Araştırma Makalesi

AHMEDÎ’NİN “İSKENDERNÂME”SİNDE EDEBÎ SAVAŞ TASVİRLERİ

Cilt: 6 Sayı: 1 23 Mart 2023
PDF İndir

AHMEDÎ’NİN “İSKENDERNÂME”SİNDE EDEBÎ SAVAŞ TASVİRLERİ

Öz

Ahmedî’nin İskendernâme isimli eseri her ne kadar Makedonyalı Büyük İskender’in efsanevî hayatı hakkında bilgiler içeren ansiklopedik bir eser olsa da Firdevsî ve Nizâmî’nin eseri örnek alınarak Türk bir şair tarafından kaleme alınmış bir eserdir. Dolayısıyla içerisinde Türk’e ait üslup özelliklerini barındırmaktadır. İskendernâme’deki edebî savaş tasvirlerinin incelendiği bu çalışmada, genel olarak savaş/harp edebiyatı hakkında bilgiler verildikten sonra savaş sebepleri, bir savaşçıda bulunması gereken özellikler, savaş öncesi hazırlıkla ilgili tasvirler, savaş esnası hakkında yapılan tasvirler ve savaş sonrası tasvirler üzerinde durulmuştur. Eserde savaş meydanı, savaşılan halklar, savaş teçhizatı ve ganimetler gibi çeşitli konularda bilgiler bulunmaktadır. Bu sebeple eser, savaş/harp edebiyatı ürünü olarak değerlendirilmiştir. Savaş sebepleri ve savaş tasvirleri eserden seçilen çeşitli beyitler vasıtasıyla açıklanmıştır. Tabii ki eserdeki savaş sebepleri bu yazıdakilerle sınırlı değildir. Burada eserde sıklıkla yer alan sebeplere ve tasvirlere yer verilmiştir. Yine aynı biçimde bir savaşçıda bulunması gereken özellikler de beyitlerde yer alan bilgilerden elde edilmiştir. Savaş tasvirlerinin ele alındığı kısımda ise şairin kelime seçimleri ve tasvirleri incelenmiş, beyitler gerekli görüldüğü yerlerde açıklanmıştır. Bu çalışma ile bir savaş/harp edebiyatı ürünü olarak değerlendirilen İskendernâme’deki savaş sahnelerinin anlatımında şairin anlatım biçimi ortaya konmaya çalışılmıştır. Şair, savaş öncesi tasvirler, savaş esnası hakkında tasvirler ve savaş sonrasındaki tasvirlerin anlatımında farklı bir yol izlediği için konu ayrı başlıklar altında izah edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Savaş edebiyatı, İskendernâme, Ahmedî, tasvir, Büyük İskender

Kaynakça

  1. AKÇAY, Hasan (1999). Ahmedî’nin İskender-nâme’si (transkripsiyonlu metin). Şanlıurfa: Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  2. AKDOĞAN Yaşar, KUTSAL, Nalan (2019). İskendernâme. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları.
  3. AKYOL, İbrahim (2017). “Harp Edebiyatı-Mersiye İlişkisi ve Çankırılı Mecbur Efendi’nin Bir Mersiyesi”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 5(2), 153-162.
  4. ASLAN, Nursan (2010). Ahmedî İskender-nâme (1-1102 beyit) (dil incelemesi-metin-gramatikal dizin). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  5. AYVERDİ, İlhan (2010). Misalli Büyük Türkçe Sözlük. İstanbul: Kubbealtı Neşriyat.
  6. BOZOK, Emrah; ŞAHİN, Ahmet Metehan; IŞIK, Utku; YILDIZ, Murat; KÖRPE, Hüseyin (Ed.). (2023). Türk Harp Dili ve Edebiyatı Sempozyumu Bildiri Kitabı 21-22 Haziran 2022. Ankara: Milli Savunma Üniversitesi Yayınları.
  7. ÇALIŞKAN, Zeynep (2019). Ahmedî İskender-nâme (2940-3926 beyit) (dil incelemesi-metin-gramatikal dizin). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
  8. DANKOFF, Robert (2020). İskendernâme İnceleme-Tenkitli Metin Cilt 1-2. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Yayınları.
  9. DAŞCIOĞLU, Yılmaz (Ed.). (2016). Uluslararası Savaş ve Edebiyat Sempozyumu Bildiriler Kitabı 16-18 Aralık 2014. Sakarya: Sakarya Üniversitesi Basımevi.
  10. DEMİRBİLEK, Salih (2000). Ahmedi’nin İskendername Adlı Eseri Üzerinde İnceleme (ses bilgisi-şekil bilgisi-cümle bilgisi) Metnin Transkripsiyonu, Sözlük Çalışması. Edirne: Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Kaynak Göster

APA
Uğur, A. (2023). AHMEDÎ’NİN “İSKENDERNÂME”SİNDE EDEBÎ SAVAŞ TASVİRLERİ. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], 6(1), 274-296. https://doi.org/10.58659/estad.1258044
AMA
1.Uğur A. AHMEDÎ’NİN “İSKENDERNÂME”SİNDE EDEBÎ SAVAŞ TASVİRLERİ. ESTAD. 2023;6(1):274-296. doi:10.58659/estad.1258044
Chicago
Uğur, Ahmet. 2023. “AHMEDÎ’NİN ‘İSKENDERNÂME’SİNDE EDEBÎ SAVAŞ TASVİRLERİ”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 6 (1): 274-96. https://doi.org/10.58659/estad.1258044.
EndNote
Uğur A (01 Mart 2023) AHMEDÎ’NİN “İSKENDERNÂME”SİNDE EDEBÎ SAVAŞ TASVİRLERİ. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 6 1 274–296.
IEEE
[1]A. Uğur, “AHMEDÎ’NİN ‘İSKENDERNÂME’SİNDE EDEBÎ SAVAŞ TASVİRLERİ”, ESTAD, c. 6, sy 1, ss. 274–296, Mar. 2023, doi: 10.58659/estad.1258044.
ISNAD
Uğur, Ahmet. “AHMEDÎ’NİN ‘İSKENDERNÂME’SİNDE EDEBÎ SAVAŞ TASVİRLERİ”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 6/1 (01 Mart 2023): 274-296. https://doi.org/10.58659/estad.1258044.
JAMA
1.Uğur A. AHMEDÎ’NİN “İSKENDERNÂME”SİNDE EDEBÎ SAVAŞ TASVİRLERİ. ESTAD. 2023;6:274–296.
MLA
Uğur, Ahmet. “AHMEDÎ’NİN ‘İSKENDERNÂME’SİNDE EDEBÎ SAVAŞ TASVİRLERİ”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], c. 6, sy 1, Mart 2023, ss. 274-96, doi:10.58659/estad.1258044.
Vancouver
1.Ahmet Uğur. AHMEDÎ’NİN “İSKENDERNÂME”SİNDE EDEBÎ SAVAŞ TASVİRLERİ. ESTAD. 01 Mart 2023;6(1):274-96. doi:10.58659/estad.1258044