KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE MAVİ GÖZ
Öz
Sevgili ve onun şahsiyetini aksettiren güzellik unsurları klasik Türk şiirinin temel yapısını teşkil etmektedir. Âşığı cezbedici özelliklere sahip bu unsurların en muteber olanlarından biri de gözdür. Gelenek içerisinde rengi, şekli ve fiiliyatı, değişik benzetmelerle beraber kullanılmıştır. Göz, renk itibariyle yaygın olarak siyahtır ve siyahın somut-soyut bütün çağrışımları şiire konu edilmiştir. Bunun dışında elâ kelimesi de göz rengini niteleyen sıfatlar arasındadır. Genel olarak bakıldığında mavi renk hiç kullanılmıyormuş gibi görünse de özellikle gazellerde, göz için bu rengin tercih edildiği beyitler bulunmaktadır. Bu makalede şiirde kullanılan ve tespit edilebilen bütün mavi göz beyitleri bir araya getirildi. Benzetme yönü dikkate alınarak tasnif edildi ve îzaha çalışıldı.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ARSLAN, Mehmet (2004). Antepli Ayni Divanı, İstanbul: Kitabevi.
- ARSLAN, Mustafa (2012). “Şeyh Gâlib İle Keçeci-zâde İzzet Molla’nın Gazelleri Arasında Nazire İlişkisi”, Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume: 7/1, p. 251-282.
- AYDEMİR, Yaşar (2000). Behiştî Dîvânı, Ankara: MEB Yayınları.
- AYPAY, İrfan (1998). Lale Devri Şairi İzzet Ali Paşa, Hayatı-Eserleri-Edebi Kişiliği, Divan-Tenkitli Metin, Nigâr-nâme-Tenkitli Metin, İstanbul.
- AYVERDİ, İlhan (2005). Misalli Büyük Türkçe Sözlük, İstanbul: Kubbealtı Yayınları.
- BEKTAŞ, Ekrem https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/55973,pertev-divanipdf.pdf?0 (E.T.: 07.15. 2019).
- BİLKAN, Ali Fuat (1997). Nâbî Dîvânı, İstanbul: MEB Yayınları.
- ÇAVUŞOĞLU, Mehmet; TANYERİ, M. Ali (1987). Zatî Divanı Edisyon Kritik ve Transkripsiyon, Gazeller Kısmı, III, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
- ÇAVUŞOĞLU, Mehmet (2001). Necati Bey Divanı’nın Tahlili, İstanbul: Kitabevi.
- ÇELEBİOĞLU, Amil (1998). “Kültür ve Edebiyatımızda Ay”, Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları, Ankara: MEB Yayınları, s. 677-689.








