Araştırma Makalesi

1178/1764-1765 Yılına Ait Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hassa Defterlerine Göre Şehzade Selim/III. Selim İçin Hazırlanan Giysilerle Bazı Eşyalar

Cilt: 6 Sayı: 2 30 Kasım 2023
PDF İndir

1178/1764-1765 Yılına Ait Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hassa Defterlerine Göre Şehzade Selim/III. Selim İçin Hazırlanan Giysilerle Bazı Eşyalar

Öz

Enderun Hazinesi'nin bir alt birimi olan Ceyb-i Hümâyûn Hazinesi padişahın özel hazinesidir. Padişaha ait gelirlerin toplandığı ve yine padişah tarafından yapılan harcamaların karşılandığı bu hazinenin gelirleriyle giderleri her aya mahsus olmak üzere defterlere kaydedilmiştir. Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hassa Defterleri denilen bu defterlerden III. Mustafa dönemine ait olan 1178/1764-1765 yılı kayıtları tarafımızdan hazırlanan makale için kaynak olmuştur. III. Mustafa'nın tahtta bulunduğu yedi ve sekizinci yıla tekabül eden bu defterler oldukça kıymetli olup içinde saraydaki gündelik hayata dair çeşitli bilgileri barındırmaktadır. Bu veriler arasında 1178 yılının başında yani 1 Temmuz 1764 tarihinde iki buçuk yaşında olan III. Selim için yıl boyunca hazırlanan giysilerle bazı eşyalar ve bunlar için yapılan harcamalar dikkat çektiğinden üzerinde çalışmasının uygun olacağı düşünülmüş ve makaleye konu edilmiştir. Böylece yaklaşık olarak kırk yıl aradan sonra hanedanın dünyaya gelen tek erkek çocuğu olan dolayısıyla beklenen ve önemsenen Şehzade Selim'e henüz bebeklikten çıktığı dönemde hazırlananlar tespit edilerek anlatılmaya çalışılmıştır. Çoğu giyecek olan bu eşyaların bütün özellikleri hakkında bilgi verilmiş, erken çocukluk dönemindeki bir şehzadenin giyimine ve eşyalarına gösterilen özen aktarılmaya gayret edilmiştir. Bu şekilde bahsedilen yıl içerisinde şehzade için hazırlanan giysilerin türlerinin, sayılarının, kullanılan kumaşlarla kürklerin çeşitlerinin, aralarında değerli taşların da bulunduğu süsleme unsurlarının ve diğer eşyalarıyla ilgili ayrıntıların bilinmesi hedeflenmiştir. Osmanlı padişahları arasında reformlarıyla anılacak olan III. Selim'in ilk çocukluğuna ait kıyafetleriyle eşyalarının ilgi uyandıracağı düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri (TSMA, d.), nr.2409/2, vr.2b, 3b, 4a; nr.2409/3, vr.3b, 4a; nr.2409/4, vr.4b, 5a, 5b, 6a; nr.2409/5, vr.3b, 4a; nr.2409/6, vr.3a, 3b, 6b, 7a; nr.2409/7, vr.2b, 3a, 3b, 4a; nr.2409/8, vr.3b, 4a; nr.2409/9, vr.3a, 3b, 4b, 6b, 7a,7b; nr.2409/10, vr.3a, 3b, 4b, 5a, 5b, 6a; nr.2409/11, vr.2b, 3a, 3b, 4a, 4b, 5a; nr.2409/12, vr.2a, 3b, 4a, 5a.
  2. Acar, Şinasi-Z. Metin Ateş, "Gez Uzunluğu Ne Kadardı?", Yapı, S.330, (Mayıs 2009), s.60-64.
  3. Acar, M. Şinasi, Osmanlı'da Sportif Atıcılık Nişan Taşları, Yem Yayın, İstanbul 2013.
  4. Acar, Şinasi, Osmanlı'da Günlük Yaşam Nesneleri, Yem Yayın, İstanbul 2015.
  5. Adıbelli, Kemal, XVI. Yüzyıl Osmanlı Saray Dokumalarının Günümüzde Kullanımı, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul 2019.
  6. Ağca Diker, Sevgi, Has Oda ve Teşkilatı, (Basılmamış Doktora Tezi), İstanbul 2019.
  7. Ağca Diker, Sevgi, Osmanlı Saray Teşkilatında Has Oda, Kitap Yayınevi, İstanbul 2021.
  8. Aksın Çevik, Ayşe Emsal, "III. Selim'in Sanatçı Kişiliği ve Beste Formundaki Eserlerinin Usul-Aruz İlişkisi Yönünden İncelenmesi", Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.45, (2021), s.197-209.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Osmanlı Sosyoekonomik Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2023

Gönderilme Tarihi

17 Eylül 2023

Kabul Tarihi

6 Kasım 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 6 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Bayrak, M., & Bayram, A. (2023). 1178/1764-1765 Yılına Ait Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hassa Defterlerine Göre Şehzade Selim/III. Selim İçin Hazırlanan Giysilerle Bazı Eşyalar. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tarih Dergisi, 6(2), 198-156. https://doi.org/10.47437/esogutd.1361719
AMA
1.Bayrak M, Bayram A. 1178/1764-1765 Yılına Ait Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hassa Defterlerine Göre Şehzade Selim/III. Selim İçin Hazırlanan Giysilerle Bazı Eşyalar. ESOGÜ Tarih Dergisi. 2023;6(2):198-156. doi:10.47437/esogutd.1361719
Chicago
Bayrak, Meral, ve Ayşe Bayram. 2023. “1178/1764-1765 Yılına Ait Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hassa Defterlerine Göre Şehzade Selim/III. Selim İçin Hazırlanan Giysilerle Bazı Eşyalar”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tarih Dergisi 6 (2): 198-56. https://doi.org/10.47437/esogutd.1361719.
EndNote
Bayrak M, Bayram A (01 Kasım 2023) 1178/1764-1765 Yılına Ait Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hassa Defterlerine Göre Şehzade Selim/III. Selim İçin Hazırlanan Giysilerle Bazı Eşyalar. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tarih Dergisi 6 2 198–156.
IEEE
[1]M. Bayrak ve A. Bayram, “1178/1764-1765 Yılına Ait Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hassa Defterlerine Göre Şehzade Selim/III. Selim İçin Hazırlanan Giysilerle Bazı Eşyalar”, ESOGÜ Tarih Dergisi, c. 6, sy 2, ss. 198–156, Kas. 2023, doi: 10.47437/esogutd.1361719.
ISNAD
Bayrak, Meral - Bayram, Ayşe. “1178/1764-1765 Yılına Ait Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hassa Defterlerine Göre Şehzade Selim/III. Selim İçin Hazırlanan Giysilerle Bazı Eşyalar”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tarih Dergisi 6/2 (01 Kasım 2023): 198-156. https://doi.org/10.47437/esogutd.1361719.
JAMA
1.Bayrak M, Bayram A. 1178/1764-1765 Yılına Ait Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hassa Defterlerine Göre Şehzade Selim/III. Selim İçin Hazırlanan Giysilerle Bazı Eşyalar. ESOGÜ Tarih Dergisi. 2023;6:198–156.
MLA
Bayrak, Meral, ve Ayşe Bayram. “1178/1764-1765 Yılına Ait Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hassa Defterlerine Göre Şehzade Selim/III. Selim İçin Hazırlanan Giysilerle Bazı Eşyalar”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tarih Dergisi, c. 6, sy 2, Kasım 2023, ss. 198-56, doi:10.47437/esogutd.1361719.
Vancouver
1.Meral Bayrak, Ayşe Bayram. 1178/1764-1765 Yılına Ait Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hassa Defterlerine Göre Şehzade Selim/III. Selim İçin Hazırlanan Giysilerle Bazı Eşyalar. ESOGÜ Tarih Dergisi. 01 Kasım 2023;6(2):198-56. doi:10.47437/esogutd.1361719