Oğuzname Geleneğinin Dört Özgün Örneği

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 82 - 92, 30.11.2025

Atamurat Shagulyyev

https://doi.org/10.47437/esogutd.1775698

Öz

Bu çalışma, Türkmen edebiyatının önemli bir bileşeni olan Oğuzname geleneğini ve onun tarihsel, kültürel ve edebi önemini incelemeyi amaçlamaktadır. Oğuznameler, Oğuz Han ve soyunu konu alan, ataların yaşam tarzını, ahlaki değerlerini ve toplumsal örgütlenmesini yansıtan eserler olarak Türkmen kültüründe merkezi bir rol oynamaktadır. Çalışmada, Raşidüddin, Salur Baba Gulalyoğlu ve Abdulgazi Han gibi tarihçiler ile Nurmuhammet Andalib ve Dana Ata Abulkhan gibi şairlerin eserleri üzerinden Oğuzname geleneğinin farklı dönemlerdeki biçim ve içerik değişimleri ele alınmıştır. Ayrıca, Oğuznamelerin Türkmen toplumu üzerindeki etkisi, tarihî bilginin aktarımındaki rolü ve edebî anlatım tekniklerindeki özgünlükleri tartışılmıştır. Araştırma, Oğuznamelerin yalnızca Türkmen halkının değil, aynı zamanda insan kültür mirasının önemli bir hazinesi olduğunu vurgulamakta ve bu eserlerin korunmasının önemine dikkat çekmektedir. Bu bağlamda çalışma, hem edebiyat tarihine hem de kültürel miras çalışmalarına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Oğuzname , Turkmen tarihi , Edebiyat geleneği , Kültürel miras , Tarihî kaynak.

Four Originals of Oguznama Fashion

Öz

This study aims to examine the Oghuzname tradition, a significant component of Turkmen literature, and its historical, cultural, and literary importance. The Oghuznames focus on Oghuz Khan and his descendants, reflecting the lifestyle of ancestors, moral values, and social organization within Turkmen culture. The research analyzes the works of historians such as Rashid al-Din, Salur Baba Gulalyoglu, and Abdulgazi Khan, as well as poets like Nurmuhammet Andalib and Dana Ata Abulkhan, highlighting the variations in form and content of Oghuznames across different periods. Furthermore, the study discusses the influence of Oghuznames on Turkmen society, their role in the transmission of historical knowledge, and the unique literary techniques employed. The research emphasizes that Oghuznames constitute not only a vital heritage for the Turkmen people but also a valuable treasure of human cultural history. Consequently, the study contributes to both literary history and the preservation of cultural heritage.

Anahtar Kelimeler

Oghuzname , Turkmen history , Literary tradition , Cultural heritage , Historical sources.

Kaynakça

• Gajarowa E. 1992, Şejereýi teräkime. — Aşgabat: Ylym. Saryýew A. 2009, Edebiýar. Orta mekdepleriň VIII synpy üçin synag okuw kitaby. — Aşgabat: Türkmen döwlet neşirýat gullugy.
• Fikret T. 1993, № 5. “Oguznamanyň” gazan nusgasy.// Türkmen dili we edebiýaty. — Aşgabat: Kösäýew M. 1990, Gorkut ata. – Ashgabat: Turkmenistan.
• Hydyrow Y., Ylýasow Ö. 1980, Mahmyt Kaşgarlynyň “Diwany lugat et-türk” kitabynyň edebi elementleri. – Çärjew. Halimow N. 1990, Oguznama. – Ashgabat: Turkmenistan.
• Godarow R. Oguznama. 2001. — Aşgabat: Türkmenistastan Milli golýazmalar instituty.
• Nurmuhammet Andalyp. 2011, Goşgular we poemalar. – A: Türkmen döwlet neşirýat gullugy.
• Gerey A. 2011. Türkmen edebiýatynyň taryhynda «Oguznama» sýužeti. Internet information. 1 – 9 p.