-

Öz

It needs to be determined and known what are triggered and influenced factors for violence to prevent violence occurring in sports, especially football. This study aims to explain the issues for media, one of the elements mentioned, how affect and direct the actors in sports. In this context, there was analyzed violence and aggression in sports, the psychological causes of violence, violence in sports and sizes, elements of violence in sports, the media and their impact on violence in sports and with the samples. There has tried to put out how feed the severity of the news in media. They are being treated irresponsibly publishing and legitimize violence are mentioned. For these reasons, the study aims to look critically, from a perspective, unprevented and increasingly role of the media in violence from the past to the present in sports, especially football

Anahtar Kelimeler

• -

SPORDA ŞİDDET VE MEDYA ETKİSİ: BİR MAÇIN ANALİZİ

Öz

Sporda özellikle futbolda meydana gelen şiddet olaylarını önleme adına şiddeti tetikleyen ve etkileyen unsurların neler olduğunu bilinmesi ve tespit edilmesi gerekir. Bu çalışma bahse konu unsurlardan biri olan medyanın sporun içinde bulunan aktörleri nasıl etkilediği ve yönlendirdiği konularını açıklamayı hedeflemektedir. Bu kapsamda sporda şiddet ve saldırganlık, şiddetin psikolojik nedenleri, sporda şiddet ve boyutları, sporda şiddetin unsurları, bunlardan medya ve sporda şiddete etkisi ve örneklerle analiz edilmiştir. Medyada yer alan haberlerin şiddeti nasıl beslediği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bunları yayınlarken sorumsuzca davranılmasından ve şiddet olaylarını meşrulaştırmasından bahsedilmiştir. Bu nedenlerle de çalışma, sporda özellikle futbolda geçmişten bugüne önlenemeyen ve giderek artan şiddet olaylarında medyanın rolüne eleştiriyel bir bakış açısıyla bakmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Spor, Şiddet, Medya, Seyirci, Güvenlik

Kaynakça

1. Acet, Mehmet, (2001), Futbol Seyircisini Fanatik ve Saldırgan Olmaya Yönelten Sosyal Faktörler, Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
2. Acet, Mehmet, (2005), Sporda Saldırganlık ve Şiddet, İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
3. Alav, Orhan, (2001), Yerel Kitle İletişim Araçlarının Kamuoyu Oluşumuna Etkisi (Isparta Örneği), Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
4. Arıkan, Yusuf ve Çelik, Oktay, (2007), “Futbolda Şiddet ve Polis”, Polis Bilimleri Dergisi, C.9, S.1-4, ss.109-132.
5. Arkonaç, S.A., (1998), Psikoloji: Zihin Süreçleri Bilimi, (İkinci Baskı), İstanbul: Alfa Basımevi.
6. Ayan, Sezer, (2006), “Şiddet ve Fanatizm”, C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 7(2),Temmuz, ss.191-209.
7. Başoğlu, C., (1998), Saldırganlık Davranışının Biyolojik Belirleyicilerinin Araştırılmasına Yönelik Bir Çalışma, İstanbul: T.C. Genelkurmay Başkanlığı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği Uzmanlık Tezi.
8. Bayram, Adem, (2011), Futbol Seyircilerinin Taraftarlık ve Şiddet İfadelerine Yaklaşımlarının İncelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi,Ankara: Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı. Beşyıldız, Turgay, (2014), Taraftarlık uğruna ölmüşlerdi.. .http://www.haber61.net/author_article_print.php?id=1119. Erişim: 29.06.2014.

9. Boniface, P., (2007), Futbol ve Küreselleşme, (Birinci Baskı), (Çev. Yerguz İ.), İstanbul: NTV Yayınları 5.
10. Bulut, Birsen, (2012), Takım ve Bireysel Sporlarda 14-18 Yaş Sporculara Uygulanan Şiddetin Boyutlarının Araştırılması, Yüksek Lisans Tezi, Bursa: Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
11. Çağlayan, Hakan Salim, (2003), Futbol Seyircisinin Sosyo-Ekonomik Kültürel Yapısının Şiddet Eğilimindeki Rolü (Konyaspor Örneği), Yüksek Lisans Tezi, Konya: Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
12. Çepe, Kubilay, (1992), Futbol Müsabakalarında Seyircilerin Saldırganlıkları Ve Şiddet Sebepleri Üzerine Bazı Araştırmalar, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
13. Çolakoğlu, T., (2000), Sporun Topluma Yaygınlaştırılmasında Medyanın Etkisi (Güreş Örneği), Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı.
14. Dervent, F., (2007), Lise Öğrencilerinin Saldırganlık Düzeyleri ve Sportif Aktivitelere Katılımla İlişkisi, Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
15. Dilek, H., (2002), Mahallenin En Şık Ağabeyleri, İstanbul: Babil Yayınları.
16. Doğan, İsmail, (1994), “Bir Altkültür Olarak Ankara Yüksel Caddesi Gençliği”, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, 26 (1): 107-129.
17. Dünya Sağlık Örgütü, (2002),World Report On Violence And Health, (Edited by Etienne G. Krug, Linda L. Dahlberg, James A. Mercy, Anthony B. Zwi and Rafael Lozano), Geneva.
18. Ergil, Doğu, (2001), “Şiddetin Kültürel Kökenleri”, Bilim ve Teknik Dergisi, Şubat, ss.40-41.
19. Erkal, Mustafa. E.; Güven, Özbay ve Ayan, Dursun, (1998), Sosyolojik Açıdan Spor (Üçüncü Baskı), İstanbul: Der Yayınları.
20. Fişek, Kurthan, (1998), Devlet Politikası ve Toplumsal Yapıyla İlişkileri Açısından Spor Yönetimi, Ankara: Bağırgan Yayımevi.
21. Fişekçioğlu, Bülent; Özdağ, Selçuk; Duman, Savaş ve Atalay, Ahmet, (2010), “Futbolda Şiddet ve Yasal Karşı Tedbirler”, Türkiye Kickboks Federasyonu Spor Bilimleri Dergisi, Cilt: 3(2) Temmuz, ss.12-27.
22. Göksu, Muzaffer Emin, (2001), Şiddetin Sosyal ve Psikolojik Bir Analizi, Umran, Mart, ss.39-43.
23. Gümüş, Adnan, (2 Temmuz 2000), Holiganizm Aşılabilir mi?,Radikal Gazetesi.
24. Habertürk, (27 Eylül 2013). Fenerbahçe Taraftarının Ölüm Nedeni Belli Oldu, http://www.haberturk.com/gundem/haber/881277-fenerbahce-taraftarinin-olum- nedeni-belli-oldu, Erişim: 29.06.2014.
25. Harleigh, B.T., (1964), Sosyal Grup Çalışması: Prensipler ve Tatkibatı, (Çev. Ulusoy N.), Ankara: Gürsoy Basımevi. Hürriyet, (22 Şubat 1999), M. Ali Atamıyor,http://webarsiv.hurriyet.com.tr/1999/02/22/98200.asp, Erişim: 29.06 2014. Yılmaz: Yamyam Aldık Gol
26. İnam, Ahmet, (2001), “Şiddeti Anlamak”, Bilim ve Teknik Dergisi, Sayı 39, ss.46-47.
27. Karagözoğlu, Cengiz ve Ay, Mungan Serap, (1999), “Futbol Seyircisinde Saldırganlık Eğilimleri: İstanbul Örneği”, Hacettepe Üniversitesi Futbol Bilim ve Teknoloji Dergisi, 6 (3), ss.3-31.
28. Katırcı, Hakan, (2012), “Sporda Halkla İlişkiler ve Medyanın Rolü”, Spor ve Medya İlişkisi,(Editör: N. Serdar Sever), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını No: 2656, ss.38-62.
29. Kayaoğlu, Aysel Gürel, (2000), Futbol Fanatizmi, Sosyal Kimlik ve Şiddet: Bir Futbol Takımının Taraftarlarıyla Yapılan Çalışma, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
30. Koruç, Z. ve Bayar, P., (1989), Sporun Kişilik Üzerine Etkileri, Ankara: Sesam Arşivi Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Yayınları, 33.
31. Kozanoğlu, Can, (1990), Türkiye’de Futbol “Bu Maçı Alıcaz”, İstanbul: Kıyı Yayınları.
32. Milliyet, (2004), 90 Dakika Uğruna Bir Ömür, http://www.milliyet.com.tr/---dakika-ugruna- bir-omur/spor/haberdetayarsiv/22.11.2004/95752/default.htm, Erişim: 29.06.2014.
33. Öğütülmüş, S., (1995), Liselerde Şiddet ve Saldırganlık, Yayınlanmamış Araştırma Raporu, A. Ü. Eğitim Bilimleri Fakültesi, Ankara.
34. Özbaydar, Sabri, (1983), İnsan Davranışlarının Sınırları ve Spor Psikolojisi,İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi.
35. Özmaden, Murat ve Yıldıran, İbrahim, (2003), “Futbola İlişkin Dışsal Etkenlerin Seyirci Saldırganlığı Üzerindeki Etki Düzeylerinin Araştırılması”, Beden Eğitimi ve Sporda Sosyal Alanlar Kongresi Bildiriler Kitabı, 10-11 Ekim, Ankara: Belge Matbaacılık, ss.188-198.
36. Özsoy, Selami, (2011), “Spor Gazetelerinin Başlıklarında Militarist ve Şiddet İçerikli Metaforlar”, Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, Sayı:1 (Mart), ss.88-114.
37. Öztürk, Füsun, (1998), Toplumsal Boyutlarıyla Spor, Ankara: Bağırgan Yayımevi.
38. Rona, M. Şükrü, (2003), Futbol Müsabakalarında Şiddet Olaylarına Karışarak Adli Kayıtlara Geçen Seyircilerin Psiko-Sosyal Analizleri Üzerine Bir Araştırma, Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
39. Sert, Mahmut, (2000), Gol Atan Galip, Futbola Sosyolojik Bir Bakış (1. Baskı), İstanbul: Bağlam Yayınları.
40. Şahan, Hasan, (2001), Türkiye de Spor Yazarlığı ve Futbol Kamuoyu Üzerine Etkileri, Yüksek Lisans Tezi, Konya: Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
41. Şahan, Hasan ve Çınar, Vedat, (2004), “Kitle İletişim Araçlarının Spor Kamuoyu Üzerine Etkisi”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 12, ss.313-322.
42. Şahin, Murat Hacı, (2003), Sporda Şiddet ve Saldırganlık, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
43. Talimciler, Ahmet, (2003), Türkiye’de Futbol Fanatizmi ve Medya İlişkisi: Fanatik ve Fotomaç Gazeteleri Örneğinden Hareketle Türkiye Futbol Medyası, İstanbul: Bağlam Yayınları.
44. Tuncel, Semiyha ve Tuncel, Fehmi, (2010), “Yazılı Spor Basınında Etik”, 11. Uluslararası Spor Bilimleri Kongresi, Bildiri Kitabı, 10-13 Kasım 2010, Antalya.
45. TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), (2005), Türk Sporunda Şiddet, Şike, Rüşvet ve Haksız Rekabet İddialarının Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan (10/63, 113, 138, 179, 228) Esas Numaralı Meclis Araştırması Komisyonu Raporu, Ankara, S. Sayısı: 956.
46. TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), (2011), Spor Kulüplerinin Sorunları ile Sporda Şiddet Sorununun Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu Raporu, Ankara, S. Sayısı: 733.
47. Tiryaki, Şefik, (1996), Spor Yapan Bireylerin Saldırganlık Düzeylerinin Belirlenmesi: Takım ve Bireysel Sporlar Açısından Bir İnceleme, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mersin: Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
48. Tükenmez, Metin, (2009), Toplumbilim ve Spor, 1. Basım, İstanbul: Kaynak Yayınları.
49. Türk Dil Kurumu. (2014). Algı, Kitle, http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com, Erişim: 28.06.2014.
50. Ulus, Selma, (2013), Bir Derbi Cinayetinin Ardından: Futbolda Şiddetin Türk Basınında Temsili Üzerine http://globalmediajournaltr.yeditepe.edu.tr/makaleler/GMJ_7._sayi_Guz_2013/pdf/Ul us.pdf, (Erişim Tarihi: 01.07.2014).
51. Ünsal, Artun, (1996), Genişletilmiş Bir Şiddet Tipolojisi, Cogito Dergisi, Sayı: 6-7, ss.29-36.
52. Voigt, Dieter, (1998), Spor Sosyolojisi, (Çev: Ayşe Atalay), İstanbul: Alkım Yay.
53. Yetim, Azmi, (2011) Sosyoloji ve Spor, Ankara: Berikan Yayınevi.
54. Yüksel, Mustafa, (2006), (http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=268113&title= turk-spor-medyasi-edebiyatciliga-soyundu&haberSayfa=0, Erişim Tarihi: 02.07.2014).