Martin Clancy, “The Future”, Interview with Jacques Attali

Yıl 2025, Sayı: 1, 77 - 89, 31.12.2025

Çevirmen: Bilen Işıktaş

Öz

This interview with Jacques Attali provides an in-depth discussion on artificial intelligence, transhumanism, music, and technological transformations shaping the future. The conversation situates the artificialisation of nature and human activity within humanity’s pursuit of immortality, presenting AI as an initial stage in a broader process capable of transferring knowledge, memory, and conscious awareness. Fundamental sectors such as healthcare and education are anticipated to undergo structural changes, reducing costs and increasing efficiency, while AI-driven tools, virtual orchestras, reconstructed historical voices, large-scale digital music production, and holographic applications illustrate the cultural impact of technological innovation.

Music, due to its abstract and software-like nature, is emphasized as an early field for the application of technological advances. The interview underscores that creative processes should not be entirely transferred to artificial systems; legal personhood, ownership, and copyright must remain human-centered. Copyright is viewed as a human-based institutional construct, and the integration of AI into creative processes necessitates careful interpretation within existing legal frameworks rather than replacement.

In the post-COVID context, the music ecosystem is expected to expand through virtual and hybrid performance formats, remote participation, and multi-angle immersive experiences. The discussion acknowledges the accelerating pace of technological transformation while emphasizing that emotional experience and musical creation remain fundamentally human. The interaction between humans and artificial systems is thus presented as a defining framework for future creative processes, with music positioned as a leading field due to its inherent abstract and software-like qualities. The interview suggests that while AI will become an integral part of creative production, human involvement remains essential to preserve the ethical, cultural, and emotional dimensions of artistic expression

Anahtar Kelimeler

Artificial intelligenc , Transhumanism , Human-centered creativity , Music technology , Intellectual property

Teşekkür

Translation permissions were granted by the publisher, the editor, and Mr. Jacques Attali. My sincere thanks to them.

Martin Clancy, “Gelecek”, Jacques Attali ile Röportaj

Öz

Jacques Attali ile yapılan bu röportaj, yapay zekâ, transhümanizm, müzik ve geleceğin teknolojik dönüşümleri üzerine derin bir tartışma sunmaktadır. Konuşmada, insanlık tarihinin uzun vadeli eğilimlerinden biri olarak doğanın ve insan etkinliklerinin yapaylaştırılması, bunun ölümsüzlük arayışıyla ilişkisi çerçevesinde ele alınmaktadır. Yapay zekâ, bilginin, belleğin ve bilinçli farkındalığın aktarımını sağlayabilecek daha geniş bir dönüşümün ilk adımı olarak tanımlanmaktadır. Bu bağlamda sağlık ve eğitim gibi temel alanların, maliyetlerin düşürülmesi ve etkinliğin artırılması yoluyla yapısal olarak değişeceği öngörülmektedir. AI tabanlı araçlar, sanal orkestralar, kaybolmuş seslerin yeniden canlandırılması, ölçeklendirilebilir dijital müzik üretimi ve holografik uygulamalar, teknolojinin kültürel üretim üzerindeki etkilerini göstermektedir.
Müzik, yazılımsal ve soyut doğası nedeniyle teknolojik yeniliklerin erken uygulama alanı olarak öne çıkmaktadır. Görüşmede, yaratıcı süreçlerin tamamen yapay sistemlere devredilmemesi gerektiği, hukuki kişilik ve mülkiyet haklarının insan merkezli kalmasının önem taşıdığı vurgulanmaktadır. Telif hakkı, insan katkısına dayanan kurumsal bir yapı olarak ele alınmakta ve AI süreçlerinin buna dâhil olması durumunda mevcut hukuki çerçevenin yorumlanması gerekmektedir. COVID-19 pandemisi sonrası, müzik ekosisteminin sanal ve hibrit performanslar aracılığıyla genişleyeceği, çoklu açıdan izleme ve uzaktan katılım imkânlarının artacağı öngörülmektedir. Röportaj, teknolojik dönüşümlerin hız kazandığını kabul etmekte, ancak duygusal deneyim ve müzikal yaratımın hâlâ insan merkezli olacağını vurgulamaktadır. İnsan ve yapay sistemler arasındaki etkileşim, gelecekteki yaratıcı süreçlerin temel çerçevesi olarak görülmekte ve sanatın bu sürecin öncüsü olduğu belirtilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yapay Zeka , Transhümanizm , İnsan merkezli yaratıcılık , Müzik teknolojisi , Fikri mülkiyet

Teşekkür

Hem yayınevinden hem de editör ve Sayın Jacques Attali’den çeviri için gerekli izinler alınmıştır. Kendilerine teşekkür ederim.

Kaynakça

• Alpyıldız, E. (2024). Yapay zekâ, posthuman folklor ve müzik teknolojisine bir bakış: Atatürk’ün sesinden türküler dinlediniz. Folklor Akademi Dergisi, 7(1), 388-402.
• Attali, J. (1985). Noise: The political economy of music. B. Massumi (trans.), University of Minnesota Press. Bharucha, J. & P. Todd. (1989). Modeling the perception of tonal structure with Neural Nets. Computer Music Journal, 13(4), 44-53.
• Bonini, T. & Magaudda, P. (2024). Platformed! How streaming, algorithms and artificial intelligence are shaping music cultures. Palgrave Macmillan.
• Bourdieu, P. (1987). Distinction: A social critique of the judgement of taste. Harvard University Press.
• Börekci, A. & Sevli, O. (2023). Müzik performansında yaratıcılık: Yapay zekâ bunun neresinde? Kaptan, M. (ed.), Güzel sanatlar üzerine güncel konular ve araştırmalar (s. 67-84). Özgür Yayınları.
• Clancy, M. (Ed.). (2022). Artificial intelligence and music ecosystem. (1st ed.) Focal Press.
• Cope, D. (1991). Computers and musical style. A-R Editions, Inc.
• Dulkadir, D. & Belge, O. (2025). Müzik bölümünde okuyan öğrencilerin yapay zekâya yönelik tutumları, Yegah Musicology Journal (YMJ), VIII(3), 1786-1804.
• Ebcioğlu, K. (1990). An expert system for harmonizing chorales in the style of J. S. Bach. The Journal of Logic Programming, 8(1-2), 145-185.
• Ergur, A. (2013). Portedeki hayalet, müziğin sosyolojisi üzerine denemeler. Altkitap.
• Gündoğdu, B. & Okcu, S. (2024). Yapay zekâ uygulamalarının müzik ve müzik endüstrisi üzerine etkileri. Konservatoryum-Conservatorium, 11(2), 545-558.
• Karabulut, Y. (2025). Müzisyenlerin yapay zekâ kullanım durumlarının ve yapay zekâya yönelik görüşlerinin incelenmesi. ARTS: Artuklu Sanat ve Beşeri Bilimler Dergisi (Yapay zekâ ve sanat özel sayısı), 15, 123-146.
• Katz, M. (2004). Capturing sound: How technology has changed music. University of California Press.
• Rowe, R. (2001). Machine Musicianship. MIT Press.
• Tabak, C. (2023). Intelligent music applications: innovative solutions for musicians and listeners. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 752-773.
• Vural, N. E. & Çetin, S. (2025). Popüler müzik eserlerinin yapay zekâ tarafından yeniden yorumlanması: Duygusal tepkiler üzerine bir analiz. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 14(4), 63-88.
• Yavuz, M. S., Karaosmanoğlu, M. K., Yeprem, S., Karşıcı, G., & Sezikli, U. (2025). Türkiye’de müzik ve yapay zeka üzerine bir değerlendirme. Öneri Dergisi, 20(MX yaratıcı endüstriler çalıştayı 2024: Yapay zekâ çağında yaratıcı endüstriler özel sayısı), e50-70.
• https://martinclancy.eu/ https://www.attali.com/en/art-and-culture/music-in-the-service-of-creativity-for-all-or-a-society-of-illusion/ Erişim tarihi: 10.10.2025 https://www.harvardmagazine.com/2014/04/music-social-change Erişim tarihi: 10.10.2025 https://www.sanattanyansimalar.com/yazarlar/ali-ergur/sanatta-yapay-zekanin-tuzaklari/3029/ Erişim tarihi: 10.10.2025