CONSENT OF MINORS IN MEDICAL INTERVENTIONS

Yıl 2025, Sayı: 26, 126 - 161, 30.04.2025

Gaye Arslan

Öz

In our law, people who have not reached the age of eighteen are generally considered minors. Medical intervention; is to eliminate or reduce the effects of any negative effects on the physical or mental integrity of individuals due to an existing or subsequent cause, within the framework of the latest possibilities of medical science; if it can be foreseen in advance, it is the activities carried out by the authorized persons specified in the law regarding the designated area to prevent them before they occur, under the general rules and principles stipulated by medical science, to prevent birth, population planning or diseases that are likely to occur. Since medical intervention takes place on the human body, the most basic personal rights such as the right to life, bodily integrity, self-determination and right to health may sometimes be violated. This violation becomes legal when the patient consents to medical intervention. For fully competent persons, there is no hesitation as to who will be the addressee of the enlightenment and who will give the consent. Regarding minors, there are different opinions on who is the addressee of the disclosure and who will make the declaration of consent.

Anahtar Kelimeler

Minor , medical intervention , disclosure requirement , consent to medical intervention , consent to medical intervention , children’s consent

TIBBİ MÜDAHALELERDE KÜÇÜKLERİN RIZASI

Öz

Hukukumuzda genel olarak on sekiz yaşını doldurmamış kişiler küçük kabul edilmiştir. Tıbbi müdahale ise; kişilerin vücut veya ruh bütünlüğü bakımından, var olan veya sonradan ortaya çıkan bir sebepten dolayı meydana gelen olumsuzluğun, tıp biliminin gidebileceği en son olanaklar çerçevesinde ortadan kaldırılması veya etkilerinin azaltılması; önceden öngörülebiliyorsa daha ortaya çıkmadan önlenmesi için belirlenen alanla ilgili kanunda belirtilen yetkili kişiler tarafından, tıp biliminin öngördüğü genel kural ve esaslara uygun olarak doğum, nüfus planlaması ya da doğması muhtemel olan hastalıkları önlemek amacıyla yapılan faaliyetlerdir. Tıbbi müdahale, insan vücudu üzerinde gerçekleşmesi nedeniyle en temel kişilik haklarından yaşama, vücut bütünlüğü, kendi geleceğini belirleme ve sağlık hakkının kimi zaman ihlali söz konusu olabilmektedir. Bu ihlal, hastanın tıbbi müdahaleye rıza göstermesiyle hukuka uygun hale gelmektedir. Hastanın rızasını doğru bir şekilde açıklayabilmesi teşhis, tedavi, muhtemel sonuç ve riskler hakkında aydınlatılmasına bağlıdır. Tam fiil ehliyetine sahip kişilerde aydınlatmanın muhatabı ve rızayı açıklayacak kişi bakımından herhangi bir tereddüt yoktur. Küçükler bakımından ise aydınlatmanın muhatabı ve rıza açıklamasında bulunacak kişinin kim olduğu noktasında farklı görüşler bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk , tıbbi müdahale , aydınlatma yükümlülüğü , tıbbi müdahaleye rıza , küçüğün rızası

Kaynakça

• Adıgüzel, Sibel, Yoğun Bakım Ünitelerinde Aydınlatma ve Onam Alma Yükümlülüğü, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Danışman Saibe Oktay Özdemir) İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2011 (https://tez.yok.gov.tr, Tez No: 287821).
• Altay, Sabah, “Tıbbi Müdahalenin Hukuka Uygunluğu Bakımından Hekimin Aydınlatma Yükümlülüğü ve Aydınlatılmış Rıza”. İ. H. Hancı ve Y. Ünver (Ed.). IV. Uluslararası Sağlık Hukuku Kongresi, Ankara, Seçkin Yayıncılık, 2018407-419.
• Altun, Abdurrahim, “Küçüğün Tıbbi Müdahaleye Rızası”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 1, Sayı 1, 2018, s.37-52.
• Antalya, Gökhan, Medeni Hukuk Giriş Temel Kavramlar Başlangıç Hükümleri, İstanbul, Legal Yayıncılık, 2015.
• Ateş, Zeynep, Küçüklerin Tıbbi Müdahaleye Rızası, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Danışman Fulya İlçin Gönenç) Kadir Has Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2010 (https://tez.yok.gov.tr, Tez No: 257277).
• Aydın, Erdem, “Çocuklarda Aydınlatılmış Onam Sorunu”, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, Cilt 46, Sayı 1, 2003, 148-152.
• Birtek, Fatih, “Tıbbi Müdahaleler Açısından Komplikasyon-Malpraktis Ayrımı”. İstanbul Barosu Dergisi, Cilt 81, Sayı 5, 2007.
• Çakal, Ayça, Türk Özel Hukukunda Tıbbi Müdahaleye Rıza, Ankara, Seçkin Yayıncılık, 1. Baskı, 2018.
• Çelik, Cemil, (2005). “Çocuk Kavramı ve Medeni Hukuk Açısından Çocuk Haklarının Tarihi Gelişimi”. e- akademi, Hukuk, Ekonomi, Siyasal Bilimler Aylık İnternet Dergisi, Cilt 36, Sayı 1, 2005.
• Demir, Mehmet, Tıbbi Sorumluluk Hukuku, Ankara, Seçkin Yayınları, 2. Bası, 2020.
• Demirsoy Aşıkoğlu, Eda, “Kişi Dokunulmazlığı Hakkı Bağlamında Rıza Olmaksızın Yapılan Tıbbi Müdahaleler”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Sayı 35, 2018, s.319-343.
• Dural Mustafa ve Sarı Suat, Türk Özel Hukuku Cilt 1 Temel Kavramlar ve Medeni Kanunun Başlangıç Hükümleri, İstanbul, Filiz Kitapevi, 11. Baskı, 2018.
• Erbaş, Rahime, “Türk Ceza Hukuku Açısından Kısırlaştırma (TCK md. 101)”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt 73, Sayı 1, 91-128.
• Erman, Barış, Ceza Hukukunda Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu, Ankara, Seçkin Yayıncılık, 1. Baskı, 2003.
• Gençcan, Ömer Uğur, Çocuk Hukuku, Ankara, Yetkin Yayınları, 1. Baskı, 2021.
• Gülel, İlhan, Tıbbi Müdahaleye Rıza, Ankara, Seçkin Yayıncılık, 1. Baskı, 2017.
• Hakeri, Hakan, Tıp Hukuku, Ankara, 2015, Seçkin Yayıncılık, 10. Baskı, 2015.
• Hakeri, Hakan, Tıp Hukuku (2 Cilt) Cilt I: Genel Hükümler – Cilt II: Özel Hükümler, Ankara, Seçkin Yayıncılık, 25. Baskı, 2022.
• http://www.saglikhakki.org/ab-sarti.htm (Erişim Tarihi: 12.12.2024.).
• http://www.saglikhakki.org/amsterdam1.htm (Erişim Tarihi: 12.12.2024.).
• http://www.saglikhakki.org/bali1.htm (Erişim Tarihi: 12.12.2024.).
• http://www.saglikhakki.org/biotip1.htm (Erişim Tarihi: 12.12.2024.).
• http://www.saglikhakki.org/cocuk-haklar.htm (Erişim Tarihi: 12.12.2024.).
• https://sozluk.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 12.12.2024.).
• https://www.ihd.org.tr/ble-mletler-cuk-haklarina-da-slee/ (Erişim Tarihi: 12.12.2024.).
• Işık Yılmaz, Berfin, “Tıbbi Müdahalelerde Hekimin Aydınlatma Yükümlülüğü”. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 98, 2012.
• Kesmen Kayacan, Selvet et al., İstanbul Tıp Hukuku Kitabı, Ankara, Seçkin Yayıncılık, 1. Baskı, 2024.
• Nomer, Haluk Nami, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul, Beta Basım Yayım, 19. Baskı, 2023.
• Nuhoğlu, Ayşe, “Sünnet ve Ceza Hukuku”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 19, Sayı 2, s.211-220.
• Ozanoğlu, Hasan Seçkin, “Hekimlerin Hastalarını Aydınlatma Yükümlülüğü”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 52, Sayı 3, 2003, s.55-77.
• Özcan, Burcu G. ve Özel, Çağlar, “Kişilik Hakları-Hasta Hakları Bağlamında Tıbbi Müdahale Dolayısıyla Çıkan Hukuki İlişkide Hekimin Hastayı Aydınlatma Yükümlülüğü ve Aydınlatılmış Rızaya İlişkin Bazı Değerlendirmeler”. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi. Cilt 10, Sayı 1, 2007, s.49-73.
• Sert Sütçü, Selin, Şematik Tıp Hukuku, Ankara, Seçkin Yayıncılık, 1. Baskı, Eylül 2024.
• Şenocak, Zarife, “Küçüğün Tıbbi Müdahaleye Rızası”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 50, Sayı 4, 2001, s.65-80.
• Şenol, Ayşe Nihal, “Sünnet ve Çocuğun Menfaati”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 25, Sayı 2, 2019s.1337-1357.
• Yenerer Çakmut, Özlem, Tıbbi Müdahaleye Rızanın Ceza Hukuku Açısından İncelenmesi, İstanbul, Legal Yayıncılık, 1. Basım, 2003.
• Yenisey, Feridun, “Tedavi Açısından İlgilinin Rızası”. Tıp Ceza Hukukunun Güncel Sorunları V. Türk Alman Tıp Hukuku Sempozyumu, Türkiye Barolar Birliği Yayınları, Ankara, 2008, s.868-880.