Araştırma Makalesi

BİR AİLE İÇİ EDEBÎ ETKİLENME: NAKİYYE HANIM'IN ŞEREF HANIM'A ŞAİRLİK YÖNÜNDEN ÖYKÜNMESİ

Cilt: 9 Sayı: 1 19 Haziran 2026
PDF İndir
TR

BİR AİLE İÇİ EDEBÎ ETKİLENME: NAKİYYE HANIM'IN ŞEREF HANIM'A ŞAİRLİK YÖNÜNDEN ÖYKÜNMESİ

Öz

Sanatçı, sanatını icra ederken içinde bulunduğu çevreden etkilenir. Özellikle zengin bir kültürel çevrede yetişenlerin içinde bulundukları ortamdan etkilenmeleri kaçınılmazdır. Bu etkilenmenin bir örneğini edebiyat sahasında, XIX. yüzyılda yaşamış kadın şairlerimizden Şeref Hanım ile Hatice Nakiyye Hanım arasında görmek mümkündür. Nakiyye Hanım, şair bir aileden gelmektedir; dedesi Mehmet Nebîl Bey, dedesi ile aynı ismi taşıyan kardeşi ve teyzesi Şeref Hanım ailedeki diğer şairlerdir. Böyle bir edebî çevrenin içine doğan Nakiyye Hanım, bu ortamın tesiriyle şiir yazarken bilhassa teyzesi Şeref Hanım’ın izinden gitmiştir. Şüphesiz bu etkide annesinin vefatı üzerine teyzesinin yanında kalmasının payı büyüktür. Onun şiirlerinde Şeref Hanım’ın izleri belirgin bir şekilde görülür. Nakiyye Hanım, teyzesinin gazellerine nazireler yazmış; onun dört gazelini tahmîs, bir beytini de tesdîs hâline getirmiştir. Ayrıca yazdığı ninni Şeref Hanım’ınkiyle aynı duyguları barındırır ve benzer ifadeler içerir. Şeref Hanım gibi Nâ’ilî’nin bir beytini tesdîs etmesi ve aynı şeyhe intisap ederek mensup olduğu Mevlevîliğe dair methiye kaleme alması Nakiyye Hanım’ın teyzesine öykünmesinin diğer örnekleridir. Bu çalışmanın amacı bir kadın şair üzerinde, başka bir kadın şairin etkisini aile içi bağları dikkate alarak tespit etmektir. Bu maksatla her iki şairin divanları incelenerek benzer söyleyişler belirlenmeye; böylece Nakiyye Hanım’ın şair kimliğinin oluşumunda Şeref Hanım’ın etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak aile içi etkilenmenin bir şairin yetişmesinde ne gibi katkıları olabileceği Nakiyye Hanım ve Şeref Hanım özelinde incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Klasik Türk şiiri, Şeref Hanım, Nakiyye Hanım, aile, edebî etkilenme

Kaynakça

  1. AHMADZADEH, Solmaz (2018). Hatice Nakiyye Hanım Lugât-i Fârisiyye, Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
  2. AKTULUM, Kubilay (2014). Metinlerarası İlişkiler, Ankara: Kanguru Yayınları.
  3. ARSLAN, Mehmet (2018). Şeref Hanım Dîvânı, Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  4. BANARLI, Nihad Sâmi (1983). Resimli Türk Edebiyâtı Târihi: II, İstanbul: Millî Eğitim Basımevi.
  5. FATÎN DÂVUD (2017). Fatîn Tezkiresi (Hâtimetü’l-Eşâr), (Haz: Ömer Çiftçi), Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  6. GEDİK, Nusret (2024). Nakiyye Hanım, İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık.
  7. İNAL, İbnü’l-Emin Mahmud Kemal (2000). Son Asır Türk Şairleri (Kemâlü’ş-Şuarâ) III. Cilt, (Haz: Hidayet Özcan), Ankara: AYK Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
  8. İNAL, İbnü’l-Emin Mahmud Kemal (2013). Son Asır Türk Şairleri (Kemâlü’ş-Şuarâ) V. Cilt, (Haz: Ayşegül Celepoğlu), Ankara: AYK Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
  9. KIZILTAN, Mübeccel (1994). "Dîvân Edebiyatı Özelliklerine Uyarak Şiir Yazan Kadın Şairler", Sombahar Dergisi, Sayı: 21-22, s.s. 104-169.
  10. KÖKSAL, Mehmet Fatih (2006). Sana Benzer Güzel Olmaz, Divan Şiirinde Nazire, Ankara: Akçağ Yayınları.

Kaynak Göster

APA
Ay, S. (2026). BİR AİLE İÇİ EDEBÎ ETKİLENME: NAKİYYE HANIM’IN ŞEREF HANIM’A ŞAİRLİK YÖNÜNDEN ÖYKÜNMESİ. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], 9(1), 310-331. https://doi.org/10.58659/estad.1949006
AMA
1.Ay S. BİR AİLE İÇİ EDEBÎ ETKİLENME: NAKİYYE HANIM’IN ŞEREF HANIM’A ŞAİRLİK YÖNÜNDEN ÖYKÜNMESİ. ESTAD. 2026;9(1):310-331. doi:10.58659/estad.1949006
Chicago
Ay, Sema. 2026. “BİR AİLE İÇİ EDEBÎ ETKİLENME: NAKİYYE HANIM’IN ŞEREF HANIM’A ŞAİRLİK YÖNÜNDEN ÖYKÜNMESİ”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 9 (1): 310-31. https://doi.org/10.58659/estad.1949006.
EndNote
Ay S (01 Haziran 2026) BİR AİLE İÇİ EDEBÎ ETKİLENME: NAKİYYE HANIM’IN ŞEREF HANIM’A ŞAİRLİK YÖNÜNDEN ÖYKÜNMESİ. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 9 1 310–331.
IEEE
[1]S. Ay, “BİR AİLE İÇİ EDEBÎ ETKİLENME: NAKİYYE HANIM’IN ŞEREF HANIM’A ŞAİRLİK YÖNÜNDEN ÖYKÜNMESİ”, ESTAD, c. 9, sy 1, ss. 310–331, Haz. 2026, doi: 10.58659/estad.1949006.
ISNAD
Ay, Sema. “BİR AİLE İÇİ EDEBÎ ETKİLENME: NAKİYYE HANIM’IN ŞEREF HANIM’A ŞAİRLİK YÖNÜNDEN ÖYKÜNMESİ”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 9/1 (01 Haziran 2026): 310-331. https://doi.org/10.58659/estad.1949006.
JAMA
1.Ay S. BİR AİLE İÇİ EDEBÎ ETKİLENME: NAKİYYE HANIM’IN ŞEREF HANIM’A ŞAİRLİK YÖNÜNDEN ÖYKÜNMESİ. ESTAD. 2026;9:310–331.
MLA
Ay, Sema. “BİR AİLE İÇİ EDEBÎ ETKİLENME: NAKİYYE HANIM’IN ŞEREF HANIM’A ŞAİRLİK YÖNÜNDEN ÖYKÜNMESİ”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], c. 9, sy 1, Haziran 2026, ss. 310-31, doi:10.58659/estad.1949006.
Vancouver
1.Sema Ay. BİR AİLE İÇİ EDEBÎ ETKİLENME: NAKİYYE HANIM’IN ŞEREF HANIM’A ŞAİRLİK YÖNÜNDEN ÖYKÜNMESİ. ESTAD. 01 Haziran 2026;9(1):310-31. doi:10.58659/estad.1949006