Araştırma Makalesi

SARF İLMİNİN TARİHÇESİ VE BAZI ARAP DİL İLİMLERİYLE ETKİLEŞİMİ

Cilt: 7 Sayı: 1 30 Mart 2024
PDF İndir

SARF İLMİNİN TARİHÇESİ VE BAZI ARAP DİL İLİMLERİYLE ETKİLEŞİMİ

Öz

Arap gramerinin iki temel dayanağını oluşturan sarf ve nahiv ile ilgili yapılan ilk ciddi çalışmalar, II/VIII. asırda başlamıştır. İlk başlarda Irak’ın Basra şehrinde başlayan Arap dili çalışmaları daha sonra adını bu şehirden alan dil mektebinde ve onun ardından kurulan Kufe ve Bağdat mekteplerinde yetişen dilcilerce devam ettirildi. Yakın münasebeti dolayısıyla başlangıçta sarf ilminin kapsamına giren konulara nahiv kitaplarının sonunda yer verilirken; III/IX. asrın sonlarından itibaren söz konusu konular nahivden ve diğer dil bilim dallarından ayrı olarak tasnif edilmeye başlanmış ve ondan sonra “ṣarf/et-taṣrīf” gramerin sadece kelime bilgisini kapsayan bölümünü ifade eden bir nitelik kazanmıştır. Arap dili çalışmaları IV/X. asırdan itibaren Endülüs ve Mısır dil mekteplerinde sürdürülmüştür. Bu okullarda yetişen dilciler, diğer dil bilim dallarında yaptıkları çalışmaların yanı sıra sarf alanında kaleme aldıkları müstakil eserlerle bu ilmin gelişmesine ve metodolojisini tamamlamasına katkıda bulunmuşlardır. Osmanlılar döneminde medreselerde diğer ilimlerin yanında ayrı bir önemi haiz olan sarf alanında birçok eser kaleme alınmış ve bu eserler yıllarca medreselerde okutulmuştur. Günümüzde de başta Türkiye olmak üzere Arap-İslam dünyasında ve Batı’da sarf ilmi üzerinde birçok modern çalışmanın yapıldığı görülmektedir. Bu çalışmamızda sarf ilminin tarihçesi, tekâmül süreci ve diğer Arap ilimleriyle münasebeti incelenmiştir. Ayrıca sarfın Arapça öğretiminde ve dinî-edebî metinlerin anlaşılmasındaki önemi üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler

ARAPÇA,, SARF,, İŞTİKAK, DİL, DİLBİLİM, İLİŞKİ

Destekleyen Kurum

MCBÜ İlahiyat

Proje Numarası

yok

Teşekkür

Makalemizle ilgilendiğiniz için teşekkürler!

Kaynakça

  1. ABDUTTEVVĀB, Ramaḍān (1999). Fuṣūlun fī fıḳhi’l-luġati’l-Arabiyye, el-Ḳahire: Mektebetu’l-Ḫancī.
  2. ANṢĀRĪ, Mahmūd Şekīb (1384 Güz). “İştḳāḳ ve vāje sāzī der zeban-i Arabī”, Mecelle-i Ancumen-i İrānī-i Zebān ve Edebiyāt-i Arab, Yıl: 1, Sayı: 3, 149-162.
  3. AVDĪ, Sirācuddīn Osman (1386). Mizānu’ṣ-ṣarf, (nşr. ‘Abdulmecīd Murādzehī Ḫāşī), Zāhidān: Fārūḳ-ı A‘zam.
  4. AYDIN, Bünyamin (2023). Arap Dilinde Lafız-Mana İlişkisi, İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.
  5. BAKIRCI, Selami; DEMİRAYAK, Kenan (2001). Arap dili grameri tarihi, Erzurum: AÜFEF yayını.
  6. BUḪDŪD, Bahāuddīn (1988). el-Madḫalu’ṣ-ṣarfī, Beyrut: el-Muessesetu’l-Câmi‘yye li’d-Dirāsāt ve’n-Neşr ve’t-Tevḍī‘.
  7. CĀMĪ, Nureddîn Abdurrahmân (2012). Ṣarfu’l-lisān, (thk. Muhammed Nāderī) Tahran: Dāru’l-‘İlm.
  8. CURCĀNĪ, Ebū’l-Hasan Ali b. Muhammed el-Husaynī (1382). Ṣarf-i mīr hemrāh bā ṣarf-i mīr-i Şāh Veliyyullah ed-Dihlevī, nşr. Abdulmecīd Murādzehī-i Ḫāşī, Zāhidān: Fārūḳ A‘zam.
  9. el-CURCĀNĪ, Abdulḳāhir b. Abdirrahmān (1995). el-‘Umud: Kitābun fi’t-ṭaṣrīf, (thk. el-Bedrāvī Zehrān), Ḳahire: Dāru’l-Maarif.
  10. el-CURCÂNÎ, Abdulkâhir b. Abdirrahmān (1987). Kitābu’l-miftāḥ fi’ṣ-ṣarf, (thk. Ali Tevfīḳ el-Ḥamed), İrbid: Dāru’l-Emel.

Kaynak Göster

APA
Asım, M. S. (2024). SARF İLMİNİN TARİHÇESİ VE BAZI ARAP DİL İLİMLERİYLE ETKİLEŞİMİ. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], 7(1), 52-73. https://doi.org/10.58659/estad.1431258
AMA
1.Asım MS. SARF İLMİNİN TARİHÇESİ VE BAZI ARAP DİL İLİMLERİYLE ETKİLEŞİMİ. ESTAD. 2024;7(1):52-73. doi:10.58659/estad.1431258
Chicago
Asım, Mohammad Shakib. 2024. “SARF İLMİNİN TARİHÇESİ VE BAZI ARAP DİL İLİMLERİYLE ETKİLEŞİMİ”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 7 (1): 52-73. https://doi.org/10.58659/estad.1431258.
EndNote
Asım MS (01 Mart 2024) SARF İLMİNİN TARİHÇESİ VE BAZI ARAP DİL İLİMLERİYLE ETKİLEŞİMİ. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 7 1 52–73.
IEEE
[1]M. S. Asım, “SARF İLMİNİN TARİHÇESİ VE BAZI ARAP DİL İLİMLERİYLE ETKİLEŞİMİ”, ESTAD, c. 7, sy 1, ss. 52–73, Mar. 2024, doi: 10.58659/estad.1431258.
ISNAD
Asım, Mohammad Shakib. “SARF İLMİNİN TARİHÇESİ VE BAZI ARAP DİL İLİMLERİYLE ETKİLEŞİMİ”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 7/1 (01 Mart 2024): 52-73. https://doi.org/10.58659/estad.1431258.
JAMA
1.Asım MS. SARF İLMİNİN TARİHÇESİ VE BAZI ARAP DİL İLİMLERİYLE ETKİLEŞİMİ. ESTAD. 2024;7:52–73.
MLA
Asım, Mohammad Shakib. “SARF İLMİNİN TARİHÇESİ VE BAZI ARAP DİL İLİMLERİYLE ETKİLEŞİMİ”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], c. 7, sy 1, Mart 2024, ss. 52-73, doi:10.58659/estad.1431258.
Vancouver
1.Mohammad Shakib Asım. SARF İLMİNİN TARİHÇESİ VE BAZI ARAP DİL İLİMLERİYLE ETKİLEŞİMİ. ESTAD. 01 Mart 2024;7(1):52-73. doi:10.58659/estad.1431258