Araştırma Makalesi

Gelibolu Hava Kalitesinin Belirlenmesi

Cilt: 4 Sayı: 1 3 Mayıs 2024
PDF İndir
EN TR

Gelibolu Hava Kalitesinin Belirlenmesi

Öz

Çanakkale’nin Gelibolu ilçesinde hava kalitesi düzeylerinin belirlenmesine yönelik herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Buna karşın, konumu itibariyle özellikle Gelibolu feribot iskelesi çevresindeki karayolunda ve Çanakkale Boğaz hattında deniz trafiği hava kirletici potansiyeli olan önemli kaynaklardır. Bu çalışmanın amacı; özellikle trafik kaynaklı hava kirliliğinin göstergelerinden olan uçucu organik bileşik (UOB) düzeylerinin Gelibolu’da farklı örnekleme noktalarında mekânsal ve zamansal olarak belirlenmesidir. İlaveten, Gelibolu’da hava kalitesi izleme istasyonu bulunmaması nedeniyle, en yakınındaki Çanakkale-Merkez ve Lapseki istasyonlarında ölçülen hava kirletici düzeyleri ile meteorolojik parametrelerin arasındaki ilişkiler de araştırılmıştır. Gelbolu’da trafik yoğunluğuna göre belirlenen 7 örnekleme noktasından Haziran – Kasım 2020 tarihleri arasında pasif örnekleme tekniği ile UOB örnekleri toplanmıştır. UOBler arasında hedef türler benzen, toluen ve ksilenler (BTX) ile toplam uçucu organik bileşiklerdir (TUOB). Çalışmanın sonuçlarına göre, trafik yüküne paralel olarak UOB düzeyleri çalışma boyunca mekânsal ve mevsimsel olarak değişmiştir. Özellikle ülke genelinde uygulanan COVID19 kısıtlamalarının ardından yeniden açılmalar ile birlikte trafikteki araç sayısında ve gemi/feribot seferlerinin sıklığında kademeli olarak artış olmuştur. TUOB seviyeleri çalışmanın başlangıcında 43,21 μg/m3’ten 97,81 μg/m3 seviyesine yükselmiştir. Aynı artış eğilimi benzen, toluen ve ksilenler için de gözlenmiştir. Çalışma süresince ortalama değer olarak hava sıcaklığı 23,3°C, bağıl nem %70 ve rüzgar hızı 4,5 m/s olmuştur. Çalışma genelinde en yüksek TUOB düzeyi feribot kullanan araçların çevre yoluna çıkan ve feribot iskelesine giden yol hattı üzerindeki G6 noktasında 99,9 μg/m3 mertebesinde ölçülmüştür. Ayrıca, çalışma boyunca Gelibolu’ya en yakın lokasyondaki iki hava kalitesi izleme istasyonunda ölçülen NO2 seviyeleri ile UOB seviyeleri arasında bulunan pozitif anlamlı ilişki, ortak kaynak(lar)dan salınmış olabileceklerine işaret etmektedir (p<0,05). Genel olarak, bu çalışma, hem rutin günlük trafiğin hem de yeniden açılma sonrasında feribota araç yüklemenin yolcuların maruz kaldığı hava kirletici seviyelerine katkıda bulunduğunu göstermiştir. Gelibolu’da hava kalitesini belirlemeye yönelik yapılan bu ilk çalışma, özellikle Çanakkale 1915 köprüsü kullanıma geçmeden önce bu bölgedeki trafik kökenli hava kalitesini ortaya koymaya katkı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ (BAP) BİRİMİ

Proje Numarası

FYL-2020-3131

Kaynakça

  1. H. R. Ghaffari, Z. Kamari, M. S. Hassanvand, M. Fazlzadeh, M. Heidari. “Level of air BTEX in urban, rural and industrial regions of Bandar Abbas”, Iran; indoor-outdoor relationships and probabilistic health risk assessment. Environmental Research, 200, 111745, 2021.
  2. R. M. Harrison, J. Allan, D. Carruthers, M. R. Heal, A. C. Lewis, B. Marner, A. Williams, A. “ Non-exhaust vehicle emissions of particulate matter and VOC from road traffic: A review”. Atmospheric Environment, 118592, 2021.
  3. X. Han, L. P. Naeher. “A review of traffic-related air pollution exposure assessment studies in the developing world. Environment international”, 32(1), 106-120, 2006.
  4. B. Li, S. S.S H. Ho, X. Li, L. Guo, ... & X. Fang. “A comprehensive review on anthropogenic volatile organic compounds (VOCs) emission estimates in China: comparison and Outlook”. Environment International, 156, 106710, 2021.
  5. M. Dörter, M. Odabasi, S. Yenisoy-Karakaş.. “Source apportionment of biogenic and anthropogenic VOCs in Bolu plateau”. Science of The Total Environment, 731, 139201, 2023.
  6. G. Eryılmaz. “İstanbul’da Gece Ozonu”, Doktora Tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2001.
  7. X. Cao, Z. Yao, X. Shen, Y. Ye, X. Jiang. “On-road emission characteristics of UOBs from light-duty gasoline vehicles in Beijing, China.” Atmospheric Environment, 124, 146-155, 2016.
  8. X. Lyu, H. Guo, Y. Wang, F. Zhang, K. Nie, J. Dang, ... & G. Zhang. “Hazardous volatile organic compounds in ambient air of China”. Chemosphere, 246, 125731, 2020.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Yönetimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

3 Mayıs 2024

Gönderilme Tarihi

20 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

8 Ocak 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 4 Sayı: 1

Kaynak Göster

IEEE
[1]M. Aydın ve S. Menteşe, “Gelibolu Hava Kalitesinin Belirlenmesi”, Etoxec, c. 4, sy 1, ss. 11–25, May. 2024, doi: 10.59838/etoxec.1346416.

Cited By