TÜRK İSLAM EDEBİYATINDA TASAVVUFÎ İMGELER BAĞLAMINDA SEZAİ KARAKOÇ ŞİİRLERİ

İmge, dilin standart kullanımlarının dışında, çağrışım yoluyla farklı anlam pencereleri aralayan ve anlam katmanları oluşturan dilsel bir yapıdır. İmgesel kullanımlar, kelimelerin anlam sınırlarını zorlaması ve anlatıma yeni imkanlar tanıması açısından dile zenginlik katmasının yanı sıra bir şairin üslup özelliği ile hayal dünyası, zihin yapısı ve düşünce sistemini ortaya koyması açısından da önemlidir. Modern Türk edebiyatında özellikle İkinci Yeni ile birlikte şiir dili üzerine yapılan tartışmalarda imge meselesi öne çıkar. Bu dönemde şiirini kurmaya başlayan Sezai Karakoç da hem teorik tartışma boyutuyla hem de yarattığı şiiri ile bu meseleye kafa yorar. Şiirde imge kullanımını savunan ve ilk şiirleri itibariyle İkinci Yeni’ye daha yakın bir şiir üslubu benimseyen Karakoç, imgeye yüklediği araçsallık açısından kendi poetik tavrını da belirlemiş olur. Sezai Karakoç, imgeci bir şiir oluşturmasına rağmen anlam meselesini hiçbir zaman göz ardı etmemiştir. Karakoç, düşünür ve siyasi bir aktör olarak İslam medeniyetinin yeniden ayağa kalkmasını savunduğu diriliş düşüncesini, şiirlerinde poetik imkanlarının el verdiği ölçüde ele alır. Özellikle uzun şiirlerinde, kullandığı imgelerle gelenek arasında bir bağ kurmaya çalışır. Şiirde özellikle Türk İslam edebiyatının inceleme alanına giren tasavvufî şiirlerde imge önem arz etmektedir. Bu çalışmada Karakoç’un şiirlerinde tasavvufla ilgili imgelerin kapladığı yer tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma kapsamında Karakoç’un Gün Doğmadan adlı eserinde yer alan toplu şiirleri esas alınmış ve bu şiirler tasavvufî imgeler açısından incelenmiştir. Çalışmada özellikle Karakoç’un hayal dünyasını ve düşüncelerini ortaya koyan belirli imgeler üzerinde durulmuştur. Bu çalışmada Sezai Karakoç’un, şiiri özelinde tasavvufla ilgisini ve şiirlerinde tasavvufu estetik bir unsur olarak imge düzeyinde nasıl kullandığını tespit etmek amaçlanmıştır.

Imagery is a linguistic structure that opens different meaning windows through association and creates layers of meaning, outside of the standard uses of language. The use of imagery adds richness to language in terms of pushing the boundaries of meaning of words and providing new possibilities for expression. In addition, images are also important in terms of revealing a poet's style, imagination, mindset and thought system. In modern Turkish literature, especially with the Second New, the issue of imagery comes to the fore in discussions on the language of poetry. Sezai Karakoç, who began to compose his poetry during this period, also pondered this issue both in terms of theoretical discussion and in the poetry he created. Karakoç, who advocated the use of imagery in poetry and adopted a poetic language closer to the Second New in his early poems, determined his own poetic attitude in terms of the instrumentality he attributed to imagery. Despite creating an imagist poem, Sezai Karakoç never ignored the issue of meaning. As a thinker and political actor, Karakoç also addresses the idea of resurrection, which he advocates for the revival of Islamic civilization, in his poems to the extent that the poetic possibilities of poetry allow. He tries to establish a connection between the images he uses, especially in his long poems, and tradition. In this study, an attempt has been made to determine the place occupied by images related to Sufism in Karakoç’s poems. Karakoç’s collected poems titled Gün Doğmadan were taken as the basis for the study and these poems were scanned in terms of Sufism imagery. In particular, certain images that reveal Karakoç’s imaginary world and thoughts were emphasized in the study. In this study, it was aimed to determine Sezai Karakoç’s interest in Sufism in his poetry and how he used Sufism as an aesthetic element at the level of imagery in his poems.