ŞEYH MUHAMMED HÂMİD’İN MENSUR AKÂİD-NÂMESİ: RİSÂLE-İ MECİDİYYE

Türk edebiyatı tabiatı gereği içerisinde dini, ahlaki ve edebi birçok esere yer vermiştir. Bu eserlerden kimileri kendilerini geleceğe taşımayı başarmış kimileri ise günümüze ulaşamamıştır. Bugün erişebildiğimiz eserlerden birisi de Risâle-i Mecidiyye adıyla yazılmış akâ’ide (iman ve inanç esasları) dair dini içerikli bir risâledir. Risâle-i Mecidiyye, 19. yüzyılda Şeyh Muhammed Hâmid Efendi (ö.1854) tarafından mensur olarak telif edilmiş akâ’id risâleleri arasında gösterilebilir. Bu eser; Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi’nde 171-5080 numaralı İrade-Meclis-i Vâlâ bölümünde yer almaktadır. Eser, 21 varak olup talik yazıyla kaleme alınmıştır. Eser, mukaddime bölümünden sonra toplam üç babtan meydana gelmektedir. Hatime bölümü ile eser son bulmaktadır. Genel olarak her babta iman hakkında çeşitli konulara yer verilmiştir. Ayrıca şairin ve beş-arka ceddini, eserin adını, eserin neden telif edildiğini de bu yapıtın içerisinde bulmak mümkündür. Açıklamış olduğu dini konulara dair bilgiler ve örnekler vermekle birlikte bunlara muhalif olan mezhep görüşlerini de ortaya koyması bakımından muteberdir. Şairin çeşitli ilim dallarına vakıf olduğu birçok şairden de etkilendiği görülmektedir. İman, akâ’id, inanç ile ilgili kapsamlı bir söz hazinesine de sahiptir. Kelam ilminin alanı olduğu kadar edebiyatında konusu olan bu eser, yazıldığı dönem toplumunun inanç yapısını göstermesi ve toplumumuzun geçmişte itikadi konulara nasıl baktığını ortaya koyması bakımından önemlidir. Bu çalışmada; mensur olarak yazılmış Risâle-i Mecidiyye adlı akâ’id risâlesi tanıtılarak eserin muhtevası ve şair hakkında ayrıntı bilgi ortaya konulmaya çalışılmıştır.