Yıl 2019, Cilt 2 , Sayı 1, Sayfalar 527 - 555 2019-02-28

XVI. YÜZYIL DÎVÂN ŞAİRİ DEFTERÎ VE DÎVÂNI

Enes YILDIZ [1]


Türk edebiyatının umûmî gelişimi dâhilinde yaklaşık altı yüzyıl devam eden klasik Türk edebiyatı geleneğine bağlı yüzlerce şair yetişmiştir. Dijital erişim kolaylığıyla gün geçtikçe eserler ve sanatçılar üzerine yapılan çalışmalar artmakta ve yeni eserler ilim âleminin istifadesine sunulmaktadır. Dîvân şiiri geleneğinde yetişen sanatçılardan biri de bu çalışmaya konu olan XVI. yüzyıl Kanûnî Sultan Süleyman devri şairlerinden Defterî’dir. Kaynaklarda verilen bilgilere göre 914 (1508/1509) yılında doğan Defterî’nin asıl adı Halîl’dir. Çandarlı Kara Halîl Paşa sülalesinden gelen şair Şeyhülislam Sa’dî Efendi’nin hizmetinde bulunmuş; Davut Paşa, Atîk Ali Paşa ve Kadızâde Efendi Medreselerinde müderrislik yapmış; Şehzade Beyazıd’ın oğlu Sultan Orhan’ın lalalığı görevinde bulunmuş ve Budin kitabetinde görevliyken 976 (1568/1569) yılında vefat etmiştir. Dîvânın sonundaki tarih beytine göre şair ölümünden 7 yıl önce 969 (1561/1562) yılında dîvân tertip etmiştir. Defterî’nin bugüne kadar üzerine çalışma yapılmamış Dîvânı’nın bilinen tek nüshası İstanbul Topkapı Sarayı Müzesi Türkçe Yazmalar R. 796 arşiv numarasıyla kayıtlıdır. Elli beş varaktan oluşan dîvân nüshasında 210 gazel, 3 kaside, 1 tahmis, 1 muhammes ve 1 tane tarih beyti bulunmaktadır. Bu çalışmada öncelikle şair hakkında kaynaklardan elde edilen bilgiler verilecek, ardından Defterî’nin bilinen tek eseri olan Dîvânı şekil ve muhteva açısından tanıtılacaktır. Yazının sonunda Dîvân’dan seçilen örnek on beş gazelin transkripsiyonlu metni de verilecektir. İleride yapılacak kapsamlı bir kitap çalışmasıyla XVI. yüzyıl klasik Türk edebiyatı tarihinde Defterî’nin de yerini alacağı ümit edilmektedir.

Klasik Türk edebiyatı, 16. yüzyıl, Defterî, Gazel, Divan
  • DEFTERÎ. Dîvân-ı Defterî, İstanbul Topkapı Sarayı Kütüphanesi Türkçe Yazmalar R. 796.
  • KÜÇÜK, Sabahattin (2018). Bâkî Dîvânı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Web site: http//ekitap.kulturturizm.gov.tr., (E.T.: 22.03.2018)
  • MÜSTEKİMZÂDE SÜLEYMAN SÂDEDDİN (2000). Mecelletü’n-Nisâb Fi’n-Nisbi Ve’l-Künâ Ve’l-Elkâb. (Tıpkı Basım), Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • TUMAN, Mehmed Nâil (2001). Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri II, (Haz: Cemal Kurnaz, Mustafa Tatcı), Ankara: Bizim Büro Yayınları.
  • ÖZCAN, Abdülkadir (1989). Nev’î-zâde Atâî Hadaiku’l-Hakaik Fi Tekmileti’ş- Şakaik. Ankara: Çağrı Yayınları.
  • YUVACI, Bünyamin (2004). Tuhfe-i Nâilî Metin ve Muhteva (II. Cilt s. 735-999), Yüksek Lisans Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm MAKALELER
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-3614-579X
Yazar: Enes YILDIZ
Kurum: MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 28 Şubat 2019

Bibtex @araştırma makalesi { estad513834, journal = {Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches]}, issn = {2651-3013}, eissn = {2651-3013}, address = {kayaokay\_2323@hotmail.com}, publisher = {İlyas KAYAOKAY}, year = {2019}, volume = {2}, pages = {527 - 555}, doi = {}, title = {XVI. YÜZYIL DÎVÂN ŞAİRİ DEFTERÎ VE DÎVÂNI}, key = {cite}, author = {YILDIZ, Enes} }
APA YILDIZ, E . (2019). XVI. YÜZYIL DÎVÂN ŞAİRİ DEFTERÎ VE DÎVÂNI. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] , 2 (1) , 527-555 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/estad/issue/43513/513834
MLA YILDIZ, E . "XVI. YÜZYIL DÎVÂN ŞAİRİ DEFTERÎ VE DÎVÂNI". Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 2 (2019 ): 527-555 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/estad/issue/43513/513834>
Chicago YILDIZ, E . "XVI. YÜZYIL DÎVÂN ŞAİRİ DEFTERÎ VE DÎVÂNI". Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 2 (2019 ): 527-555
RIS TY - JOUR T1 - XVI. YÜZYIL DÎVÂN ŞAİRİ DEFTERÎ VE DÎVÂNI AU - Enes YILDIZ Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] JF - Journal JO - JOR SP - 527 EP - 555 VL - 2 IS - 1 SN - 2651-3013-2651-3013 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] XVI. YÜZYIL DÎVÂN ŞAİRİ DEFTERÎ VE DÎVÂNI %A Enes YILDIZ %T XVI. YÜZYIL DÎVÂN ŞAİRİ DEFTERÎ VE DÎVÂNI %D 2019 %J Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] %P 2651-3013-2651-3013 %V 2 %N 1 %R %U
ISNAD YILDIZ, Enes . "XVI. YÜZYIL DÎVÂN ŞAİRİ DEFTERÎ VE DÎVÂNI". Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] 2 / 1 (Şubat 2019): 527-555 .
AMA YILDIZ E . XVI. YÜZYIL DÎVÂN ŞAİRİ DEFTERÎ VE DÎVÂNI. ESTAD. 2019; 2(1): 527-555.
Vancouver YILDIZ E . XVI. YÜZYIL DÎVÂN ŞAİRİ DEFTERÎ VE DÎVÂNI. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches]. 2019; 2(1): 555-527.