Araştırma Makalesi

MUABBİR KİMLİĞİYLE DİVAN ŞAİRİ: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE AŞK MERKEZLİ RÜYALAR ÜZERİNE BİR İNCELEME

Cilt: 9 Sayı: 2 5 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

MUABBİR KİMLİĞİYLE DİVAN ŞAİRİ: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE AŞK MERKEZLİ RÜYALAR ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Tarih boyunca insanlar geleceği bilme ve tahmin etme arzusunda olmuşlardır. Bu istek neticesinde fal ve astroloji gibi pek çok yola başvurmuşlardır. Rüya tabirciliği de geleceğe dair çıkarımlarda bulunma için başvurulan yöntemlerden biridir. Nübüvvetin kırk altıda biri olarak kabul edilen rüyalar İslamiyet’te önemli bir yere sahip olmuştur. Kur’ân-ı Kerim’de Hz. Yusuf’a rüyaların tabir edilmesinin öğretildiğinden (Yûsuf 12/6, 21) bahsedilmektedir. Rüyalar, âlimler tarafından üç sınıfa ayrılmıştır. Salih kişiler tarafından görülen rahmanî rüyaların tabir edilebileceği ifade edilirken şeytanî ve nefsanî rüyaların tabir edilmemesi tavsiye edilmiştir. Agâh Sırrı Levent, ilm-i-tabir-i rüyayı klasik Türk şiirinin kaynakları arasında zikretmektedir (Levend, 2017: 235). Divan şairleri gündelik hayata dair çeşitli unsurlara şiirlerinde yer vermişlerdir, bunlardan birisi de rüyalardır. Şairler gördükleri rüyaları mısralarda ele almışlar ve kimi zaman bir muabbir gibi bu rüyaları yorumlamışlardır. Çoğunlukla kendi rüyalarını ele alan şairler-az görülse de- sevgilinin rüyalarından da bahsetmişlerdir. İncelenen metinler klasik Türk şiirinde rüyaların büyük oranda aşk merkezli bir bağlamda ele alındığını göstermektedir. Bununla birlikte başka konularda rüyaların ele alındığı da görülmektedir. Tespit edilen rüyalar âşık, sevgili ve rakip özelinde incelenecektir. Aşk merkezli rüyalarda şairlerin daha çok sevgili konulu rüyalar üzerinde durdukları görülmektedir. Bu tür rüyalarda sevgilinin güzellik unsurları tek tek ele alındığı gibi bütüncül olarak da ele alınmıştır. Şairlerin gördükleri rüyalar arasında ağyar ve rakip muhtevalı rüyalar da yer almaktadır. Bu çalışmada divan şairinin muabbir kimliği ele alınacak, rüya telakkileri ortaya konulmaya çalışılacak ve şairlerin rüya tabirleri incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

Rüya tabiri, rüya, muabbir, klasik Türk şiiri, divan şiiri

Kaynakça

  1. Ahmet Talât Onay (2016). Açıklamalı Divan Şiiri Sözlüğü (Haz.: Kurnaz, Cemal) Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar ve İzahı. Berikan Yayıncılık.
  2. Akkuş, Metin (2018). Nefî Dîvânı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü.
  3. Arslan, Mehmet (2018). Mihrî Hâtun Dîvânı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü.
  4. Arslan, Mehmet (2023). Leylâ Hanım Divanı. İstanbul: Kitabevi Yayınları.
  5. Arslan, Mustafa (2020). Muhyî Dîvânı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü.
  6. Aydemir, Emrah & Özer (2019). Fatih. Fâik Reşâd-Eslâf. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü.
  7. Aydemir, Yaşar (2018). Ramazan Behiştî Dîvânı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü.
  8. Aydın, A. (2018). Divan Şiirinde Rakip Portresi. İstanbul: Kitabevi Yayınları.
  9. Ayverdi, İlhan (2010). Kubbealtı Lügatı, Misalli Büyük Türkçe Sözlük. İstanbul: Kubbealtı Yayınları.
  10. Bektaş, Ekrem (2017). Muvakkitzâde Muhammed Pertev Dîvânı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü.

Kaynak Göster

APA
Karataş, B. S. (2026). MUABBİR KİMLİĞİYLE DİVAN ŞAİRİ: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE AŞK MERKEZLİ RÜYALAR ÜZERİNE BİR İNCELEME. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], 9(2), 396-417. https://doi.org/10.58659/estad.1906704
AMA
1.Karataş BS. MUABBİR KİMLİĞİYLE DİVAN ŞAİRİ: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE AŞK MERKEZLİ RÜYALAR ÜZERİNE BİR İNCELEME. ESTAD. 2026;9(2):396-417. doi:10.58659/estad.1906704
Chicago
Karataş, Bilge Sena. 2026. “MUABBİR KİMLİĞİYLE DİVAN ŞAİRİ: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE AŞK MERKEZLİ RÜYALAR ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 9 (2): 396-417. https://doi.org/10.58659/estad.1906704.
EndNote
Karataş BS (01 Ekim 2026) MUABBİR KİMLİĞİYLE DİVAN ŞAİRİ: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE AŞK MERKEZLİ RÜYALAR ÜZERİNE BİR İNCELEME. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 9 2 396–417.
IEEE
[1]B. S. Karataş, “MUABBİR KİMLİĞİYLE DİVAN ŞAİRİ: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE AŞK MERKEZLİ RÜYALAR ÜZERİNE BİR İNCELEME”, ESTAD, c. 9, sy 2, ss. 396–417, Eki. 2026, doi: 10.58659/estad.1906704.
ISNAD
Karataş, Bilge Sena. “MUABBİR KİMLİĞİYLE DİVAN ŞAİRİ: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE AŞK MERKEZLİ RÜYALAR ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 9/2 (01 Ekim 2026): 396-417. https://doi.org/10.58659/estad.1906704.
JAMA
1.Karataş BS. MUABBİR KİMLİĞİYLE DİVAN ŞAİRİ: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE AŞK MERKEZLİ RÜYALAR ÜZERİNE BİR İNCELEME. ESTAD. 2026;9:396–417.
MLA
Karataş, Bilge Sena. “MUABBİR KİMLİĞİYLE DİVAN ŞAİRİ: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE AŞK MERKEZLİ RÜYALAR ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], c. 9, sy 2, Ekim 2026, ss. 396-17, doi:10.58659/estad.1906704.
Vancouver
1.Bilge Sena Karataş. MUABBİR KİMLİĞİYLE DİVAN ŞAİRİ: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE AŞK MERKEZLİ RÜYALAR ÜZERİNE BİR İNCELEME. ESTAD. 01 Ekim 2026;9(2):396-417. doi:10.58659/estad.1906704