KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE ŞÎRÂZE ve ANLAM ÇERÇEVESİ

Klasik şiirin dünyası, sevgilinin etrafında döner ve bu şiirde kapılar genellikle sevgiliye çıkar. Hayaller onun için kurulur; kelime ve kavramlar onu anlatmak için kullanılır. Bu şiirin malzemesi ortak olup âşık rolündeki şairler, ortak malzemeyi yeniden yorumlar; farklı hayallerin ve farklı söyleyişlerin peşinden koşarlar. Şairi ve şiiri orijinal kılan da bu farklı hayal ve söyleyişlerdir. Şairin sevgisi, acıları ve hayalleri; biricik eseri olan dîvânında ölümsüzleşir. Dîvânı dağılmaktan kurtarıp ebedî kılacak olan ise şîrâzedir. Zira şîrâzesiz bir dîvânın sayfaları dağılır, yırtılır, âşığın gönlü gibi perişan olur. Bu sebeple şairler, dîvânlarını dağılmaktan kurtarıp şiirlerini ölümsüzleştiren şîrâzeye bîgâne kalmamışlardır. Şairler, şîrâze kelimesi ile sevgilinin güzellik unsurları arasında benzetmeler yapıp onun etrafında ince hayaller kurmuşlardır. Nitekim bu makalede klasik Türk şiirinde şîrâze kelimesinin hangi anlam ve bağlamlarda nasıl kullanıldığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla ilk adımda yapılan tarama neticesinde şiirlerinde şîrâze kelimesini kullanan şairlere ait beyitler incelenmek üzere seçilerek tasnif edilmiştir. Bunun ardından şîrâze kelimesi etrafında teşekkül eden hayaller ve benzetme unsurları, ilgili örnek beyitler eşliğinde ortaya konmuştur.