Farklı Dozlarda Azot ve Solucan Gübresi Uygulamalarının At Dişi Mısır (Zea mays L. İndentata) Üzerinde Verim ve Verim Unsurlarına Etkisi

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 143 - 151, 30.12.2025

Zeliha Bahar Yahlizade , Ayşe Gülgün Öktem

https://doi.org/10.55257/ethabd.1799322

Öz

Bu araştırma azot ve solucan gübresi uygulanmalarının at dişi mısırda verim ve bazı verim özelliklerine etkisini incelemek amacıyla 2020 yılı ikinci ürün yetiştirme döneminde Şanlıurfa koşullarında yürütülmüştür. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada Prosperic atdişi mısır çeşidi, azot gübresi (N), solucan gübresi(SG) çalışmanın materyallerini oluşturmuştur. Ana parselleri azotlu gübre dozları, alt parselleri ise solucan gübre dozları oluşturmuştur. Azotlu gübre dozları 15 kg da-1 (N1), 20 kg da-1 (N2), ve 25 kg da-1 (N3), solucan gübre dozları ise 0 (SG 0), 250 (SG1), 300 (SG2), 350 (SG3), 400 (SG4 ) kg da-1olarak uygulanmıştır. Azotlu gübrelerin yarısı ve solucan gübrelerinin tamamı ekimle birlikte toprağa karıştırtılarak verilmiştir. Azotlu gübrenin diğer yarısı ise bitkiler 40-45 cm boyunda iken üst gübre olarak uygulanmıştır. Çalışmada bitki boyu, bitki sap kalınlığı, bin tane ağırlığı, koçanda tane sayısı, tane verimi ve tanede protein oranı değerleri incelenmiştir. İncelenen özelliklere ait en yüksek değerler bitki boyunda (SG4 N2) 217,33 cm, bitki sap kalınlığında (SG4N2) 24,50 mm, koçanda tane sayısında (SG1N2) 630,56 adet koçan -1, bin tane ağırlığında (SG3 N3) 460,07g olarak bulunmuştur. Tane veriminde (SG4 N1) 1710,00 kg da-1 ve tanede protein oranında ise (SG2 N2) %10.373 olarak elde edilmiştir. Farklı dozlarda uygulanan azot ve solucan gübrelerinin mısır bitkisinde verim ve kalite unsurları üzerine olumlu etkilerinin olduğu gözlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre Şanlıurfa koşullarında Prosperic atdişi mısır çeşidi için 400 kg da-1 solucan gübresi ile birlikte verilen 20 kg da-1 N uygulamasının önerileceği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

mısır , protein , vermikompost , verim

Etik Beyan

Makalenin hazırlanmasında etik kurallara uyulmuştur

Destekleyen Kurum

Harran Üniversitesi Bilimsel Araştırma Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

HÜBAK-201650

Teşekkür

Harran Üniversitesi Bilimsel Araştırma Koordinasyon Birimi

Effects of Different Nitrogen and Vermicompost Applications on Yield and Yield Components of Dent Corn (Zea mays L. Indentata)

Öz

This research was carried out in Şanlıurfa conditions during the second crop growing season of 2020 to investigate the effects of nitrogen and vermicompost applications on yield and some yield traits in dent corn. The experiment was set up as a randomized complete block design with three replications. The materials of the study consisted of Prosperic dent corn variety, nitrogen fertilizer (N), and vermicompost (SG). Nitrogen fertilizer doses constituted the main plots, and vermicompost doses constituted the subplots. Nitrogen fertilizer doses were 15 kg da-1 (N1), 20 kg da-1 (N2), and 25 kg da-1 (N3), while vermicompost doses were 0 (SG 0), 250 (SG1), 300 (SG2), 350 (SG3), and 400 (SG4) kg da-1. Half of the nitrogenous fertilizers and all of the vermicomposts were mixed into the soil at planting. The other half of the nitrogenous fertilizer was applied as a top dressing when the plants were 40-45 cm lenght. In the study, plant height, plant stem diameter, thousand grain weight, grain number per ear, grain yield, and grain protein content were examined. The highest values for the examined traits were found as 217.33 cm for plant height (SG4 N2), 24.50 mm for plant stem diameter (SG4 N2), 630.56 grain number per ear (SG1 N2), and 460.07 g for thousand grain weight (SG3 N3). Grain yield (SG4 N1) was 1710.00 kg da-1, and grain protein content (SG2 N2) was 10.373%. It was observed that nitrogen and vermicompost applied at different doses had positive effects on the yield and quality of corn plants. According to the results obtained, it was determined that 20 kg da-1 N application together with 400 kg da-1 vermicompost would be recommended for the Prosperic dent corn variety in Şanlıurfa conditions.

Anahtar Kelimeler

nitrogen , vermicompost , protein , yield

Proje Numarası

HÜBAK-201650

Kaynakça

• Akan, S. 2017. Muş ili ekolojik şartlarına uygun tane mısır (Zea mays L.) çeşitlerinin belirlenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Bingöl Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü. Bingöl.
• Ashoka, P., Anand, S. R., Mudalagiriyappa, P., Smith, R. 2009. Effect of macro and micronutrients with organics on growth, quality, yield and economics of baby corn (Zea mays L.) in tungabhadra command area. Crop Research (Hisar) 37(1-3): 15-18
• Aygün, Y., Acar, M. 2004. Organik gübreler ve önemi. Hasat Dergisi. 228: 68-72.
• Bossuyt, H., Six, J., Hendrix, P.F. 2005. Protection of Soil Carbon By Micro aggregates with in Earthworm Casts. Soil Biol. Biochem, 37: 251–258.
• Çokkızgın, A., Girgel, U, Kara, Z., Colkesen, M., Saltalı, K., Yürürdurmaz, M. 2022. The effect of organic fertilizers on the yield components of corn plant, protein and starch content of grain. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 26(2):133-142.
• Doğan, S., Acıbuca, V., Doğan Y. 2020. II. ürün mısır çeşitlerinde organik ve inorganik gübre uygulamasının verim ve kaliteye etkisi, ekonomik aAnalizi. Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi (UTYHBD), 6(3): 592 – 604.
• Durukan H., Saraç H., Demirbaş, A. 2020. Farklı dozlarda vermikompost uygulamasının mısır bitkisinin verimine ve besin elementleri alımına etkisi. Ziraat Fakültesi Dergisi, Türkiye 13. Ulusal, I. Uluslararası Tarla Bitkileri Kongresi Özel Sayısı:45-51.
• Elmalı, H., Soylu, S. 2008. Melez atdişi mısırda farklı taban gübresi çeşitlerinin tane verimi, verim unsurları ve kalite üzerine etkileri. Selcuk Journal of Agriculture and food sciences, 22(44): 104-112.
• Esfandiary, M., Ali Soleymani, A., Shahrajabian, M.H. 2012. Evaluation of yield and yield components of corn cultivars in different planting methods under semi arid condition of Iran. Journal of Food, Agriculture & Environment, 10 (2), 664-667
• Eyüpoğlu. F.. 1999. Türkiye Topraklarının Verimlilik Durumu. Toprak ve Gübre Arş. Ens. Yayınları. No;220. Ankara FAO. 2023. https://www.fao.org/home/en (Erişim tarihi: 08.09.2025)
• Ferdoush, A., Haque, M. A., Rashid, M. M., and Bari, M. A. A. 2017. Variability and traits association in maize (Zea mays L.) for yield and yield associated characters. Journal of the Bangladesh Agricultural University, 15(2), 193-198.
• Gür, İ. (2019). Trabzon ekolojik koşullarında bazı hibrit atdişi mısır çeşitlerinin performansları. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. Isparta.
• İPTAŞ, S. 2008.Silajlık Mısır Yetiştiriciliği. 158-163. In: Yem bitkileri ve meraya dayalı hayvancılık egitimi (eds:Serin Y.) Erciyes Üniversitesi yayın NO: 160, Kayseri
• Julka, J.M.,1986. Earthworms resourcesof India Proc. Nat. Sem. Org. Waste utilization, Vermicomp., part B: verms and Vermicomposting, pp1-7.
• Karaçal, İ., Tüfenkçi, Ş. 2010. Bitki beslemede yeni yaklaşımlar ve gübre-çevre ilişkisi. TMMOB VII. Teknik Kongresi, 11-15 Ocak, Anakara s: 257-268
• Karaşahin, M. 2022. Farklı gübreleme uygulamalarının tanelik mısır üzerine etkileri. Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi 11(1):59-68.
• Kandil, E. E. E., 2013. Response of some maize hybrids (Zea mays L.) to different levels of nitrogenous fertilization. Journal of Applied Sciences Research 9(3): 1902-1908.
• Khan, S., Khan, A., Jalal, F., Khan, M., Khan, H. 2017. Dry matter partitioning and harvest index of maize crop as influenced by integration of sheep manure and urea fertilizer. Adv. Crop Sci. Tech., 5: 276.
• Kurt, S. Ş., Erdal, İ. 2022. Effect of compost and vermicompost applied with different NPK doses on growth and mineral nutrition of wheat.
• Ladha, J. K., Tirol-Padre, A., Reddy, C. K., Cassman, K. G., Verma, S., Powlson, D. S., Pathak, H., 2016. Global nitrogen budgets in cereals: a 50-year assessment for maize, rice, and wheat production systems. Scientific Reports, 6, 19355.
• Maltaş, A. Ş., Tavalı, İ. E., Uz, İ., & Kaplan, M. (2017). Kırmızı baş lahana (Brassica oleracea var. capitata f. rubra) yetiştiriciliğinde vermikompost uygulaması. Mediterranean Agricultural Sciences, 30(2), 155-161.
• Mısırlıoğlu, M., 2011. Toprak solucanları biyolojileri, ekolojileri ve Türkiye türleri. EskişehirOsmangazi Üniversitesi, Biyoloji Bölümü. No:74, Eskişehir.
• Ngairangbam, H., Kaur, A.P., Singh, G., Menon, S. 2024. Effect of different spacing and nutrient management on growth and yield of maize: a review. Journal of Advances in Biology & Biotechnology, 27(6), 682-692.
• Öktem, A. 1996. Harran Ovası Koşullarında ikinci ürün olarak yetiştirilebilecek 10 mısır genotipinde (ZeamaysL.) farklı dozlarda uygulanan fosforun verim ve verim unsurlarına etkisi. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Adana, s: 151.
• Öktem, A. G., Öktem, A. 2020. Impact of vermicompost to dent corn (Zea mays L. indentata). Özer, Z., Elibüyük, Ö. 2006. Sonbahar, bağ-bahçe temizliği niçin yapılmalıdır? Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Tokat İl Tarım Müdürlüğü, Bitki Koruma Şubesi, Tokat.
• Özel, M. R., Öktem, A. G. 2021. Farklı düzeylerdeki vermikompost uygulamasının atdişi mısırın (Zea mays L. Indentata) verim ve verim karakterlerine etkisi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 10(4): 1324-1333.
• Sezer, İ., Gülümser, A. 1999. Çarşamba Ovasında yetiştirilebilecek mısır çeşitlerinin (zea mays l.) belirlenmesi üzerine bir araştırma. Türkiye III. Tarla Bitkileri Kongresi, Adana.
• Sıng, U., Saad, A.A., Ram, T., Chand, L., Mır, S.A., Aga, F.A. 2012. Productivity, economics and nitrogen-use efficiency of sweet corn (Zea mays saccharata) as influenced by planting geometry and nitrogen fertilization. Indian Journal of Agronomy, 57 (1), 43-48
• Ş.Urfa Meteoroloji Bölge Müdürlüğü 2020. . Şanlıurfa 2003 yılı Meteoroloji Bülteni. Şanlıurfa Meteoroloji Müdürlüğü, Şanlıurfa
• Tejada, M., González, J. L. 2009. Application of two vermicomposts on a rice crop: effects on soil biological properties and rice quality and yield. Agronomy Journal, 101(2): 336-344.
• Türüt, K. 2019. Demlenmiş çay atığı ve evsel yemek atıkları ile beslenen kırmızı kalifornia solucanından elde edilen katı solucan gübresindeki bazı besin elementlerinin belirlenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, 45s
• Warman, P .R., Havard, K. A. 1998. Yield vitamin and mineral contents of organically and conventionally grown potatoes and sweet corn. Agriculture, Ecosystem and Environvant, 68, 207-216.