Araştırma Makalesi

Yabancı Para Zorunlu Karşılık Uygulaması ve Döviz Kuru Dinamikleri: Türkiye'den Ampirik Kanıtlar

Sayı: 1 29 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Yabancı Para Zorunlu Karşılık Uygulaması ve Döviz Kuru Dinamikleri: Türkiye'den Ampirik Kanıtlar

Öz

Bu çalışmada, 2011Q1–2023Q4 döneminde Türkiye'de yabancı para zorunlu karşılık uygulamasının döviz kuru dinamikleri üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Otoregresif Dağıtılmış Gecikmeli (ARDL) model kullanılarak, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından uygulanan döviz rezerv gereksinimlerinin Euro ve ABD Doları döviz kurları üzerindeki etkileri ayrı ayrı tahmin edilmiştir. Ampirik bulgular, rezerv gereksinimlerindeki değişikliklerin döviz kurları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir kısa vadeli etkiye sahip olmadığını, ancak uzun vadeli anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğunu göstermektedir. Yani, daha yüksek döviz rezerv gereksinimleri, Türk Lirası'nın Euro ve Dolar karşısında zaman içinde değer kaybetmesiyle ilişkilidir. Bu sonuçlar, rezerv gereksinimlerinin döviz kuru oynaklığına hızlı çözümler sunmayabileceğini, ancak uzun vadeli döviz dinamiklerini şekillendirmede faiz oranı politikasına tamamlayıcı araçlar olarak hizmet edebileceğini göstermektedir. Bulgular, gelişmekte olan piyasalarda rezerv gereksinimlerinin koşullu etkinliğini vurgulayarak daha geniş makroekonomik ihtiyati politika literatürüne katkıda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akpan, A. U. (2016). Foreign reserves accumulation and macroeconomic environment: The Nigerian experience (2004–2014). International Journal of Economics and Finance Studies, 8(1), 26–47.
  2. Alola, A. A. (2019). Carbon emissions and the trilemma of trade policy, migration policy and health care in the US. Carbon Management, 10(2), 209–218.
  3. Alper, C. E., & Yilmaz, K. (2003). Domestic needs for foreign finance and exchange rate regime choice in developing countries, with special reference to the Turkish experience. Turkish Studies, 4(2), 67–91.
  4. Ariyasinghe, A., & Cooray, N. S. (2021). The nexus of foreign reserves, exchange rate and inflation: Recent empirical evidence from Sri Lanka. South Asia Economic Journal, 22(1), 29–72.
  5. Bayat, T., Şentürk, M., & Kayhan, S. (2014). Exchange rates and foreign exchange reserves in Turkey: Nonlinear and frequency domain causality approach. Theoretical & Applied Economics, 21(11), 27–42.
  6. Bernanke, B. S., & Blinder, A. S. (1992). The federal funds rate and the channels of monetary transmission. American Economic Review, 82(4), 901–921.
  7. Berument, H., & Taşçı, H. (2004). Monetary policy rules in practice: Evidence from Turkey. International Journal of Finance & Economics, 9(1), 33–38.
  8. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366A), 427-431.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Zaman Serileri Analizi, Para Politikası

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

20 Ekim 2025

Kabul Tarihi

24 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Akça, M. (2025). Yabancı Para Zorunlu Karşılık Uygulaması ve Döviz Kuru Dinamikleri: Türkiye’den Ampirik Kanıtlar. Journal of Economic and Social Analysis, 1, 1-19. https://doi.org/10.5281/zenodo.18098022
AMA
1.Akça M. Yabancı Para Zorunlu Karşılık Uygulaması ve Döviz Kuru Dinamikleri: Türkiye’den Ampirik Kanıtlar. JESA. 2025;(1):1-19. doi:10.5281/zenodo.18098022
Chicago
Akça, Murat. 2025. “Yabancı Para Zorunlu Karşılık Uygulaması ve Döviz Kuru Dinamikleri: Türkiye’den Ampirik Kanıtlar”. Journal of Economic and Social Analysis, sy 1: 1-19. https://doi.org/10.5281/zenodo.18098022.
EndNote
Akça M (01 Aralık 2025) Yabancı Para Zorunlu Karşılık Uygulaması ve Döviz Kuru Dinamikleri: Türkiye’den Ampirik Kanıtlar. Journal of Economic and Social Analysis 1 1–19.
IEEE
[1]M. Akça, “Yabancı Para Zorunlu Karşılık Uygulaması ve Döviz Kuru Dinamikleri: Türkiye’den Ampirik Kanıtlar”, JESA, sy 1, ss. 1–19, Ara. 2025, doi: 10.5281/zenodo.18098022.
ISNAD
Akça, Murat. “Yabancı Para Zorunlu Karşılık Uygulaması ve Döviz Kuru Dinamikleri: Türkiye’den Ampirik Kanıtlar”. Journal of Economic and Social Analysis. 1 (01 Aralık 2025): 1-19. https://doi.org/10.5281/zenodo.18098022.
JAMA
1.Akça M. Yabancı Para Zorunlu Karşılık Uygulaması ve Döviz Kuru Dinamikleri: Türkiye’den Ampirik Kanıtlar. JESA. 2025;:1–19.
MLA
Akça, Murat. “Yabancı Para Zorunlu Karşılık Uygulaması ve Döviz Kuru Dinamikleri: Türkiye’den Ampirik Kanıtlar”. Journal of Economic and Social Analysis, sy 1, Aralık 2025, ss. 1-19, doi:10.5281/zenodo.18098022.
Vancouver
1.Murat Akça. Yabancı Para Zorunlu Karşılık Uygulaması ve Döviz Kuru Dinamikleri: Türkiye’den Ampirik Kanıtlar. JESA. 01 Aralık 2025;(1):1-19. doi:10.5281/zenodo.18098022