17. YÜZYILDA YAZILMIŞ MÜTERCİMİ BİLİNMEYEN BİR İLMİHÂL: ENVÂRU’L-KULÛB

Davranış bilgisi anlamına gelen ilmihal, bir Müslümanın baş ucundan eksik etmeyeceği temel dinî bilgilerin yer aldığı eser anlamında kullanılmaktadır. Hitap edilen insanların yaşadığı coğrafya ve zamana göre değişiklikler gösterse de herkesin bilmesi elzem olan temel hususları içerir. İmân, ibadet ve ahlak unsurları etrafında şekillenerek kişinin mükellef olduğu görev ve sorumlulukları ve ihtiyaç duyduğu gerekli bilgiyi öğrenmesine yardımcı olur. İlmihâller kendilerine özgü ve diğer fıkhî türlerden ayrılarak özellikle fıkhın tüm konularını barındırmayarak iman ve ibadet gibi özel konuları da içerdikleri, konu ve üslup bakımından ayrışan yönlerinin bulunduğu söylenebilir.

Bu çalışmanın konusunu oluşturan ve mütercimi bilinmeyen Envâru’l-Kulûb adlı mensûr ilmihal, 17. yüzyılda padişah I. Ahmet’in isteği üzerine kaleme alınmış olup Farsça Mesâbîhü’l-Îmân adlı bir eserin tercümesidir. İslâm’ın temel dinî kaidelerini anlatan bu eser 50 bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızda, mensur olarak kaleme alınan eserin tespit ettiğimiz yedi nüshasının tanıtımı yapılacak ve eserin muhtevası ortaya konulacaktır.