Konya Taşkent Great Mosque (Uzun Şıh Mosque)

Yıl 2025, Sayı: 1, 13 - 33, 31.12.2025

Yaşar Erdemir

Öz

It's safe to say that Konya and its surroundings are the region where the wooden mosque tradition, which extends from Turkestan to Turkey, is most richly represented. Konya is a capital city. Turks arrived in Anatolia with their masters and artisans, combining their accumulated knowledge with their existing talents and applying it to the new Turkish lands. Cities representing the sultan, the palace, and the rulers have always hosted distinguished artists. Those from Khorasan, Tus, Damascus, Ahlat, Tabriz, and Çuha are just a few. Naturally, the works of these artists will be of high caliber. Amel-i İsa, the master of the Beyşehir Eşrefoğlu Mosque, has incorporated all the intricacies of woodcraft into his work. Although his name is unknown, the master who created the woodwork and decorations for the Tashkent Ulu Mosque was also a close relative of these artists.
The Taşkent Grand Mosque, with its transverse nave layout, pulpit and gallery decoration, ceiling structure, motifs, and embroidery, served as an example for other wooden mosques in the region. The Aşağı Hadim, Sazak, and Dülgerler Mosques were inspired by this.
This study provides a detailed introduction to the Tashkent Grand Mosque, with its plan, architecture, structure, and decorative features. A brief assessment is provided, along with selected sources.

Anahtar Kelimeler

Konya , Tashkent , wooden pillared , embroidered mosques , Wooden Column

Konya Taşkent Büyükulu Cami (Uzun Şıh Camii)

Öz

Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan ahşap cami geleneğinin en zengin örnekleriyle temsil edildiği yörenin Konya ve çevresi olduğunu söylemek mümkündür. Çünkü Konya bir başkenttir. Zira Türkler Anadolu’ya ustalarıyla, sanatkarlarıyla birlikte gelmiş, edindikleri birikimlerini var olan yetenekleriyle birleştirerek yeni Türk toprakalrında tatbik etmişlerdir. Sultanın, sarayın ve yöneticilerin bulunduğu temsil makamı şehirler her zaman seçkin sanatçılara ev sahipliği yapmıştır. Horasan’dan, Tus’tan, Şam’dan, Ahlat’tan, Tebriz’den, Çuha’dan geleneler bunlardan bazılarıdır. Elbetteki bu sanatçıların eserleri de vasıflı olacaktır. Beyşehir Eşrefoğlu Camii’nin ustası Amel-i İsa ahşap sanatının bütün inceliklerini eserine yansıtmıştır. Adı bilinmese de Taşkent Ulu Camii’nin ahşap işçiliğini ve süslemelerini yapan usta da bunlara yakın bir sanatçıydı.
Taşkent Ulu Camii enine sahın düzeniyle, minber ve mahfil süslemesiyle, tavan kuruluşu, motifleri ve nakışları ile yöredeki diğer ahşa camilere örnek teşkil etmiş olup Aşağı Hadim, Sazak, Dülgerler Camileri bundan ilham almışlardır.
Bu çalışmada konumuz olan Taşkent Ulu Camii plan, mimari, kuruluş ve süsleme özellikleriyle detaylıca tanıtılmış, kısa bir değerlendirme yapılarak seçkin kaynaklara yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Konya , Taşkent , ahşap direkli , nakışlı camiler , ahşap sütun

Kaynakça

• Denike, B. (1986). Türkistan’da ahşap oymalı birkaç abide (Ali Osman Uysal Çev.), Vakıflar dergisi (20), s. 29-38.
• Erdemir, Y. (1999). Beyşehir Eşrefoğlu Süleyman Bey camii ve külliyesi. Beyşehir vakfı.
• Erdemir, Y.&Yavuzyılmaz, A. (2021). Malazgirt Zaferiyle Anadolu’ya taşınan ahşap direkli camilerin Konya örnekleri. 950.Yılında Malazgirt Zaferi ve Sultan Alp Arslan içinde, (s. 424-437). Ihlamur Kitap İdeal Kültür Yayıncılık.
• Ertan,F., Ertuğrul, V., Şengüden, A., Özbaba, R. (1974). Taşkent’in Doğuşu. İrfan matbaası.
• Kara, H. (2015). Büyük Cami (Uzun Şıh Camii). M. Ali Orak (ed.) içinde. Konya Ansiklopedisi, 8, (s. 208-209). Konya Kültür AŞ.
• Karamağralı, H. (1982). Sahipata Caminin restitüsyonu hakkında bir deneme. Rölöve restorasyon dergisi, (3),s. 49-76.
• Otto-Dorn, K. (1967). Die Ulu Dschami in Sivrihisar. Anadolu (Anatolia), (IX), s. 161-168.
• Öney, G. (1971). Ankara’da Türk devri dini ve sosyal yapıları. Ankara Üniversitesi Basımevi