Kitap İncelemesi: Berthe Georges Gaulis, Çankaya Akşamları, Örgün Yayınevi, İstanbul 2007, 530 sayfa, ISBN: 978-975-7651-58-1.

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 133 - 139, 30.05.2025

Pelin Helvacı

Öz

Bu çalışmada Fransız kadın gazeteci Berthe Georges Gaulis’nin Çankaya Akşamları adlı kitabının incelemesi yapılacaktır. Kitap, Türk Milliyetçiliği ve Ankara, İstanbul, Londra: Mustafa Kemal ve Doğudaki İngiliz Politikası başlıkları altında yayınlanan iki kitaptan oluşmaktadır. 1896’da Le Temps gazetesinin muhabiri olarak İstanbul’a gelen ve uzun yıllar İstanbul’da yaşayan Gaulis, eşinin ani ölümüyle onun mesleğini sürdürmüş, son dönem Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele hakkında gözlemlerini Türk ve Fransız kamuoyuna sunmuştur. İlk yabancı kadın gazeteci olarak Mustafa Kemal Paşa’yla bir araya gelen, Anadolu hareketinin meşruluğunu savunan ve Türk-Fransız dostluğunun sağlanması gerektiğini düşünen Gaulis, Anadolu hareketinin Fransız sömürgelerini de etkileyeceğini ve Fransa’nın buna göre bir politika izlemesi gerektiğini düşünmektedir. Bu bağlamda Gaulis, başta Fas olmak üzere kuzey Afrika’daki Fransız çıkarlarının korunması için Fransız Sömürge Genel Valisi Mareşal Lyautey’le sık sık mektuplaşmıştır. Bir kısmı bu kitapta yayınlanan mektuplarda İstanbul’un 16 Mart 1920’deki işgalinden itibaren Fransız-İngiliz çatışması görülmekte ve Mustafa Kemal etrafında şekillenen Anadolu hareketinin askeri ve siyasi yönleri değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Milli Mücadele , yabancı gazeteciler , Berthe Georges Gaulis , Türk siyasi tarihi , Mustafa Kemal

Book Review: Berthe Georges Gaulis, Çankaya Evenings, Örgün Publication, Istanbul 2007, 530 pages, ISBN: 978-975-7651-58-1.

Öz

This study aims to review the book Çankaya Evenings by French journalist Berthe Georges Gaulis. The book consists of two volumes under the titles Turkish Nationalism and Ankara and Istanbul, London: Mustafa Kemal and British Policy in the East. Gaulis lived in Istanbul beginning from 1896 as a correspondent for Le Temps. Following the sudden death of her husband, she continued his profession. She was one of the substantial figures who presented observations about late Ottoman Empire, World War I and Turkish National Struggle to both Turkish and French audiences. She was the first foreign female journalist to meet Mustafa Kemal Pasha. Gaulis defended the legitimacy of the Anatolian movement and advocated for Turkish-French friendship. She believed that the Anatolian movement would also impact French colonies and that France should shape its policies accordingly. In this context, she frequently corresponded with Marshal Lyautey, the French Governor-General of Colonies, particularly concerning the protection of French interests in North Africa, especially in Morocco. Some of these letters, published in this book, highlight the Franco-British conflict following the occupation of Istanbul on March 16, 1920, and assess the military and political dimensions of the Anatolian movement, which revolved around Mustafa Kemal.

Anahtar Kelimeler

Turkish Independence Movement , Foreign journalists , Berthe Georges Gaulis , Turkish political history , Mustafa Kemal

Kaynakça

• Aslan, Yavuz. Birinci Doğu Halkları Kurultayı. İstanbul: Kaynak Yayınları, 2007.
• Çelik, Aliye Pekin ve Kocabıyıkoğlu, Zeynep (der.). Berthe Georges Gaulis’den Mektuplar: Bir Fransız Gazetecinin Türkiye ve Ortadoğu İzlenimleri. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 2021.
• Gaulis, Berthe Georges. Çankaya Akşamları. çev. Türkan Andaç. İstanbul: Örgün Yayınevi, 2007.
• Kansu, Mazhar Müfit. Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2022.
• TBMM Albümü (1920-2010), Ankara: TBMM Genel Sekreterliği, 2010, Cilt 1, s. 213. Erişim 29 Kasım 2024. https://www.tbmm.gov.tr/TBMM_Album/Cilt1/index.html