Tanzimat Dönemi’nde Cemaatlar Arası Eşitlikçi Uygulamaların Zina Cezalarına Yönelik Yansıması

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 102 - 122, 30.05.2025

Engin Kırlı

https://doi.org/10.47437/esogutd.1547393

https://izlik.org/JA72TL58HH

Öz

Tanzimat döneminden önce Osmanlılarda, Gayr-ı Müslim erkek bir kişi, Müslime bir hatunla zina yaptığı takdirde, Müslim bir erkek ile Müslime bir kadının gerçekleştirdiği zina hadiselerinde verilen cezadan çok daha ağır yaptırımla karşı karşıya kalıyor ismi Müslime bir hatunla zina ettiği suçlamasına maruz kalan gayr-ı Müslim erkek idam ediliyordu. Nitekim Tanzimat’tan önce Gayr-ı Müslim bir erkek, zina fiilini Müslime hatun ile işlemiş ise, ölüm cezasına çarptırılıyordu. Tanzimat döneminde bu cezalandırma kaldırılıp, kürek veya hapis cezasına dönüştürüldü.

Anahtar Kelimeler

Osmanlı , Hukuk , Gayrımüslim

Reflection Of Intercommunity Equalist Practices on Adultery Punishments During The Tanzimat Period

https://izlik.org/JA72TL58HH

Öz

Before the Tanzimat period, in the Ottoman Empire, if a non-Muslim man committed adultery with a Muslim woman, he would face a much heavier penalty than the penalty given for adultery committed by a Muslim man and a Muslim woman. A non-Muslim man accused of committing adultery with a Muslim woman would be executed. In fact, before the Tanzimat, if a non-Muslim man committed adultery with a Muslim woman, he would be sentenced to death. During the Tanzimat period, this punishment was abolished and converted to hard labor or imprisonment.

Anahtar Kelimeler

Ottoman , Law , Nonmuslim

Kaynakça

• Sadaret Mektubî Kalemi Meclis-i Vâlâ Evrakı (A. MKT. MVL.) 65/88.
• Sadaret Mektubî Kalemi Umum Vilayat Evrakı (A. MKT. UM.) 145/42.
• Sadaret Mektubî Kalemi Umum Vilayat Evrakı (A. MKT. UM) 414/3.
• Hattı Hümayun, (HAT.) 512 / 25098 A.
• Hattı Hümayun, (HAT.) 512 / 25098.
• Hattı Hümayun (HAT.) 696/33569.
• Hattı Hümayun (HAT.) 1379/54296.
• Hattı Hümayun (HAT.) 1379/ 54291.
• İrade Meclis-i Vâlâ (MVL.) 413/78.
• İrade Meclis-i Vâlâ (MVL.) 638/61.
• İrade Meclis-i Vâlâ (MVL.) 857/44.
• Zabtiye Nezareti Evrakı (ZB.) 350 / 14.
• Acar , İsmail. “Osmanlılarda Zina Suçu ve Cezası”, Türkler, C. X, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları 2002, 83-90.
• Akyıldız, Ali. “Tanzimat”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, C. 40, İstanbul: Diyanet Vakfı Yayınları, 1-10.
• Avcı, Mustafa . “Osmanlı Hukukunda Para Cezaları” Türkler, C. X, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 2002. 91-106.
• Gülnihal Bozkurt, Gayrimüslim Osmanlı Vatandaşlarının Hukuki Durumu (1839-1914), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1996.
• Ekrem Buğra Ekinci, Osmanlı Mahkemeleri, İstanbul: Arı Sanat Yayınevi, 2004.
• Yavuz Ercan; Kudüs Ermeni Patrikhanesi, Ankara: TTK Yayınları, 1988.
• Yavuz Ercan, “Türkiye'de XV. ve XVI. Yüzyıllarda Gayrimüslimlerin Hukuki, İçtimai ve İktisadi Durumu”, Belleten, C. 47 S. 188, Ankara: 1983, 1119-1150.
• Bilal Eryılmaz, Osmanlı Devleti’nde Gayr-ı Müslim Tebaanın Yönetimi, İstanbul: Risale Yayınları, 1996.
• Göktepe, , Kaya. “Osmanlı Bahriyesinde Bir İşgücü Kaynağı Olarak Kürek Mahkûmlarının İstihdamına Dair Tespitler” Tarih İncelemeleri Dergisi, C. 47, S. 1, (2022), 177-214.
• Güler, Ali. Osmanlı’dan Cumhuriyete Azınlıklar, Ankara: Berikan Yayınları, 2003.
• Cevdet Küçük, “Osmanlı’da Millet Sistemi”, Mustafa Reşid Paşa ve Dönemi Semineri, TTK Yayınları, Ankara 1987.
• İlber Ortaylı; Osmanlı Toplumunda Aile, Pan Yayıncılık, İstanbul 2004.
• Pınar, İlhan. Alman Gezginlerin Gözüyle 19. Yüzyıl Anadolu Şehirleri, İstanbul: Akademi Kitabevi, 1998.
• Şekerci, Osman, İslam Ülkelerinde Gayr-ı Müslimlerin Temel Hakları, İstanbul: Nun Yayıncılık, 1996.
• Taner, Tahir.“Tanzimat Devrinde Ceza Hukuku”, Tanzimat I, İstanbul: Meb. Yayınları, (1999), 221-232.
• Üçok, Coşkun. “Osmanlı Kanunnameleri’nde İslam Ceza Hukukuna Aykırı Hükümler I” Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Ankara (1947), 125-146.
• Üçok, Coşkun. – Mumcu, A. - Bozkurt, G. Türk Hukuk Tarihi, Ankara: Savaş Yayınları, 1996.