Araştırma Makalesi

18.YÜZYIL ŞAİRİ LÂMİ' VE DÎVÂNI

Cilt: 8 Sayı: 3 30 Eylül 2025
PDF İndir
AR EN TR

18.YÜZYIL ŞAİRİ LÂMİ' VE DÎVÂNI

Öz

Derin bir estetik süzgeçten geçen klasik Türk edebiyatı, içinde başta divanlar olmak üzere henüz keşfedilmemiş eserler barındıran bir kültür hazinesidir. Klasik Türk edebiyatının en kıymetli eserlerini şüphesiz içinde barındırdığı manzumelerle birçok farklı konuyu çoğunlukla aruz ölçüsünün türlü kalıplarıyla okuyucusuna sunan divanlar oluşturmaktadır. Günümüze kadar sayıları yüzleri aşan divan incelenerek Latin harflerine transkribe edilmiştir. Bu divanlar, nüsha tavsifleri yapılarak dil ve muhteva gibi değişik açılardan araştırmalara konu olmuştur. Araştırmalarda divan şairlerinin hayatları hakkında bilgi almak için şair tezkirelerinden bir hayli yararlanılmaktadır. Zira içinde şairlerin biyografileri ve edebî yönleriyle ilgili malumat barındıran şair tezkireleri, özellikle 15. yüzyıldan sonra Türk edebiyatında sayıca artan bir edebî tür haline gelmiştir. Tezkirelerde söz edilen her şairin divanına ulaşılamadığı gibi edebî eserine ulaşılan pek çok şaire de tezkirelerde yer verilmediği tespit edilmiştir. Bu makalede hakkında bilgi verilecek olan Lâmiʿ ve Dîvânı da şu ana kadar yapılan birçok tezkire taramasında, tarihî kaynakta, dijital ve basılı veri tabanında söz edilmeyen ve daha önce keşfedilmeyen bir eserdir. Lâmiʿ ve Dîvânı hakkında bilgi edinmek amacıyla öncelikle 18. yüzyıldaki tezkireler taranmış, daha sonraki yüzyıllarda yazılan tezkireler, tarihî kaynaklar, birçok dijital ve basılı veri tabanı incelenmiş lakin Lâmiʿnin hayatı ve şiirleri hakkında detaylı bir bilgiye ulaşılamamıştır. Bu sebeple Dîvân'daki manzumelerden yola çıkılarak Lâmiʿnin hayatı hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Elimizde tek nüshası bulunan Dîvân, Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi Nadir ve Yazma Eserler Bölümü Türkçe Yazmaları Koleksiyonu’nda 712 yer numarasıyla kayıtlı olan yazmadır. Bu makalede Lâmiʿ ve Dîvânı tanıtılmaya çalışılmış, şiirlerinden örnekler verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Lâmiʿ , 18.yüzyıl , klasik Türk şiiri , dîvân , gazel.

Kaynakça

  1. AÇIL, Berat ve diğerleri (2022). Tenkitli Neşir Kılavuzu (Osmanlı Türkçesi Metinleri İçin), İstanbul: İSAM Yayınları.
  2. AKSOYAK, İsmail Hakkı (2015). Hayrî, Hayreddîn Lâmî Efendi, https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/hayri-hayreddin-lami-efendi, (E.T.:10.08.2025).
  3. AYDEMİR, Yaşar (2002). “Türk Edebiyatında Kaside”, Bilig, Sayı: 22, s.133-168.
  4. ÇINARCI, Mehmet Nuri (2019). Şeyhülislam Ârif Hikmet Bey, Tezkiretü’ş-şu‘arâ, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. ÇİFTÇİ, Ömer (2017). Fatîn Tezkiresi (Hâtimetü'l-Eş'âr), https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/55976,fatin-tezkiresi-pdf.pdf?0 (E.T.: 14.08.2025).
  5. DAĞLIOĞLU, Hikmet Turhan (1939). Gaziantep Meşâhiri, Gaziantep: Cumhuriyet Halk Partisi Basımevi.
  6. DİLÇİN, Cem (2005). Türk Şiir Bilgisi, Ankara: TDK Yayınları.
  7. ECE, Selami (2015). Klasik Türk Edebiyatı Araştırma Yöntemleri (I-II), Erzurum: Eser Basım Yayın Dağıtım Matbaacılık.
  8. EKİNCİ, Ramazan (2019). Faik Reşad, Eslaf-Teracim-i Ahvâl, Terâcim-i Ahvâl-i Meşâhir, İstanbul: DBY Yay.
  9. GÜZELBEY, Cemil Cahit (1961). “Lami Paşa ve Hakkında Yeni Bilgiler”, Gaziantep Kültür Dergisi, Sayı: 4, s.s.46-47.
  10. HORATA, Osman (2009). Has Bahçede Hazan Vakti, Ankara: Akçağ Yayınları.

Kaynak Göster

MLA
Süme, Rıdvan. “18.YÜZYIL ŞAİRİ LÂMİ’ VE DÎVÂNI”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], c. 8, sy 3, Eylül 2025, ss. 569-91, doi:10.58659/estad.1765109.