![Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] Kapak](https://dergipark.org.tr/media/cache/journal_croped/8840/7a2a/f31d/69ad3ada45c121.94418680.jpeg)
16. YÜZYIL ŞAİRLERİNDEN FAKÎRÎ VE ŞİİRLERİ
Öz
Osmanlı şairlerinin en büyük övünçlerinden biri hiç kuşkusuz “sâhib-dîvân” olmaktı. Çoğu Osmanlı şairi henüz hayatta iken şiirlerini divan hâline getirir ve mültefit olmak üzere divanını dönemin padişahına sunardı. Bazılarının şiirleri, öldükten sonra başkaları tarafından toplanıp divan hâline getirilirdi. Bazı şairlerin ise -özellikle rintmeşrep olanların- “sâhib-dîvân” olma gibi tutkuları yoktu. 16. yüzyıl şairlerinden Kalkandelenli Fakîrî böyle bir şairdi.
Hayatının büyük bir kısmını İstanbul’da geçirmiş olan Fakîrî’nin asıl adı ve ailesi hakkında herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Tezkire yazarları tarafından ittifakla alçak gönüllülüğü, mal ve mansıba önem vermeyen müstağni yapısı ile öne çıkarılan Fakîrî, orta sınıf bir şair olarak görünse de seçtiği konu ve türlerle kültür tarihimiz açısından özgün bir şair olarak değerlendirilmektedir.
Fakîrî’nin Risâle-i Ta῾rîfât, Letâ’if ve İstanbul Şehrengizi adlı üç eseri ve yüzden fazla şiiri günümüze ulaşan eserlerindendir. 200’e yakın şiir mecmuasının taranması sonucunda şairin Pervane Bey’in Mecmû῾a-i Nezâ῾ir’i ve Edirneli Nazmî’nin Mecma῾u'n-Nezâ’ir’inde yer alan 65 gazeli ve bir matlası hariç; bir murabbası, 46 gazeli, 8 matlası ve üç müfredi tespit edilmiştir.
Yazıda, şairin eserleri temel alınarak hayatına dair sunulan deliller Fakîrî’nin hakkında
yazılanları güncelleyecek niteliktedir. Fakîrî’nin hayatı, eserleri ve edebî şahsiyeti ile ilgili değerlendirilmeler
verildikten sonra “hurûf-ı hecâ” sırasına göre dizilen şiirleri çalışmanın
sonunda sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AÇIKGÖZ, Namık (2017). Riyazi Muhammed Efendi Riyâzü’ş-Şuara, Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları (e-kitap). [Erişim tarihi: 16.06.2019]
- AKBAYAR, Nuri (1996). Mehmed Süreyya: Sicill-i Osmanî, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
- AKDAĞ, Ülkü (2011). Milli Kütüphane’deki 06 Hk 436 Numaralı Şiir Mecmuası, Yüksek Lisans Tezi, Konya: Selçuk Üniversitesi.
- ALDEMİR, Duygu (2014). Milli Kütüphane No. 1996’ da Kayıtlı Mecmû῾atü’l-Letâyif (İnceleme-Metin), Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi.
- ALTUN, Kudret (1997). Tezkire-i Mucib (İnceleme-Tenkitli Metin-Dizin-Sözlük), Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
- AMBROS, Edith Gülçin (1990). "The Leṭā’if of Faqiri, Ottoman poet of the 16th century." Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes S. 80, ss. 59-78.
- AMBROS, Edith Gülçin (1991). "An Ottoman laṭīfe of the 16th century" Osmanlı Araştırmaları Dergisi = Journal of Ottoman Studies, S. 11: ss. 25-34.
- AMBROS, Edith Gülçin (1992). "Six lampoons out of Faqīrī's Risāle-i ta'rīfāt." Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes S. 82: ss. 27-36.
- AMBROS, Edith Gülçin (1998). “The Image in the 16th Century of Represantatives of Science and Technology: Cameos By the Ottoman Poet Fakîrî”, Essays on Ottoman Civilization in =Archív Orientalní, Supplementa VIII, (Proceeding of the XIIth Congress of the CIEPO, Praha 1996), Praha 1998.
- AMBROS, Edith Gülçin (2015). Life, Love and Laughter: In Search of The Ottomans’ Lost Poetic Language, İstanbul: The Isis Press.
