Metropolde Kentsel Dönüşüm Nedeniyle Küçülen İç Mekânlar: Kadıköy İlçesi’nden Bir Vaka Araştırması

Öz

Şehirlerin yaşam kalitesini arttırmak, afet risklerini azaltmak, sürdürülebilirliği sağlamak amaçları ile altyapı güçlendirilmesi, eski ve sağlıksız yapıların yenilenmesi işlemlerinin planlı ve kapsamlı bir uygulanması hali olan kentsel dönüşüm, birçok ülkede karşılaşılan bir kavramdır. Kentsel dönüşümün bir parçası olarak yeşil alanların planlanması, sosyal kurguların düzenlenmesi ve benzeri pek çok konu da dönüşümün bir parçası olarak planlamanın konusunu oluşturur. Kentsel dönüşüm planlaması, özellikle eski yerleşim yeri olan yüksek nüfuslu bölgelerde ekstra bir çalışma gerektirmektedir. Buna örnek gösterilebilecek olan, İstanbul İl’i Kadıköy ilçesi de giderek artan nüfusu ve eski bir yerleşim yeri olması sebebiyle pek çok kanun ile kontrol edilmesi gereken bir dönüşüm süreci geçirmektedir. Pek çok apartmanın yıkılıp yeniden yapılmasını gerektiren bu süreçte, yapıların çoğunlukla yüksekliğinin arttığı ancak iç mekânlarının küçüldüğü görülmektedir. Mimarinin kamu belleği açısından önemi düşünülecek olursa, içinde bulunduğumuz süreç büyük önem arz etmekte ve toplumsal yaşantıda belli değişiklikleri önermektedir. Bu çalışmanın amacı da Kadıköy Bölgesi’nde yenilenmiş olan ve çoğu birbirine benzeyen yapılarda, konut iç mekânlarının küçülmesinin sebebini, proje hesaplamaları üzerinden aktarmaktır. Bu aktarım; mimari projesi yazara ait olan ve Kadıköy İlçesi’nde kentsel dönüşüm kapsamında yenilenmiş olan bir vaka ile aktarılacaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden belgesel tarama modeli kullanılarak; mimari proje belgeleri incelenecek, gerekli yasa ve yönetmeliklerden faydalanılacaktır. Çalışma, içinde bulunduğumuz dönüşüm sürecine dair belli verilerin literatüre kaydedilmesi ve iç mekânların küçülmesine sebep olan mimari ve inşaat detaylarını açık bir şekilde aktarmak için gerekli görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Kentsel dönüşüm
• bina yenileme
• Kadıköy
• konut iç mekânları
• emsal hesaplamaları

Buildings Rising Due To Urban Transformation in the Metropolis, Shrinking Interiors

Öz

Urban transformation, which is a planned and comprehensive implementation of infrastructure strengthening and renovation of old and unhealthy buildings in order to increase the quality of life of cities, reduce disaster risks, and ensure sustainability, is a concept encountered in many countries. As a part of urban transformation, the planning of green areas, the arrangement of social spaces and many similar issues are also the subject of planning as a part of the transformation. Urban transformation planning requires extra work, especially in highly populated areas with old settlements. Kadıköy district of Istanbul Province, which can be shown as an example of this, is also undergoing a transformation process that needs to be controlled by many laws due to its increasing population and being an old settlement. In this process, which requires the demolition and reconstruction of many apartments, it is seen that the height of the buildings mostly increases, but the interior spaces shrink. Considering the importance of architecture in terms of public memory, the process we are in is of great importance and suggests certain changes in social life. The aim of this study is to convey the reason for the shrinkage of residential interiors in the renovated buildings in the Kadıköy Region, most of which are similar to each other, through the project calculations. This transfer; The architectural project belongs to the author and will be conveyed with a sample that has been renewed within the scope of urban transformation in Kadıköy District. By using the documentary survey model, which is one of the qualitative research methods; Architectural project documents will be examined, and necessary laws and regulations will be used. The study was deemed necessary to record certain data about the transformation process we are in the literature and to clearly convey the architectural and construction details that cause the interior spaces to shrink.

Anahtar Kelimeler

• Urban transformation
• building renovation
• Kadıköy
• residential interiors
• precedent calculations

Kaynakça

1. Avrupa Komisyonu. (1998). Avrupa Birliği'nde sürdürülebilir kentsel gelişim: bir eylem çerçevesi, COM/98/605F.
2. Berkmen NH ve Turgut S. (2019). Kentsel dönüşüm kıskacında "Bağdat Caddesi". Megaron, 14: 155-166.
3. Ekenyazıcı Güney E ve Tulum H. (2018). Mimari Belleğin Yıkımı/İnşası Üzerine: Bağdat Caddesi Küçükağa Sokak Örneği. Tasarım ve Bellek Temalı Ulusal Tasarım Sempozyumu 2018 Bildiri Kitabı.
4. Erbay M. (2021). Balcony as an Architectural Item. Journal of Interior Design and Academy, 1(2): 40-61. Helden Şolt, H.B., (2019). Kentsel Dönüşüme Eleştirel Bakış. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi. 05 (02), 78-89.
5. Karaman PG. (2020). Kalıcılığın yıkımı üzerine: esneklik ve aidiyet. Tasarım Kuram. 16(30): 77-95.
6. Kocabaş, A., (2006). Urban conservation in Istanbul: Evaluation and re-conceptualisation. Habitat International, 30 (1),107-126
7. Köse, S., Ayan, Z., Vural, E., Özcivan, K., et al. (2023). Afete Hazırlık Kapsamında İstanbul’da Kentsel Dönüşüm Uygulamaları. Çevre Şehir Ve İklim Dergisi, 2(4), 196-219.
8. Kuyucu T. (2018). Türkiye’de Kentsel Dönüşümün Dönüşümü: Kurumsal Bir Açıklama Denemesi. İdealkent, 9(24): 364-386. https://doi.org/10.31198/idealkent.447526

9. Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik Analizi Tekniği: İletişim Bilimlerinde ve Sosyolojide Doktora Tezlerinde Kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 273-294. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227356
10. Polat Hİ ve Çınar Çıtak H. (2019) “Kentsel Dönüşüm Yasasında Riskli Yapılar:Toptancı Yaklaşım ya da Yapının Biricikliği”, Mimarlık, 407:69-72.
11. Tarakçı S. ve Türk Ş. (2015). İstanbul’da Deprem Riskinin Azaltılmasi Gerekçesine Dayalı Kentsel Yenileme Uygulamaları (Urban Renewal Practices in Istanbul Due to Mitigation of the Risk of Earthquake) 8. Ulusal Deprem Mühendisliği Konferansı, 11 Mayıs-14 Mayıs, 2015. (8th National Earthquake Engineering Conference, May 11- 14, 2015) Istanbul: TMMOB Harita Mühendisleri Odası (in Turkish).
12. Tercan B. (2018). Türkiye’de afet politikaları ve kentsel dönüşüm. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 3(5): 102-120.
13. Ulusoy, A. E. (2020). Türkiye’de konut politikaları: tarihsel süreç ve aktörlerin rolü. Kamu Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 1(3): 87-122.
14. Ünsal Gülmez N. (2008). Metropolde Çeşitlenen Hanehalkları ve Konut, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, İstanbul.
15. Yıldız, A., & Baz, İ. (2021). Bütüncül Planlama Anlayışının Kentsel Dönüşüm Üzerindeki Etkisi: Tuzla Örneği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji Ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 3(2), 137-150.