ERMENİ MESELESİ’NİN ULUSLARARASILAŞMASI VE İNGİLTERE

Ermeni Meselesi Berlin Kongresi’nde uluslararası bir karakter kazandı. Meselenin uluslararası bir sorun haline gelmesinin yolunu Ayestefenos Antlaşması’nda Rusya açtı ama antlaşma geçerlilik kazanamadığı için Ermeni Meselesi İngiltere’nin girişimleri ile Berlin Kongresi’nde kesin olarak uluslararası bir mesele haline geldi. Berlin Kongresi sırasında Ermeni konusunu kongreye dahil eden İngiltere oldu. İngiltere, Ermeni Meselesi’nin ele alındığı üç oturumda da konunun önde gelen muhatabı gibi davrandı. Berlin Antlaşması’nın 61. maddesiyle Ermeni Meselesi uluslararası boyutta meşruiyet kazanırken, dönemin dış politika belirleyicisi olan Büyük Güçler meselenin denetleyicisi konumuna getirildi. Berlin Antlaşması’nın ardından İngiltere, Ermeni Meselesi’nin uluslararası mahiyetini korumak ve meseleyi gündemde tutmak için büyük çaba gösterdi ve meselenin savunuculuğunu üstlendi. Bu çalışmada Berlin Kongresi öncesinde ve Kongre sürecinde Ermenilerin İngiltere nezdindeki faaliyetleri, İngiltere’nin Ermeni Meselesi’ne yaklaşımı ve meselenin uluslararası karakter kazanmasında İngiltere’nin rolü ve etkisi ele alınacaktır. Ayrıca Osmanlı’nın bir iç meselesinin dış faktörler tarafından nasıl şekillendirildiğinin altı çizilecektir. Böylece günümüze kadar gelen bir meselenin çıkış noktasına ışık tutulacaktır.