Araştırma Makalesi

Stalinist Yapıların Mimarlık Sosyolojisi Bağlamında İncelenmesi: İdeoloji, Üretim Süreçleri ve Mekânsal Deneyim

Cilt: 4 Sayı: 2 31 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Stalinist Yapıların Mimarlık Sosyolojisi Bağlamında İncelenmesi: İdeoloji, Üretim Süreçleri ve Mekânsal Deneyim

Öz

Bu makale, Stalinist mimariyi sosyolojik, psikolojik ve stilistik açılardan incelemektedir. Stalin dönemi Sovyet mimarisi, klasik mirasa dönüş, devlet gücünü yücelten anıtsal yapıların inşası ve mimarların bireysel yaratıcılıktan uzaklaştırılması süreçleriyle şekillenmiştir. Mimarlık tarihçisi Dmitry Khmelnitsky’nin kavramsallaştırdığı dönemlendirme doğrultusunda, Stalinist mimari; avangarddan kopuş, post-konstrüktivist geçiş ve devlet kontrolündeki neoklasik anlayışla tanımlanmaktadır. Makale, bu mimari tarzın toplum üzerinde ideolojik bir araç olarak nasıl etkili olduğunu, sanatsal estetik ile politik propagandanın nasıl iç içe geçtiğini tartışmaktadır. Ayrıca Stalinist mimarinin Batı yazınındaki algısı, İtalyan faşist ve Alman Nazi mimarileriyle karşılaştırılması ve günümüzdeki etkileri de ele alınmaktadır. Art deco, Palladyanizm ve Rus neoklasizmi gibi farklı üslupların Stalinist mimarideki sentezi analiz edilerek, bu dönemin estetik ve ideolojik dinamikleri çok disiplinli bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Araştırmada, Stalinist mimari, yalnızca mimari bir üslup değil, aynı zamanda totaliter bir ideolojinin mekânsal temsil biçimi olarak ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Tüm etik kurallara uyulmuştur.

Kaynakça

  1. Attwood, L. (2010). Gender and Housing in Soviet Russia: Private Life in a Public Space. Manchester University Press.
  2. Bagirova, A. R. & Churakova, O. V. (2020). Raznochteniya v prochtenii «Bol’shogo stilya»: Vzglyad istorika na arkhitekturu sovetskogo neoklassitsizma. Aktual’nyye problemy gumanitarnykh i sotsial’no-ekonomicheskikh nauk. № 1 (72), 6-11.
  3. Balla, O. A. (2007). Tsitaty iz nesostoyavshegosya: Stalinskaya arkhitektura kak otnosheniye k zhizni. «Novyy mir». 03 Temmuz 2024 tarihinde https://nm1925 adresinden alındı.
  4. Barkhin, A. D. (2016). Ar-deko i istorizm v arkhitekture moskovskikh vysotnykh zdaniy. Voprosy vseobshchey istorii arkhitektury. № 1 (6), 250-263.
  5. Barkhin, A. D. (2016). Rebristyy stil’ vysotnykh zdaniy i neoarkhaizm v arkhitekture 1920-1930-kh. Academia. Arkhitektura i stroitel’stvo. Vip. № (3), 1-17.
  6. Bronovitskaya, N. N. (2015). Arkhitektura Moskvy 1933–1941 gg. Moskva: Iskusstvo-XXI vek.
  7. Bylinkin, N. P. Kalmykov, V. N. Ryabushin, A. V. & Sergeyeva G. V. (1985). Istoriya sovetskoy arkhitektury, 1917-1954 gg.: Uchebnik dlya arkhitekturnykh vuzov. Spets. «Arkhitektura» Moskva: Stroyizdat.
  8. Certeau, M. de. (1984). The Practice of Everyday Life (S. Rendall, Trans.). University of California Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Toplum Planlaması, Yapılı Çevrenin Tarihi ve Teorisi , Mimari Tarih, Teori ve Eleştiri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

31 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

30 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Akbaş, A. (2025). Stalinist Yapıların Mimarlık Sosyolojisi Bağlamında İncelenmesi: İdeoloji, Üretim Süreçleri ve Mekânsal Deneyim. Kırklareli Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 4(2), 1-36. https://izlik.org/JA48GS78DN
AMA
1.Akbaş A. Stalinist Yapıların Mimarlık Sosyolojisi Bağlamında İncelenmesi: İdeoloji, Üretim Süreçleri ve Mekânsal Deneyim. E-SCALA. 2025;4(2):1-36. https://izlik.org/JA48GS78DN
Chicago
Akbaş, Arif. 2025. “Stalinist Yapıların Mimarlık Sosyolojisi Bağlamında İncelenmesi: İdeoloji, Üretim Süreçleri ve Mekânsal Deneyim”. Kırklareli Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 4 (2): 1-36. https://izlik.org/JA48GS78DN.
EndNote
Akbaş A (01 Aralık 2025) Stalinist Yapıların Mimarlık Sosyolojisi Bağlamında İncelenmesi: İdeoloji, Üretim Süreçleri ve Mekânsal Deneyim. Kırklareli Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 4 2 1–36.
IEEE
[1]A. Akbaş, “Stalinist Yapıların Mimarlık Sosyolojisi Bağlamında İncelenmesi: İdeoloji, Üretim Süreçleri ve Mekânsal Deneyim”, E-SCALA, c. 4, sy 2, ss. 1–36, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA48GS78DN
ISNAD
Akbaş, Arif. “Stalinist Yapıların Mimarlık Sosyolojisi Bağlamında İncelenmesi: İdeoloji, Üretim Süreçleri ve Mekânsal Deneyim”. Kırklareli Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 4/2 (01 Aralık 2025): 1-36. https://izlik.org/JA48GS78DN.
JAMA
1.Akbaş A. Stalinist Yapıların Mimarlık Sosyolojisi Bağlamında İncelenmesi: İdeoloji, Üretim Süreçleri ve Mekânsal Deneyim. E-SCALA. 2025;4:1–36.
MLA
Akbaş, Arif. “Stalinist Yapıların Mimarlık Sosyolojisi Bağlamında İncelenmesi: İdeoloji, Üretim Süreçleri ve Mekânsal Deneyim”. Kırklareli Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 4, sy 2, Aralık 2025, ss. 1-36, https://izlik.org/JA48GS78DN.
Vancouver
1.Arif Akbaş. Stalinist Yapıların Mimarlık Sosyolojisi Bağlamında İncelenmesi: İdeoloji, Üretim Süreçleri ve Mekânsal Deneyim. E-SCALA [Internet]. 01 Aralık 2025;4(2):1-36. Erişim adresi: https://izlik.org/JA48GS78DN