INVESTIGATION OF FINANCIAL TECHNOLOGIES WITHIN THE SCOPE OF TECHNOLOGY ACCEPTANCE MODEL (TAM) THROUGH SYSTEMATIC LITERATURE REVIEW

Öz

FİNANS TEKNOLOJİLERİNİN TEKNOLOJİ KABUL MODELİ (TAM) KAPSAMINDA SİSTEMATİK LİTERATÜR TARAMASI YOLUYLA İNCELENMESİ

Öz

Teknolojik gelişmeler her sektörde etkili olduğu gibi finans sektöründe de yıkıcı değişikliklere sebep olmuştur. Söz konusu değişikliklerin finans sektörüne entegre edilmesi, kullanıcıların finans teknolojilerini benimsemeleri üzerinde etkiler oluşturmaktadır. Bu çalışma ile, finansal teknolojilerin (FinTech) kullanıcılar tarafından benimsenme dinamiklerini anlamak amacıyla Teknoloji Kabul Modeli (TAM) ve Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi (UTAUT) çerçevelerini temel alarak sistematik literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Fintech, "finans" ve "teknoloji" kelimelerinin birleşiminden oluşan, geleneksel finansal hizmetleri iyileştirmek veya dönüştürmek için teknolojiden yararlanan yenilikçi çözümleri kapsayan bir alandır. Teknoloji Kabul Modeli (TAM), kullanıcıların bir teknolojiyi nasıl kullanacaklarını tahmin etmek ve açıklamak için kullanılan teorik bir modeldir. Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi (UTAUT), teknoloji kabul modeline (TAM) göre daha kapsamlı ve sosyal etkileri de içeren teorilerden oluşmaktadır. Bahsi geçen 2 teori, bireylerin ve kurumların finans teknolojilerini benimseme ve reddetme nedenlerini anlamlandırmak için çeşitli bilimsel teorilere dayandırılması sebebiyle çalışmamız açısından önem arz etmektedir. Web of Science veri tabanında "FinTech", "Unified Theory of Acceptance and Use of Technology" (UTAUT) ve Thechnology Acceptance Model (TAM) anahtar kelimeleri ile yapılan tarama sonucunda 71 makale elde edilmiş, 2025 yılı henüz tamamlanmadığı için hariç tutularak 69 hakemli makale incelenmiştir. Çalışma ile ilgili makalelerin tespiti için ekleme- çıkarma ve derinlemesine literatür taraması yoluyla ilgili olabileceği düşünülen kaynaklar dahil edilmek suretiyle literatür taraması gerçekleştirilmiştir. PRISMA yöntemiyle (sistematik derleme ve meta-analiz) seçilen çalışmalar, FinTech benimsemesinde performans beklentisi, çaba beklentisi, sosyal etki ve kolaylaştırıcı koşullar gibi Birleştirilmiş Teknoloji Kabul Modeli ve Kullanım Teorisi (UTAUT) değişkenlerinin kritik rol oynadığını ortaya koymuştur. Çalışma, kültürel bağlamın (örneğin gelişmekte olan ülkelerde finansal okuryazarlık) etkisini vurgularken, gelecek araştırmalar için akademisyenlere ve literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Finans Teknolojisi (FinTech)
• Teknoloji Kabul Modeli (TAM)
• UnifiedTheory of Acceptance and Use of Technology (UTAUT)

Kaynakça

1. Aboelenien A. ve Arsel, Z. (2022) Meat: Historicizing an Icon Through Marketplace Contestations, Consumption Markets & Culture, DOI: 10.1080/10253866.2022.2037574.