sesini duyurmuş venihayet 26 Şubat 1992’de Hocalı’da yapılan terör eylemi ile varlığınıhalen devam ettirdiğini kanıtlamıştır. Ermeniler sadece yabancılara karşıdeğil, iktidar uğrunda mücadelede de terör eylemlerinden yararlanmıştır.Buna örnek olarak Ermenistan Parlamentosunda 27 Ekim 1999’dagerçekleşen terör eylemini göstermek mümkündür
Anahtar Kelimeler
(TERRORISM IN ARMENIAN POLITICAL THOUGHT)
Öz
Since the mid-19th century the Armenians began to rise against theOttomans with political, military and economic support of the great powersthat tried to destroy the Ottoman Empire. While initially being of socialcharacter, later the uprising included also political demands. The Armenianpolitical elite was raised in the “greenhouse” of the great powers rather thanin an environment shaped through historical continuity, it was used as a toolagainst the Ottomans and served the interests of the great powers more thantheir own national interests. When the effects of the French Revolution reachedthe Ottoman territories, the Armenians educated in Europe entered into a newpolitical quest with the influence of the Armenian Church. The Armenianpolitical organizations made plans not only for political, bu also armedstruggle and realized these plans at the earliest opporutunity.During the warbetween the Ottoman Empire and Russia in the second half of the 19th century,the Balkan War in the beginning of the 20th century and later the First WorldWar, the Armenian political elite started to use terrorist acts in their politicalstruggle more frequently. Political demands and terrorist acts of the Armenianswas supported by Russia, England, France and the USA and used as a tool topressure the Ottomans. At the end of the 19th century and the beginning of the20th century, the Armenian struggle for independence was led by TashnaksutunParty. Although the party was based on socialist ideology, its activity showsthat it was generally semi-military organization. The party gave moreimportance to military organization rather than political one and especially received the support of Russia and France in this case. If to evaluate the last 100 years of the Armenian political history, it becomes evident that, in general, they never abandoned terror and brute force. The Armenians, who after the First World War established a terrorist organization called the “Nemesis” (God of Vengeance in Greek) and carried out terrorist acts against the
members of the Ittihat and Terakki (the Union and Progress), were born again
in 1980’s under the name of the ASALA and finally, proved their existence with
terrorist act in Khojaly on 26 February 1992. The Armenians used terrorist
acts not only against foreigners, but also in their struggle for power. The
terrorist act of 27 October the Armenian Parliament is the example of this
struggle
Anahtar Kelimeler
